İstanbul’un Sarıyer ilçesindeki Tarabya bölgesinde yer alan 200 yıllık tarihi yalıya dair 2007 yılında açılan miras davası nihayet sonuçlandı.

Osmanlı İmparatorluğu dönemine ait birçok belgenin incelendiği davada, mahkeme piyasa değeri 1,5 milyar liranın üzerinde olan bu yalıyı, 1868 yılında satın alan Rus elçilik çalışanının ailesine vermeye karar verdi.

4 TARAFLI DAVA 17 YILDA ÇÖZÜLDÜ

Tarabya’daki 10 dönümlük arazinin öyküsü, 19. yüzyıl ortalarında Sultan I. Abdülmecid dönemine kadar uzanıyor. Fransız elçiliğinde tercümanlık ve avukatlık yapan Mösyö Leon Auguste Landevosin’in eşi Madam Yakome’nin kızı Heme Landevoisin, 1841 yılında yalıyı Rum asıllı Hristaki Efendi’den satın almıştı. Tanzimat ve Islahat Fermanı ile Osmanlı’nın Batı’ya yönelmesiyle birlikte, yabancıların İstanbul Boğazı’nda gayrimenkul edinme süreci başlamıştı. Bu yalı, Fransız bir aileye geçmişti. Landevoisin Ailesi, Fransa’ya dönmeden önce, 1868’de yalıyı Rus elçilik çalışanı Nikola İsveçin’e 400 bin kuruş bedelle devretmişti. Nikola İsveçin, 1903 yılında İstanbul’da hayatını kaybetti ve cenazesi Fransa’daki Nice şehrindeki Caucade Mezarlığı’na defnedildi. İlginç bir şekilde, İsveçin’in ölümü “mirasçı bırakmadan öldü” notuyla kaydedildi.

PADİŞAHIN FERMANI İLE KİRALANDI

Nikola’nın vefatının ardından, mülk Padişah V. Mehmed Reşad’ın onayı ile Rus Çarlığı’na kiralandı. Bu dönemde taşınmaz, Rus Sefareti’nin evli memurları için lojman ve misafirhane olarak kullanıldı. Ancak mahkeme kararında belirtildiği gibi, taşınmaz hiçbir zaman doğrudan Rusya’ya tescil edilmedi; yalnızca bir dönem temsilcilik olarak tahsis edilmişti. 1917’de Çarlık Rusyası’nın devrimleri ve sonrasında 1922’de SSCB’nin kuruluşu, 1991’de ise dağılması, taşınmazın durumunu karmaşık hale getirdi. 1950 yılında yapılan kadastro tespitinde taşınmaz, eski tapu maliki Nikola İsveçin adına kaydedildi ve bu kayıt kesinleşti.

2004 yılında Hazine, Nikola’nın mirasçısız öldüğünü öne sürerek taşınmazın devlete geçmesi için tapu iptali ve tescil davası açtı. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise mülk üzerindeki Sultan Bayezid Vakfı’na ait bir şerh bulunduğu iddiasıyla mülkiyetin kendisine ait olduğunu savundu.

TORUNLARI FRANSA’DA ORTAYA ÇIKTI

Bu süreçte, İsveçin’in Fransa’da yaşayan torunları ortaya çıktı. İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi, dört tarafın taleplerini tek dosyada toplayarak kapsamlı bir karar verdi. Mahkeme, davada yaklaşık 15 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı, 10’dan fazla Anayasa Mahkemesi kararı ve çok sayıda Yargıtay Genel Kurul ve Hukuk Genel Kurulu kararını inceledi. Karar, akademik kaynaklar ve bilimsel makalelerle desteklenmiş olup, neredeyse bir doktora tezi niteliği taşıyor.

MİLYARLIK SERVETE KONDULAR

Mahkeme, Hazine’nin ve Rusya Federasyonu’nun “yolsuz tescil” ve “inançlı işlem” iddialarını 10 yıllık hak düşürücü süre nedeniyle reddetti. Rusya’nın “olağanüstü zamanaşımıyla mülkiyet kazanımı” iddiası ise taşınmazın tapulu olması sebebiyle kabul edilmedi. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün, “mirasçısız ölüm nedeniyle vakfa dönmesi gerekir” iddiası da Nikola’nın mirasçılarının varlığı belgelendiği için geçersiz sayıldı.

Mahkeme, Hazine’nin, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün ve Rusya Federasyonu’nun taleplerini reddetti ve tapu kaydının 19. yüzyıldaki malik Nikola İsveçin’in mirasçıları lehine devamına karar verdi. 2022’de yapılan keşifte mülkün değeri 300 milyon TL olarak belirlendi ve İsveçin’in torunları Aurelie Lecomte, Cedric Lecomte İsveçin ve Jean Ivan İsveçin, bu yalıyı miras olarak devraldı.

RUS ELÇİLİK ÇALIŞANINDAN EVLATLIK TORUNA…

Fransız Genealojik Etüd Araştırma Ofisi tarafından düzenlenen onaylı soyağacına göre, 1815 yılında Rusya’da doğan Nikola İsveçin, 1903 yılında Türkiye’de hayatını kaybetti. Eşi Elisabeth Alexandrovna Pestel, 1877’de vefat etti. Nikola İsveçin’in iki oğulundan biri olan Alexandra Nikolaevitch, 1936’da çocuksuz olarak hayatını kaybetti ve mirasını yeğeni Nikola’ya bıraktı. Diğer oğlu Ivan Nikolaevitch ise iki çocuk babasıydı ve o da 1936’da vefat etti. Ivan’ın torunu Dimitri İsveçin 2014’te yaşamını yitirdi. Evlat edindiği Didier Lecomte İsveçin ise 2005’te hayatını kaybetti. Günümüzde aileden Didier’in çocukları Cedric Lecomte ve Aurelie Lecomte İsveçin ile Nikola İsveçin’in oğlunun torunu Jean İsveçin, milyarlık yalının mirasçıları olarak öne çıkıyor.