2024 Yılı Bütçe Performansı ve Sonuçları

2024 yılını geride bıraktıktan sonra, 15 Ocak 2025 itibarıyla son bütçe performansı verilerimiz açıklandı. Bu yıl içerisinde bütçe açıklarında ve faiz ödemelerinde Cumhuriyet tarihinin rekorlarına ulaşıldı. 2024 yılında merkezi yönetim bütçesinin açığı tam olarak 2 trilyon 106,1 milyar TL olarak kaydedildi. Bunun yanı sıra, faiz dışı açık miktarı ise 835,7 milyar TL olarak gerçekleşti. Başlangıçta yapılan tahminlere göre, bütçe açığının 2 trilyon 651,9 milyar TL olması bekleniyordu, buna karşın gerçekleşen bütçe açığı tahminin 545,8 milyar TL altında kaldı.

Bu durum, bütçe açığının tahminlerin altında kalmasını olumlu bir gelişme olarak gösteriyor. Ancak, burada dikkat edilmesi gereken nokta, açığın altında kaldığı 2024 bütçe tahminlerinin hangi harcama kalemleri üzerinden sağlandığı. Bütçe açığının azaltılması için hangi alanlarda tasarruf yapıldığına dair verilere özellikle dikkat edilmesi gerekiyor.

Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketleri

13 Mayıs 2024 tarihinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde “Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi”ni duyurdular. Bu paketle birlikte kamu harcamalarının disipline edilmesi hedeflendi. Ancak bu tedbirlerin ne kadar hayata geçtiği ve hangi harcama kalemlerinde uygulama yapıldığı soruları henüz yanıt bulmuş değil.

Mal ve Hizmet Alımları Performansı

Mal ve hizmet alımları, bütçe tahmininin %110 oranında gerçekleşti. 2024 yılına ait merkezi yönetim bütçesinin sonuçlarına baktığımızda, mal ve hizmet alımlarına ayrılan ödeneklerin başlangıç bütçesinin %110’u seviyesinde olduğu görülüyor. Bu durum, bütçe disiplini açısında tasarrufun değil, aksine artışın yaşandığını gösteriyor.

Temsil Tanıtma Giderleri

Kamuda temsil ve tanıtma harcamaları için yapılan ilk açıklama, bu giderlerin %25 oranında azaltılacağı yönündeydi. Ancak, bütçe sonuçları incelendiğinde, bu harcamaların başlangıç ödeneğinin %29,9 oranında arttığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, uygulayıcılar tarafından yanlış anlaşıldığını ve bunun sonucunda kurumsal bütçe disiplininin sağlanamadığını gösteriyor.

Son dört yıl içerisinde, bu tür harcamalar her yıl bütçe ödeneklerini aşmış ve artış oranı %580 seviyesine kadar yükselmiştir. Bu rakamlar bile tasarruf politikalarının ne denli etkili olduğuna dair sorgulanmasına neden olmaktadır.

Taşıt Harcamalarındaki Artış

Kamuda taşıt giderleri üzerinde yapılan değerlendirmelerde, yeni bir tasarruf tedbiri olarak “3 yıl süreyle yeni araç satın alınmaması ve kiralanmaması” kararı alınmıştı. Ancak, uygulama sonuçları incelendiğinde, çok sayıda kamu kurum ve kuruluşunun otomobil alımlarına devam ettiği ve hatta 2025’te 2024 yılına göre bu alımların artış gösterdiği anlaşılmaktadır.

Deprem Harcamalarında Kısıntı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 24 Kasım 2023 tarihinde yaptığı bir konuşmada, 2024 yılı bütçesinin deprem için 1 trilyon 28 milyar lira ayrıldığını belirtmişti. Ancak, bu tahsis edilen paranın nerelere harcandığına dair herhangi bir şeffaf raporlama yapılmadığı dikkat çekiyor. Bütçe verilerine dayanarak yapılan incelemelere göre, deprem için harcanması gereken tutar, gerçekleşme açısından öngörülenden oldukça düşük kalmış durumda.

Örneğin, depremzedelere konut sağlamada kullanılan “Sermaye Transferleri” kalemi başlangıçta 720,8 milyar lira olarak