Uluslararası Şeffaflık Örgütü, 1995 yılından bu yana her yıl düzenli olarak Yolsuzluk Algı Endeksi’ni yayımlamaktadır. 2024 yılına ait bu endeks raporu bugün kamuoyuna sunulmuştur. Yıllık rapor, 13 dış kaynaktan elde edilen verilerin kullanılması ile hazırlanmakta olup, 180 ülke ve bölgeyi yolsuzluk seviyelerine göre sıralamaktadır. Bu endeks, ülkelerin kamu sektöründeki yolsuzluk algısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

YOLSUZLUK ENDİKSE DEĞERLERİ

2024 yılında Türkiye, Yolsuzluk Algı Endeksi’nde 180 ülke arasında 34 puanla 107. sıraya yerleşmiştir. Önceki yıllara bakıldığında, 2021 yılında 96. sırada bulunan Türkiye, 2022’de 36 puan ile 101. sıraya, 2023’te ise 34 puan ile 115. sıraya düşmüştür. Bu endekste puan, yolsuzluk algısı ile ters orantılıdır; yani 0 puan, en yüksek yolsuzluk algısını, 100 puan ise en düşük olanını ifade etmektedir.

DÜNYADA EN DÜŞÜK YOLSUZLUK ALGISI: DANİMARKA

2024 yılı raporuna göre, yolsuzluk algısının en düşük olduğu ülke Danimarka’dır ve bu ülke 90 puan alarak üst üste yedinci kez en üst sırada yer almıştır. Danimarka’yı 88 puan ile Finlandiya ve 84 puan ile Singapur takip etmektedir. 2012 yılından bu yana ilk kez Yeni Zelanda, ilk üçü kaçırmıştır. Lüksemburg, Norveç, İsviçre, İsveç, Hollanda, Avustralya, İzlanda ve İrlanda gibi ülkeler ise ilk 10’da yer almaya devam etmektedir; bu ülkelerin puanları sırasıyla 81, 81, 81, 80, 78, 77, 77 ve 77’dir.

Raporda, yolsuzluk algısının en yüksek olduğu ülkeler arasında, çatışmaların yaşandığı ve demokratik kurumların zayıf olduğu yerlerin daha alt sıralarda olduğu belirtilmiştir. İlk üç sırada Güney Sudan (8 puan), Somali (9 puan) ve Venezuela (10 puan) yer almaktadır. Suriye 12 puan, Ekvator Ginesi, Eritre, Libya, Yemen 13’er puan alırken, Nikaragua 14 ve Kuzey Kore 15 puanla yolsuzluk algısında en düşük değerleri gösteren ülkeler arasında vardır.

Yolsuzluk Algı Endeksi ortalaması; Afrika Birliği’nde 32, Sahraaltı Afrika bölgesinde 33, Arap ülkelerinde 34, Doğu Avrupa ve Orta Asya’da 35, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da 39, Amerika kıtasında 42, Asya Pasifik’te 44, Avrupa Birliği’nde 62 ve OECD bölgesinde 65 olarak hesaplanmıştır.

KÜRESEL YOLSUZLUK SORUNU VE ARKA PLANI

Yolsuzluğun dünya genelinde milyarlarca insanı etkilediği ve bunun, küresel krizlere ivme kazandırdığı ifade edilmektedir. Rapor, uluslararası kara para aklama ağlarının büyük ölçekli yolsuzluğu desteklediğini ve bu durumun otokratları güçlendirdiğini, bazı özel aktörlerin yasa dışı yollarla zenginleştiğini ve demokrasinin zayıfladığını vurgulamaktadır. Endeks ayrıca, güçlü ve bağımsız kurumların ve özgür, adil seçimlerin olduğu ülkeler ile baskıcı otoriter rejimlerin arasındaki keskin farkı gözler önüne sermektedir. Tam demokrasilerin Yolsuzluk Algı Endeksi ortalaması 73 iken, kusurlu demokratik sistemlerin ortalaması 47, demokratik olmayan rejimlerin ise sadece 33’t