78 baro, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yargıda yapay zekâ kullanımına dair yaptığı açıklamalara yönelik ortak bir bildiri yayımladı. Açıklamada, yapay zekâ destekli hukuki süreçlerin savunma hakkını zayıflatmaması gerektiği vurgulandı ve “Savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına karşı mücadelemizi sürdüreceğiz” ifadelerine yer verildi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in bir söyleşide ifade ettiği “yargıda yapay zekâ kullanımı” ve vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zekâ destekli projeler, barolar arasında rahatsızlık yarattı. Ankara, İstanbul, İzmir, Diyarbakır, Antalya, Bursa, Adana ve Konya gibi birçok baronun katıldığı 78 baro, “Savunma hakkı yapay zekâya devredilemez” başlıklı ortak bir açıklama yaptı.

Yayımlanan açıklamada, şu ifadeler öne çıktı:

“Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından bir söyleşide gündeme getirilen ‘yargıda yapay zekâ kullanımı’ ve ‘vatandaşların hukukî süreçlere erişiminde yapay zekâ desteği’ başlıklı projeler, barolar tarafından dikkatle izlenmektedir. Bu yaklaşımın, yargı sisteminin temel güvenceleri üzerindeki etkileri titizlikle değerlendirilmelidir. Adil yargılanma hakkı; bağımsız ve tarafsız yargı önünde, savunma hakkının etkin kullanımı ve hakkaniyete uygun yargılama güvenceleriyle korunması gereken bir ilkedir. Bu güvencelerin zayıflaması, hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni tehdit eder. Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesi, avukatlığı kamu hizmeti olarak tanımlamakta ve bağımsız savunmayı yargının kurucu unsurlarından biri olarak belirtmektedir. Aynı yasanın 35. maddesi, hukukî mütalaa verme, hakları dava etme ve adlî işlemleri takip etme yetkisinin yalnızca avukatlara ait olduğunu ortaya koymaktadır. Kanun’un 2. maddesinde belirtilen amaç; hukuki ilişkilerin düzenlenmesi ve uyuşmazlıkların adalet ve hakkaniyetle çözülmesi olarak öne çıkmaktadır. Bu amaç, etik ilkeler ve meslekî sorumlulukla hayata geçirilebilir.

Vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zekâ üzerinden hukukî destek almasına olanak tanıyan uygulamalar, savunma hakkının özüne müdahale niteliğindedir. Hukukî süreçler; sadece teknik veri işleme faaliyeti değil, aynı zamanda somut olaylara göre şekillenen vicdanî değerlendirme ve hak koruma faaliyetidir. Hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığı, algoritmik sınırlara indirgenemeyecek anayasal güvencelerdir. Teknolojik dönüşüm, avukatlık mesleğini kısıtlayıcı bir noktaya evrimleştiremez. Avukatların “yapay zekâ hakim” talebi ne kadar hukuk mantığıyla çelişiyorsa, idarenin “yapay zekâ avukat” yaklaşımı da aynı derecede tehlikelidir. Adalet, yalnızca veri işleme ile elde edilen bir sonuç değil, vicdanî bir süzgeçten geçmiş insanî muhakemenin ürünüdür. Yargıda kalite, bağımsız mahkemeler önünde nitelikli savunma ile hakka en kısa sürede ve en adil şekilde ulaşılmasıyla ölçülmektedir. Bu çerçevede dijitalleşme, bir amaç değil; yargısal süreçleri destekleyen bir araç olmalıdır.

Adalet Bakanlığı’nın önceliği, savunma makamının yetki alanlarını sorgulamak yerine, bağımsız savunmayı güçlendirmek, hakim ve savcı niteliğini artıran liyakat esaslı reformları hayata geçirmek, yargılamayı hızlandıracak teknik altyapıyı geliştirmek ve yargının tüm unsurları için fizikî ve hukukî imkanları iyileştirmek olmalıdır. Barolar olarak, yargının kurucu unsuru olan savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına, meslekî yetkilerin daraltılmasına ve ‘yapay zekâ’ adı altında hukuk hizmetlerinin mekanik bir yapıya indirgenmesine karşı hukukî ve kurumsal mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.” (ANKA)