ABD'de açıklanan makroekonomik veriler, iş gücü piyasasının sağlam kalmaya devam ettiğini gösterirken, yüksek profilli teknoloji şirketlerinde işten çıkarmalar dikkat çekiyor.

ABD Çalışma Bakanlığı ve diğer çeşitli kuruluşlar tarafından yayımlanan son raporlar, ülke genelinde istihdam piyasasının güçlenmeye devam ettiğini ortaya koyuyor. Ülkede tarım dışı istihdam ekimde 165 bin kişi artarak beklentileri aştı; profesyonel ve ticari hizmetler, ulaştırma ve depolama ile sağlık hizmetleri sektörlerinde artışlar öne çıktı.

İşsizlik oranı ekimde 0,1 puan azalarak yüzde 4,1’e düştü; işsizlik sayısı ise 41 bin düşüşle 7 milyon 68 bine geriledi.

Özel sektör istihdamına yönelik benzer bir tablo gözlemleniyor. ADP Araştırma Enstitüsü'nün verilerine göre, özel sektör istihdamı ekimde 86 bin kişi artış gösterdi ve piyasa beklentilerinin önünde yer aldı.

İŞTEN ÇIKARMALAR 2023'TEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

Çalışma Bakanlığı'nın eylül ayı JOLTS verilerine göre, ülkedeki açık iş sayısı 333 bin artarak 7 milyon 523 bine, işe alım sayısı ise 131 bin artarak 5 milyon 402 bine ulaştı. Aynı dönemde işten çıkarmalar ve işten ayrılmalar toplam sayısı 127 bin azalarak 1 milyon 641 bine geriledi ve 2025'ten bu yana en düşük seviyeye indi.

İşten çıkarma istatistiklerini takip eden Challenger, Gray & Christmas'ın verileri de bu durumu destekliyor. ABD merkezli işverenlerin ekim ayında açıkladığı 43 bin 994 kişilik işten çıkarma, 2025 yılı ile kıyaslandığında yüzde 71 azalarak 2023'ten itibaren kaydedilen en düşük ekim ayı seviyesi oldu.

Makro verilerdeki bu olumlu tabloya rağmen, hanehalkı beklentilerinde karışıklıklar yaşanıyor.

ABD Merkez Bankası (Fed) New York Şubesi'nin ekim ayı Tüketici Beklentileri Anketi sonuçlarına göre, işsizlik oranının bir yıl içinde daha yüksek olacağına dair beklenti 1,4 puan artarak yüzde 45,3'e yükseldi. Böylece bu oran, Nisan 2020'den beri en yüksek seviyeye ulaştı.

Gelecek 12 ay içinde işini kaybetme olasılığı beklentisi 0,4 puan artarak yüzde 13,9'a çıkarken, yeni iş bulma olasılığına dair beklentiler de 0,4 puan artarak yüzde 46,5'e yükseldi. Bu durum, iş bulma beklentisinin Kasım 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördüğünü gösteriyor.

TEKNOLOJİ SEKTÖRÜ İŞTEN ÇIKARMALARDA BAŞI ÇEKİYOR

İş gücü piyasasının genel durumu olumlu görünse de, özellikle teknoloji sektöründe büyük şirketler, yapay zekanın otomasyon imkanları ve verimlilik arayışları nedeniyle on binlerce çalışanını işten çıkarma kararı aldı.

Microsoft, Amazon, Meta, Oracle ve Uber gibi önde gelen teknoloji şirketlerinin bu yıl yapmış olduğu büyük ölçekli işten çıkarma duyuruları dikkat çekti.

Amazon, ocak ayında dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanı işten çıkarma niyetini belirtirken; temmuz ayında ise yapay genel zeka birimindeki bazı çalışanların işine son verileceğini açıkladı.

Meta, yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkarırken, 7 bin kişiyi yapay zeka odaklı yeni pozisyonlara yönlendirmeyi planladığı bildirildi.

Microsoft, değişen sektör dinamikleri ve müşteri ihtiyaçlarına yanıt vererek, küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 2,1'ine denk gelen 4 bin 800 pozisyonu sonlandırmaya karar verdi. Ayrıca, ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık'ta yaklaşık 60 bin çalışana gönüllü işten ayrılma teklifi sunmayı planladı.

Uber, karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla çalışan sayısını yaklaşık yüzde 10 azaltacağını açıkladı.

eBay, dünya genelindeki iş gücünün yüzde 6'sına denk gelen 800 pozisyonu kapatacağını bildirdi.

Snap, çalışanlarının yaklaşık yüzde 16'sına tekabül eden 1000 kişiyi işten çıkarırken, CEO Evan Spiegel, bu kararda yapay zekadaki hızlı ilerlemenin etkili olduğunu belirtti.

Cisco Systems de, yatırımlarını yapay zeka ve ilgili büyüme alanlarına yönlendirmek amacıyla yaklaşık 4 bin personeli işten çıkaracağını ifade etti.

Etsy, yeniden yapılanma sürecinde iş gücünü yaklaşık yüzde 12 oranında azaltacağını açıkladı.

FİNANSAL TEKNOLOJİ VE KRİPTO

Finansal teknoloji şirketlerinin de işten çıkarma kararları dikkat çekiyor. Ödeme sistemleri firması Visa, verimlilik artırma amacıyla iş gücünün yüzde 7'sine sahip 2 bin 600 pozisyonu kapatacağını açıkladı.

Vergi ve finans yazılımı geliştiren Intuit, organizasyon yapısını sadeleştirerek hız kazanmayı hedeflediği için tam zamanlı çalışan sayısını yüzde 17 oranında azaltacağını bildirdi.

Kripto para borsası Coinbase, piyasa koşulları ve yapay zeka dönüşümünü neden göstererek, çalışanlarının yaklaşık yüzde 14’ünü işten çıkaracağını duyurdu. Coinbase’in CEO'su Brian Armstrong, yapay zekanın küçük ve odaklı ekiplerle daha çok iş yapma imkanı sağladığını ifade etti.

Hisse senedi alım satım platformu Robinhood, çalışan sayısını yüzde 10 azaltarak "yetenek yoğunluğunu" arttırma hedefini belirlerken, mobil ödeme ve finans uygulaması Cash App'in sahibi Block, 4 binin üzerinde çalışanın işine son vereceğini açıkladı.

Finansal teknoloji ve ödeme şirketi Fiserv, geçen hafta haziran ayından bu yana çalışan ve yüklenici sayısını 3 bin azaltırken, üst yönetimin yüzde 10'dan fazla küçülmesini de sağladı.

PERAKENDE, ÜRETİM VE FİNANS DEVLERİ

Teknoloji dışındaki sektörlerde de stratejik işten çıkarmalar devam ediyor. American Express, artan maliyetleri kontrol altında tutmak ve operasyonel verimliliği sağlamak amacıyla küresel iş gücünü yaklaşık yüzde 5 azaltacağını bildirdi.

Süpermarket zinciri Kroger, fiyatları düşürmek ve müşteri hizmetleri için mağaza çalışanlarına kaynak aktarmak adına gelecek 3 yıl içinde kurumsal kadrosunu yaklaşık 3 bin kişi azaltmayı planlıyor.

PepsiCo, yiyecek ve içecek bölümünde yaklaşık 1000 kişilik işten çıkarma gerçekleştireceğini bildirdi.

Havacılık şirketi Boeing, ticari uçaklar bölümündeki iş gücünü yaklaşık yüzde 5 azaltmayı düşündüğünü aktardı.

Nike, küresel operasyonlarını güçlendirip uzun vadeli karlı büyüme modeline ulaşmak amacıyla çoğunluğu teknoloji alanında olmak üzere yaklaşık 1400 kişiyi işten çıkaracağını belirtti.

Kimyasal üretim şirketi Dow Inc, ocak ayında yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını, maliyet düşürmek ve verimliliği artırmak için otomasyon ve yapay zeka ile süreçlerini iyileştireceğini ifade etti.

Elektrikli araç üreticisi Lucid, karlılığı artırma hedefiyle ABD'deki mevcut iş gücünü yüzde 18 oranında azaltacağını duyurdu.

Detroit merkezli General Motors (GM), yazılım ve hizmetler biriminde bazı ekipleri azaltmayı planladığını belirtti. ABD basınındaki haberlere göre, bu birimlerde 1000’den fazla maaşlı çalışanın işine son verileceği aktarıldı.

MEDYA

Yayın platformu Netflix, küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 6’sına denk gelen 1000 civarında kişinin işine son verme planını açıkladı. Bu, şirketin 2022 yılından bu yana yaşadığı en büyük işten çıkarma dalgası olarak dikkat çekiyor.

ABD'deki eğlence endüstrisinin en büyük şirketlerinden Walt Disney’in bazı yöneticilerinden yıllık giderleri yüzde 20 azaltmaları istendi. Ülke basınında, bu tasarrufun büyük kısmının binlerce kişinin işten çıkarılmasıyla sağlanacağı belirtiliyor.

Pazarlama, reklamcılık ve kurumsal iletişim alanlarında faaliyet gösteren Omnicom Group, Interpublic Group'u satın almasının ardından yaklaşık 15 bin kişilik istihdam azalması yaşayacağını duyurdu. Şirket, geçen yıl da 4 bin kişiyi işten çıkarmıştı.