“`html

Avrupa Birliği (AB), yapay zeka kullanımına yönelik aşamalı olarak katı kurallar getiren yasasının yasaklı yapay zeka uygulamalarına ilişkin hükümlerini 2023 yılı itibarıyla yürürlüğe koydu. Bu yasa, yapay zekanın etik ve güvenli bir biçimde kullanılmasını temin etmek amacıyla geliştirilen bir düzenlemeyi kapsamaktadır.

Yasa gereği, sosyal puanlama yapan yapay zeka sistemlerinin kullanımı yasa dışı hale geldi. Buna ek olarak, iş yeri ve eğitim kurumlarında bireylerin duygularını belirlemeye yönelik yapay zeka uygulamaları da yasaklandı. İnternet veya kameralar aracılığıyla elde edilen yüz görüntülerini kullanarak veri tabanı oluşturan sistemler de bu yasak kapsamına alındı. Özellikle bireylerin özelliklerini kullanarak suç işleme riskine yönelik profilleme yapan yapay zeka sistemleri, ırk, siyasi görüş, sendika üyeliği, din, inanç, cinsel yaşam gibi hassas verilerin kategorize edilmesi gibi durumlar da bu yasak çerçevesindedir.

Bu düzenlemelerin yanı sıra, insan davranışını manipüle eden ve insanların zafiyetlerinden yararlanan yapay zeka uygulamaları da yasak kapsamına alınmıştır. Bu tür uygulamalar, bilinçaltı teknikler kullanarak bireyleri etkileyen sistemler olarak tanımlanmaktadır ve yasada bu tür yaklaşımlar kesinlikle yasaklanmıştır.

Kamuya açık alanlarda gerçek zamanlı uzaktan biyometrik tanımlama sistemlerinin kullanımı ise, yalnızca kolluk kuvvetlerinin istisnai durumlarda erişimiyle sınırlandırılmıştır. Yani, sıradan kullanıcıların bu tür sistemlere erişimi yasakken, güvenlik güçleri belirli durumlarda bu verilere ulaşma hakkına sahip olacaklardır. Bu düzenleme, yapay zekanın kullanımını denetleme amacı taşımaktadır.

Böylece, 2023 yılı itibarıyla yapay zeka geliştiren veya örneğin kullanan şirketlerin, bu sistemlerini risk düzeyi açısından değerlendirmeleri ve yasal gerekliliklere uymaları gerekecektir. Uygulanacak kuralların ihlali durumunda, AB tarafından bu şirketlere yüksek miktarlarda para cezaları kesilecektir. Böylelikle, yapay zeka kullanımının denetlenmesi ve güvenli hale getirilmesi için daha sıkı bir kontrol mekanizması oluşturulması hedeflenmektedir.

AB Yapay Zeka Yasası, ilk olarak 1 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ancak yasada belirtilen genel amaçlı yapay zeka modellerine yönelik kurallar ve yükümlülükler, 1 Ağustos 2025 tarihinde başlayacak ve bu tarihten itibaren geçerli olacaktır.

Yasa, yapay zeka teknolojilerinin geliştiricileri ve kullanıcıları için bir dizi yükümlülük getirmeyi amaçlamakta olup, bunun yanı sıra, yapay zekanın toplum üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik önlemler almayı da hedeflemektedir. Bu bağlamda, özellikle bireylerin mahremiyetini korumak ve insan haklarını gözetmek açısından ciddi adımlar atılması gerekmektedir.

Tüm bu düzenlemeler, yapay zeka alanında yaşanan hızlı gelişmelerin ve potansiyel tehlikelerin farkında olunduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Yapay zeka sistemlerinin kontrol altına alınması, toplumsal yararların gözetilmesi ve etik ilkelerin ihlal edilmemesi adına önem arz etmektedir. AB’nin bu tür yasaları hayata geçirmesi, diğer dünya ülkelerine de örnek teşkil edebilir ve uluslararası alanda yapay zeka etikleri üzerinde bir tartışmanın başlamasına zemin hazırlayabilir.

Son olarak, yapay zeka uygulamalarının geleceğiyle ilgili olarak AB’nin aldığı bu kararların etkileri merakla beklenmektedir. Yapay zekanın ekonomi, eğitim, sağlık ve daha birçok alan üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, bu yasaların ne ölçüde başarılı olacağı ve beklenen sonuçları sağlayıp sağlamayacağı önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır.