(ANKARA) – Türkiye Barolar Birliği’nden (TBB) yapılan açıklamada, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yargı süreçlerinde yapay zeka kullanımı konusundaki değerlendirmelerine ilişkin olarak, “Devletin öncelikli görevi, yurttaşların avukata erişimini yaygınlaştırmak, savunma hizmetini güçlendirmek ve adalete erişimi fiilen mümkün kılan yapısal mekanizmaları kurmaktır” ifadesi yer aldı.

TBB, Adalet Bakanı Gürlek’in yapay zekâ kullanımına dair açıklamalarını ele alarak, adalete erişimin gerçek anlamda sağlanabilmesi için önceliğin savunmanın güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Açıklamada, “Adalet Bakanı Akın Gürlek’in katıldığı bir söyleşide yargı süreçlerinde yapay zekâ kullanımına dair yaptığı değerlendirmeler, teknolojinin avukatlık mesleği için bir alternatif olup olamayacağına dair tartışmaları gündeme getirmiştir.” denildi.

Bu bağlamda, tartışmanın hak arama hürriyeti ve adalete erişim hakkı perspektifinden ele alınmasının önemli olduğu vurgulandı. Mahkemeye erişim hakkının, yalnızca yargı mercilerine başvuru imkânıyla sınırlı olmadığı, aynı zamanda nitelikli hukuki yardıma ulaşım, sürecin etkin yürütülmesi ve verilen kararların uygulanmasını da kapsadığı ifade edildi. Bu kapsamın güvence altına alınmasının devletin temel sorumluluklarından biri olduğu belirtildi.

Açıklamada, devletin önceliklerini sıralarken, yurttaşların avukata erişimini artırmak, savunma hizmetini güçlendirmek ve adalete erişimi sağlayan yapısal mekanizmaları kurmanın gerekliliği vurgulandı. Yargı Reformu Strateji Belgesi’nde, önleyici hukuk anlayışı çerçevesinde bazı işlemlerin avukatla yürütülmesi ve belirli davalarda avukatla temsilin zorunlu kılınması gibi taahhütlerin, bu yaklaşımın bir yansıması olduğu ifade edildi.

Hukuk sistemimizde adalete erişimi kısıtlayan sorunların hala yapısal nitelikte olduğu, yüksek yargı harçları, yargılama sürelerinin uzunluğu ve kararların öngörülemezliği gibi engellerin bulunduğu kaydedildi. Bu nedenle, devletin özellikle ekonomik açıdan dezavantajlı yurttaşlar için avukata erişimi sağlayan adli yardım sistemini güçlendirmesi ve kamu destekli hukuk sigortası gibi kalıcı çözümler üretmesi gerektiği dile getirildi. Ayrıca, yargı harçlarının adalete erişimin önündeki bir engel olmaktan çıkarılması ve nitelikli hukuk eğitiminin yeniden yapılandırılması önem taşıdığı ifade edildi.

“Avukatlar, yapay zekâ da dahil olmak üzere teknolojik gelişmelerden elbette yararlanacaktır” şeklinde bir değerlendirme de yapıldı. Bununla birlikte, savunma makamının yargının kurucu unsurlarından biri olduğu ve sadece bir meslek alanı değil, adil yargılanma hakkının güvencesi olduğu unutulmamalıdır. Avukatların, teknolojik araçları insan hakları güvencelerini desteklemek amacıyla kullanmaları gerektiği vurgulandı. Bu süreçte kişisel verilerin korunması, sır saklama yükümlülüğü ve mesleki bağımsızlık ilkelerinin titizlikle korunması gerektiği ifade edildi.

Adalete erişimin sağlanmadığı ve savunmanın güçlendirilmediği bir sistemde, teknolojik çözümlerin yapısal sorunların üzerini örtme riski taşıdığı belirtildi. Kalıcı çözümün, güçlü bir hukuk devleti iradesiyle savunmayı güçlendiren, yurttaşın avukata erişimini güvence altına alan ve yargı bağımsızlığını tesis eden politikaların hayata geçirilmesiyle sağlanacağı ifade edildi. Hukukun üstünlüğü, ancak bu temele oturduğunda gerçek anlamını bulacaktır.