Afganistan’da sadece maddi durumu iyi olan ailelerin erişebildiği bir grup kısa süreli özel kurs, medreselerle birlikte kızların ilkokuldan sonraki eğitim fırsatlarının neredeyse tek kaynağı haline gelmiş durumda.

Ancak bu kurslar, resmi okul eğitiminin sağladığı nitelikleri sunmamaktadır.

Taliban’ın 12 yaşından büyük kızların okula gitmesini yasaklaması üzerinden neredeyse beş yıl geçti. Yasağın devam etmesinin arkasındaki gerekçeler ise farklılık gösteriyor.

Aliya gibi genç kızların, ihtiyaç duydukları eğitimi alamadan büyüdükleri yıllar, kariyer hayallerinin büyük ölçüde yok olduğu ve evlilik gibi tek bir seçeneğin ön plana çıktığı dönemler olarak değerlendiriliyor.

Erkek çocuklar bir medreseye, yani dini okula gidiyor. Kızlar için de bazı dini eğitim imkânları mevcut.

Aliya’nın durumu, sadece cesaretiyle değil, aynı zamanda eğitim fırsatlarını değerlendirebilecek maddi olanaklara sahip bir aileden gelmesiyle de dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre, Afganistan’da dört kişiden üçü temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Bu durum, Aliya’nın ailesinin sahip olduğu imkanların nadir olduğunu gösteriyor.

Aliya’nın ailesi onun eğitim almasına karşı değil, Kabil’de kalma isteğini destekliyor ve şu an bir İngilizce kursuna katılması için maddi destek sağlıyorlar. Ancak Afganistan’daki yaşamın zorlukları karşısında kısıtlı seçeneklere sahipler.

“Yasak öncesi, ailem okula gitmem için beni hevesle teşvik ediyordu. Pilot olma hayalime ulaşabileceğimi söylediler. Ancak şimdi, okula ve üniversiteye gidemediğim için en iyisinin evlenmek olduğunu düşünüyorlar,” diyor Aliya.

Aliya’ya evlilik teklifleri geliyor ve bunlardan birini kabul etmek zorunda kalabileceğinden endişeli. Evleneceği ailenin, anne babasının ona tanıdığı özgürlüğü vermeyeceğinden korkuyor:

“Bazı aileler çok kısıtlayıcı olabilir. Hayallerimi unutmamı isteyebilirler. Bu durum beni rahatsız ediyor,” diyor.

Ancak kararlılığını koruyor.

“Ailem beni evlenmeye zorlamazsa, bekleyeceğim. Son nefesime kadar direneceğim,” şeklinde ifade ediyor.

Ancak bu mücadele kolay değil.

Kabil’in batısındaki mütevazı evinde Shama ile tanışıyoruz.

“Taliban iktidara gelmemiş olsaydı, şimdiye kadar okulu bitirmiş olurdum. Doktor olma hayalime çok yaklaşmış olurdum. İstediğim şey buydu,” diyor Shama.

Ancak dört yıl önce, 18 yaşındayken annesi tarafından evlenmeye zorlandı. Şu an iki kızı var; biri bebek, diğeri yürümeye başlayan bir çocuk.

Güvenlik amacıyla kendisinin ve ailesinin isimleri değiştirilmiştir.