Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), alkolü kanserojen maddeler arasında sınıflandırmaktadır. Bu sınıflandırma, alkol tüketiminin kansere yol açtığına dair bilimsel kanıtlar bulunduğunu göstermektedir. Yapılan bazı araştırmalar, her yıl yaklaşık 20 bin kişinin kanser nedeniyle hayatını kaybetmesinde alkolün etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Kanser uzmanı Dr. Suneel Kamath, alkol tüketimi ile kanser arasındaki ilişkiyi Cleveland Clinic’te değerlendirerek bilimsel bulguları paylaşmaktadır.

Alkol kanser riskini nasıl arttırıyor?

Bilim insanları, alkolün kansere yol açma mekanizmasını tam olarak açıklayamamakla birlikte, alkolün vücutta pek çok olumsuz etkisi olduğu bilinmektedir. Bu etkilerden biri, serbest radikal adı verilen kararsız moleküllerin artışıdır. Serbest radikaller, hücrelere zarar verebilen yapılar olarak tanımlanmaktadır.

Karaciğer, alkolü metabolize ederken asetaldehit adlı toksik bir madde üretir. Asetaldehit, kanserojen özellik taşıyan bir bileşiktir ve serbest radikal oluşumunu artırır. Bu kimyasal, DNA’ya zarar verebilir ve hücrelerin hasarı onarma yeteneğini bozabilir. DNA hasarı doğru bir şekilde onarılmadığında, anormal hücreler artarak kanser gelişimine zemin hazırlar.

Dr. Suneel Kamath, bu durumu şu şekilde açıklamaktadır: “Serbest radikallerin sayısının artması oksidatif strese yol açar. Oksidatif stres, hücrelerde DNA hasarına neden olabilir ve kanser gibi hastalıkların gelişimini destekleyebilir. İnsan vücudu bazı hasarları onarabilir ama sürekli maruz kalma durumu onarım sistemini zorlar.”

Alkol hangi kanser türleriyle ilişkilidir?

Asetaldehitin zararlı etkileri, vücudun farklı bölgelerini etkileyebilir. Bu nedenle alkol tüketimi, çeşitli kanser türleriyle ilişkilendirilmiştir.

Karaciğer kanseri: Uzun süre yüksek miktarda alkol tüketimi, karaciğerde iltihaplanmaya ve siroza neden olabilir. Siroz, en yaygın karaciğer kanseri türü için önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.

Bazı baş ve boyun kanserleri: Alkol, ağız ve boğaz dokularıyla direkt temas ettiği için bu dokularda hasar oluşturabilir. Sigara kullanımı, bu riski artırmaktadır.

Meme kanseri: Araştırmalar, asetaldehitin östrojen gibi bazı hormonların seviyesini artırabileceğini göstermektedir. Hormon seviyelerindeki artış, özellikle kadınlarda meme kanseri riskini yükseltebilir.

Mide ve yemek borusu kanseri: Alkol, uzun vadede mide ve yemek borusu iç yüzeyini tahriş eder. Bir inceleme, alkol tüketen bireylerde mide kanseri gelişme riskinin içmeyenlere göre yaklaşık yüzde 39 daha yüksek olduğunu göstermektedir. Sigara kullanımı bu riski daha da artırmaktadır.

Kolorektal kanser: Alkol, sindirim sistemi boyunca ilerlerken kolon ve rektum dokularında tahrişe yol açabilir. Bu durum, zamanla kolorektal kanser riskini artırmaktadır. Düzenli veya yüksek miktarda alkol tüketimi ile bu risk ilişkilendirilmektedir.

Araştırmalar, alkol tüketiminin prostat kanseri, pankreas kanseri ve rahim ağzı kanseri riskini de artırabileceğini ortaya koymaktadır.

Kanseri atlatan bireyler için bazı çalışmalar, alkol tüketiminin kanserin yeniden ortaya çıkma olasılığını artırabileceğini göstermektedir. Aynı zamanda yeni bir kanser gelişme ihtimali de artabilir. Ancak büyük ölçekli bir araştırma, kanserden kurtulan kişilerin yaklaşık yüzde 80’inin alkol tüketmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır.

Dr. Suneel Kamath, bu konuda şu değerlendirmeyi yapmaktadır: “Erken tanı ve gelişmiş tedaviler sayesinde kanserden kurtulan bireylerin sayısı artmaktadır. Kanser tedavisinden sonra sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sürdürülmesi son derece önemlidir. Alkol tüketimini mümkün olduğunca sınırlamak, bu alışkanlıkların önemli bir parçasını oluşturur.”

Risk nasıl azaltılabilir?

Alkol tüketimi söz konusu olduğunda daha düşük miktarlar, daha az risk anlamına gelmektedir. Amerikalılar için Beslenme Rehberi, alkol tüketiminin şu sınırlar içinde kalmasını önermektedir:

Kadınlar için günde en fazla bir içki
Erkekler için günde en fazla iki içki

Dr. Suneel Kamath, bu noktada daha temkinli bir yaklaşım önererek şunları ifade etmektedir: “Kanser riskini azaltmak isteyen kişiler için güvenli sayılabilecek bir alkol miktarı yoktur. Mümkün olduğunca az içmek en sağlıklı yaklaşımdır. Haftada bir ya da iki içkiyi aşmamak iyi bir hedef olabilir. Alkollü bir içeceği alkolsüz bir seçenekle değiştirmek bile önemli bir fark yaratabilir.”

Alkol kullanımını bırakmak, riskin hemen ortadan kalkmasını sağlamaz. Uzun yıllar alkol tüketen bireylerde bu risk zamanla azalır. Ancak alkolü bırakmak, riskin daha fazla artmasını engeller.

Kanser riskini azaltmak için başka adımlar da önem taşımaktadır. Bunlar arasında:

Dengeli beslenmek
Sağlıklı bir kiloyu korumak
Sigara kullanmamak