Son günlerde Ankara’da bir grup maden işçisinin eylemleri dikkat çekiyor. Bu işçiler, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın yanı sıra madenin sahibi olan Yıldızlar SSS Holding’in merkezinde de açıklamalar yaparak haklarını arıyor. İki madenin de sahibi bu holding, bunlardan biri Eskişehir Mihalıççık’taki maden. Bu maden, 2016 yılında FETÖ soruşturması çerçevesinde kayyum atanan Naksan Holding’in Adularya madeninin devriyle Yıldızlar SSS Holding bünyesine geçti. Ayrıca, Eti Gümüş de aynı holdingin 2004 yılında devletten devraldığı bir diğer yer.

2025 yılından itibaren, işçilerin ödenmeyen maaşları, kıdem tazminatları ve diğer alacakları nedeniyle gerçekleştirdikleri eylemlerle bu iki madenin ismi sıkça anılmaya başlandı. Ancak eylemler yeni değil; Nisan ayından bu yana farklı platformlarda devam ediyor. O dönemde işçiler, ödenmeyen ücretler, kıdem ve ihbar tazminatları için defalarca Ankara’ya yürüyüş ve protesto eylemleri düzenledi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın çabalarıyla, işçilerin önemli bir kısmının alacakları Haziran ayında ödendi. Bağımsız Maden-İş sendikası sosyal medyada “Kazandık” şeklinde bir paylaşım yaptı. Ancak daha sonra sendika, geçmişteki ücretsiz izin dönemleri için ücret ödenmesi ve gecikme faizlerinin tahsil edilmesi gibi yeni taleplerle eylemleri yeniden başlattı.

Öte yandan, Bağımsız Maden-İş Sendikası, eylemlerde daha fazla görünürlük kazanmış durumda. Ancak, madenlerde yetkili sendikanın Türk-İş’e bağlı Maden-İş olduğu unutulmamalıdır. Bu sendika, toplu iş sözleşmelerinin muhatabı konumundadır.

Devletin bu süreçteki tutumu ise dikkat çekici. Maden işçilerinin haklarını alamadığını belirten Yıldızlar SSS Holding, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın takibinde. 27 Ekim 2023 itibarıyla, holding bünyesinde toplam 310 maden ruhsatı bulunurken, bu sayı günümüzde 124’e düşmüş durumda. Yani son üç yılda, şirketin 186 ruhsatı iptal edildi. Mevcut ruhsatların yalnızca 67’sinin işletme izni var ve bu ruhsatların 59’una faaliyet durdurma yaptırımı uygulandı. 2022 yılından itibaren, işçi ödemeleri konusunda sicili bozuk olan Yıldızlar SSS Holding’e ait şirketlere yeni maden ruhsatı verilmedi.

Ayrıca, yerli kömür üretimini ve elektrik santrallerini desteklemek amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın sunduğu teşvikler de mevcut. Bu teşvikler, ithal kömürün piyasalardaki rekabetine denge sağlamayı, istihdamı korumayı ve bölgesel ekonomiyi canlandırmayı hedefliyor. 2029 yılı sonuna kadar yerli kömürden elektrik üreten santrallere kilovatsaat başına 7.5 dolar/cent alım garantisi sağlanıyor. Ancak bu teşviklerden yararlanmanın temel koşulu, işçi haklarının korunması ve çalışanların alacaklarının zamanında ödenmesidir. Yıldızlar SSS Holding, işçi alacaklarını zamanında yerine getirmediği için bu destek kapsamının dışında kalmıştır.

Sonuç olarak, devlet, işçi haklarını ihlal eden herkese karşı sert bir tutum sergiliyor. Maden bölgelerindeki istihdamı korumak için süreci dikkatli bir şekilde yönetirken, aynı zamanda emekçilerin haklarını gözetmeyenlere karşı da yaptırımlar uygulamaya devam ediyor.