Türkiye’deki Araç Muayene Hizmetleri ve Özelleştirme Süreci

Türkiye’deki araç muayene hizmetleri, 20 Aralık 2004 tarihinde gerçekleştirilen bir ihale ile özelleştirildi. Bu özelleştirme süreci, araç muayene istasyonlarının yapımını, bakımını ve işletilmesini kapsayan imtiyaz sözleşmeleri ile desteklendi. İlgili sözleşmeler, 15 Ağustos 2007 tarihinde imzalandı ve sözleşmelerin süresi 14 Ağustos 2027’de sona erecek.

Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik kapsamında, “Araç muayene ihalesi için imtiyaz sözleşme süresi bitim tarihinden en az 5 yıl öncesinde gerekli plan, proje, altyapı ve benzeri işlemler başlatılır ve yeni ihale en geç 15 Ağustos 2027 tarihine kadar sonuçlandırılır” ifadesi yer almaktadır. Bu açıklama doğrultusunda, yetkililer harekete geçerek özelleştirme çalışmalarına başladı.

Mevcut sözleşmelerin sona ermesinin ardından, kamu hizmetinin kesintiye uğramadan sürdürülmesi için özelleştirme hazırlıkları hızlandırıldı. Cumhurbaşkanı Kararı ile araç muayene hizmetleri yeniden özelleştirme kapsamına alındı. Bu çerçevede, araç muayene hizmetinin imtiyaz hakkı verilerek 20 yıl süreyle özelleştirilmesi planlanıyor.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından gerçekleşecek olan ihalede, teklif verme süresi geçmişte sona erdi. Kamu hizmetinin sürekliliğini sağlamak amacıyla özelleştirme işlemleri, mevcut sözleşmelerin sona ereceği 15 Ağustos 2027 tarihine kadar tamamlanacaktır. Tekliflerin alınmasının ardından pazarlık usulü ile gerçekleştirilecek ihale sonucunun, Cumhurbaşkanı onayına sunulması gerekecek. Ayrıca, konuyla alakalı Rekabet Kurulu’nun kararının da beklenmesi gerekiyor. Danıştay sürecinin tamamlanmasının ardından, sözleşmenin imzalanması beklenmektedir. Yeni işleticiler, ilgili bölgelerde araç muayene hizmetlerinin tek sağlayıcısı olacaklar.

Artan Araç Sayısına Bağlı Olarak Yeni İstasyon Açılması Zorunluluğu

İlgili mevzuata göre, 20 yıllık imtiyaz döneminde araç muayene ücretlerinin, ilk üç yıl için yüzde 30, sonraki yedi yıl için yüzde 40 ve son 10 yıl için de yüzde 50’sinin kamu payı olarak Hazine’ye aktarılması öngörülmüştür. Yeni dönemde, kredi kartı ile yapılacak muayene ücreti ödemelerinde kredi kartı komisyonu vatandaşlara yansıtılmayacak, bu komisyon işleticiler tarafından karşılanacaktır.

Ayrıca, hizmet verecek araç muayene istasyonlarını inşa etme ve gerekli makine-ekipman yatırımlarını yapma yükümlülüğü işleticilere ait olacaktır. Özelleştirme ihalesi kapsamında, trafiğe tescilli motorlu ve motorsuz araçların muayeneleri Avrupa Birliği standartlarında gerçekleştirilecektir. Bu bağlamda, artan araç sayısına bağlı olarak yeni istasyon açma zorunluluğu da bulunmaktadır.

Böylece, trafik kazalarından kaynaklanan can ve mal kaybını önlemek amacıyla kamu denetimi altında hizmet verecek araç muayene istasyonlarına yapılacak yatırımlar sayesinde, muayene hizmetlerinin kamu bütçesine herhangi bir yük getirmeden özel sektör aracılığıyla yürütülmesi hedeflenmektedir.

Öte yandan, Türkiye’de yaklaşık 31 milyon 300 bin araç bulunmaktadır. Bu araçların büyük bir kısmını otomobiller oluşturmaktadır. Mevcut durumda, ülkede 223 sabit ve 93 seyyar muayene istasyonu faaliyet göstermektedir. Özelleştirme süreci, araç muayene istasyonları