Atom saatleri, 1955 yılından bu yana zamanın ölçülmesinde son derece hassas sonuçlar elde edilmesini sağlıyor. Ancak, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sürekli olarak değişiyor. Okyanus akıntıları, gezegenin iç yapısı ve diğer doğal etkenler bu dönüş hızında dalgalanmalara neden oluyor.

‘ARTIK SANİYE’ SORUN OLDU

Bu değişiklikler nedeniyle atom saatleri ile Dünya’nın dönüşüne dayalı zaman arasında uyum sağlamak amacıyla belirli aralıklarla saatlere bir saniye ekleniyor. “Artık saniye” olarak bilinen bu uygulamanın, teknolojik sistemlerde yarattığı sorunlar nedeniyle sona erdirilmesi planlanıyor.

61 SANİYELİK DAKİKALAR TEKNOLOJİYİ ZORLADI

Artık saniye uygulaması çerçevesinde bazı dakikaların 60 saniye yerine 61 saniye sürmesi, dijital altyapılarda çeşitli sorunlara yol açtı. Önceden Reddit ve LinkedIn gibi platformlarda yaşanan teknik aksaklıklar, uygulamanın risklerini ortaya koydu. Ayrıca, hava yolu operasyonları ve küresel iletişim ağlarında zaman senkronizasyonu ile ilgili sorunlar da yaşandı.

Diğer yandan, Dünya’nın son yıllarda zaman zaman daha hızlı dönmesi, gelecekte saatlerden bir saniye çıkarmayı gerektirebilecek bir durumu gündeme getirdi. “Negatif artık saniye” olarak adlandırılan bu uygulamanın, mevcut sistemlerde daha önce karşılaşılmamış teknik sorunlara yol açabileceği düşünülüyor.

KÜRESEL ZAMAN ÖLÇÜMÜNDE YENİ DÖNEM

Versailles’da düzenlenen uluslararası konferansta alınan kararlar doğrultusunda, atom saatleri ile Dünya’nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkın daha geniş bir aralığa ulaşmasına izin verilmesi benimsendi.

Bu yeni yaklaşım, saatlere düzenli olarak saniye eklenmesi veya çıkarılması gereksinimini azaltmayı ve nihayetinde ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Böylece, özellikle dijital altyapılarda kullanılan zaman sistemlerinin daha istikrarlı çalışması hedefleniyor. Yeni sistemde ilk büyük zaman düzeltmesinin, Dünya’nın dönüş hızına bağlı olarak binlerce yıl alabileceği ifade ediliyor.

GÜNLÜK HAYATTA BİR DEĞİŞİKLİK OLACAK MI?

Düzenlemenin kabul edilmesi durumunda, vatandaşların günlük yaşamında doğrudan bir değişiklik beklenmiyor.

• Akıllı telefonlar ve bilgisayarlar, zamanı göstermeye devam edecek.
• İşe, okula veya randevulara gidiş saatleri değişmeyecek.
• Günlük hayatta kullanılan saatlerde ani bir farklılık oluşmayacak. Değişiklik esas olarak internet altyapıları, küresel finans piyasaları, uydu sistemleri ve hava yolu ağları gibi hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyan teknolojik alanları etkileyecek.

TÜRKİYE DE OYLAMADA YER ALACAK

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin katılımıyla gerçekleştirilecek oylamada, artık saniye uygulamasının geleceği masaya yatırılacak.

KRİTİK TARİH: MAYIS 2027

Düzenlemenin kabul edilmesi halinde, yeni uygulamanın Mayıs 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor.

2022 yılında yapılan uluslararası toplantıda, artık saniye uygulamasının 2035 yılına kadar kademeli olarak sona erdirilmesine yönelik bir karar alınmıştı. Yeni düzenlemeyle bu takvimin öne çekilmesi hedefleniyor.

Planlanan değişiklik, resmi zaman ölçümünde Dünya’nın dönüş hızından kaynaklanan küçük farklılıkların sürekli saniye eklenerek düzeltilmesi yerine, daha geniş bir zaman aralığında yönetilmesini öngörüyor. Böylece küresel teknolojik sistemlerde zaman kaynaklı aksaklıkların azaltılması amaçlanıyor.