Türkiye’de asgari ücretle geçim sağlamak, giderek zor hale geliyor. Çalışanların hem gıda harcamasını hem de konut, giyim, ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılaması gereken asgari ücret, günümüzde beslenme ihtiyacını dahi karşılamaktan uzak. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu durumu ortaya koyan bir çalışma gerçekleştirdi. Yapılan araştırmaya göre, dar gelirli bireylerin mutfak ihtiyaçlarını karşılayamaması nedeniyle CHP’li büyükşehir belediyelerinin açtığı ‘Kent Lokantaları’ gibi sosyal projelere yöneldiği görülüyor. Bu lokantalar, evine gıda ürünü alamayan dar gelirlinin tek tercihleri haline geldi.

Önümüzdeki 10 Aralık’ta başlayacak asgari ücret görüşmelerinde, TÜİK’in Kasım ayı enflasyonunu yüzde 47.09 olarak açıklaması, asgari ücrette sunulacak zammın çok daha düşük seviyelerde kalacağı endişelerini artırıyor. 2020 yılında TÜİK’in yaptığı araştırmada bir işçinin aylık harcama gereksinimlerini belirlemek için, gıda harcamalarının yüzdesini yüzde 23.1, gıda dışı harcamaların payını ise yüzde 76.9 olarak hesaplamıştı. Ancak mevcut asgari ücret olan 17 bin 2 TL, gıda harcamasını karşılamaya dahi yetersiz kalmaktadır.

TÜRK-İŞ’ten Gıda Harcaması Hesabı

TÜİK’in önerileri doğrultusunda Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye Beslenme Rehberi üzerinden yapılan hesaplamalara göre, bir işçinin günlük gıda harcama gereksinimi vurgulanmaktadır. Bu rehberde, bir işçinin günlük beslenme alışkanlıkları için önerilen temel besin grupları arasında, 125 gram et, 75 gram pirinç, 250 gram yoğurt, 250 gram meyve (özellikle portakal), 50 gram bal, 225 gram ekmek ve 50’şer gram katı ve sıvı yağ bulunmaktadır. Bu önerilen menünün, bir zincir marketten alınan fiyatlarla tek öğün maliyeti yaklaşık 193 TL olarak hesaplanmıştır.

İki öğünden oluşan günlük maliyet ise 386 TL’yi buluyor. Bu menünün 30 gün üzerinden yapılan aylık maliyeti ise tam olarak 11 bin 580 TL’ye ulaşmaktadır. Yapılan hesaplamalara göre, TÜİK’in belirlediği aylık harcama gereksinimine uygun olarak asgari ücretin 50 bin 129 TL olması gerektiği ortaya çıkıyor. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), aralık ayındaki asgari ücret görüşmelerinde bu rakamla masaya oturmalıdır.

TÜİK’in Önerdiği Formül

Sağlık Bakanlığı, beslenmenin sadece tek bir öğünden ibaret olmadığını vurgulayarak, çalışanların sabah, öğle ve akşam yemeğinden oluşan üç ana öğün ile birlikte 1 ila 3 ara öğün yemesini önermektedir. Ara öğünler arasında süt, ayran, limonata gibi içeceklerin yanı sıra, sandviç, kek, bisküvi, meyve ve fındık gibi yiyeceklerin tüketimi önerilmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, asgari ücreti, işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını güncel fiyatlar üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlamaktadır.