Son dönemlerde asgari ücretin düşük kalması ve geçim sıkıntısının artışı, çalışanlar arasında ara zam beklentilerinin yükselmesine yol açmaktadır. Asgari ücretin açlık sınırının oldukça altında kalması, bu durumu daha da zorlaştırmış ve çalışanların yaşam şartlarını kötüleştirmiştir. Bu durum, SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın köşesinde belirttiği gibi, mevcut koşullar altında ara zam talebini kaçınılmaz hale getirmiştir.

İsa Karakaş’ın Değindiği Temel Noktalar

Karakaş, geçtiğimiz yılın asgari ücretliler açısından büyük bir mağduriyet yarattığını vurguladı. 2024 yılı içerisinde memurlara, kamu işçilerine ve emeklilere maaş güncellemeleri yapılırken, asgari ücretlilerin bu durumdan tamamen muaf kalmasının yanı sıra, enflasyon karşısında yalnızca %30 oranında bir güncelleme yapılması, asgari ücretlilerin alım gücünü ciddi oranda erozyona uğratmıştır. Bu nedenle, 2024 yılında net 17.002 TL olan asgari ücret, 2025 yılında beklenenin çok altında, sadece 22.104,67 TL’ye çıkarılmıştır.

Alım Gücündeki Düşüş

Yeni asgari ücret işçilerin cebine girmeden, kamu ve özel sektördeki zamlar nedeniyle eriyip gitmiştir. 2025 yılının ilk aylarında, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2025 Ocak ayı enflasyonunu %5,03 olarak açıkladı. Merkez Bankası ise hedef enflasyonu %21’den %24’e yükseltti. Ancak, 2024 yılına benzer şekilde bu hedefin de gerçekleşmeyeceği öngörülmektedir. Bu şartlar altında, alım gücü düşük olan 8 milyon asgari ücretli çalışan ve asgari ücrete yakın geçim sağlayan diğer ücretliler için Temmuz ayındaki zam durumu büyük bir merak konusudur.

Çalışanların merakları, asgari ücretin geçmişindeki serüven ve istatistikler ışığında değerlendirilecektir. Asgari ücretin uygulaması, 75 yıl önce yerel komisyonlar tarafından başlatılmış ve zamanla merkezi komisyona devredilmiştir. 1971 yılında kabul edilen 1475 sayılı İş Kanunu ile asgari ücret belirleme komisyonları oluşturulmuştur. Bu yıldan itibaren asgari ücret, tarım, sanayi ve hizmet sektörleri için ayrı ayrı değil, tek bir rakam olarak belirlenmiştir.

Asgari Ücretin Tarihsel Gelişimi

Asgari ücret düzenlemesi, 16 yaşını dolduran ve doldurmayanlar için belirlenen farklılıkların 2014 yılında kaldırılmasından bu yana, Türkiye’deki bütün iş kollarını kapsamaktadır. 2000-2002 yılları arasında yüksek enflasyona bağlı olarak, her yıl 4 kez zam yapılmış, 2003 yılında ise 3 kez belirlenmiştir. 2016-2022 yılları arasında, enflasyonun düşüklüğü nedeniyle her yıl yalnızca bir kez, Aralık aylarında güncellemeler yapılmıştır. Ancak son iki yılda, yani 2022 ve 2023 yıllarında yüksek enflasyonun etkisiyle yılda iki kez güncelleme yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır.

2024 yılında beklenen ara zam yapılmamış olup, bu durum gelir dağılımındaki adaletsizliği arttırmıştır. Asgari ücretin enflasyonu artırıp artırmadığına dair iddiaların da yersiz olduğu, yine 2024 enflasyon rakamlarıyla desteklenmiştir. Asgari ücretliler, temel ihtiyaçlarını karşılamak için bile yeterli alım gücüne sahip olamamaktadır.

Ara Zam Gerekliliği

Bütün bu değerlendirmeler ışığında, yıllar içinde giderek derinleşen gelir dağılımındaki adaletsizlikler ve yüksek gelir eşitsizlikleri, asgari ücretl