Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) bugün yayımladığı Küresel Gaz Arz Güvenliği Değerlendirmesi, son on yılda yaşanan yapısal değişikliklerin dünya gaz pazarlarını nasıl etkilediğini ve Orta Doğu ardından gelişen arz şoklarının bazı bölge ithalatçılarına nasıl yardımcı olduğunu ele aldı.

2016'dan bu yana ilk defa yayınlanan bu rapor, küglobal gaz pazarının daha dayanıklı, likit ve birbirine bağlı hale geldiğini gösteriyor; ancak aynı zamanda karmaşık bir yapı kazandığını da vurguluyor.

Spot piyasalarda artan işlemler ve değiştirilmesi mümkün olan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sözleşmeleri, bölgesel pazarlar arasındaki bütünleşmeyi güçlendirerek arz kesintilerine karşı daha fazla dayanıklılık sağladı.

Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki LNG akışının durması, 2022-2023 dönemindeki gaz arz krizinden sonra Asya ve Avrupa'daki gaz fiyatlarını zirveye çıkardı. Hürmüz'deki bu kesinti, Mart-Ekim döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen LNG yüklemelerini 60 milyar metreküpten fazla azalttı.

Küresel LNG arzının bu yıl yaklaşık yüzde 3 (20 milyar metreküp) azalması bekleniyor.

Küresel doğal gaz talebinin ise yüzde 1,5 (65 milyar metreküp) düşeceği tahmin ediliyor. Bu düşüş, Orta Doğu'daki arz yetersizliği, Avrupa'daki sanayi gaz tüketimindeki azalma ve Asya'da elektrik üretiminde doğal gazdan kömüre geçişle bağlantılıdır.

Küresel doğal gaz arz güvenliği riski devam ederken, Avrupa'daki gaz depolama tesisleri 2026-2027 kışına 2013'ten bu yana en düşük stok düzeyleriyle giriyor. Şu an AB gaz depolarının doluluk oranı yüzde 74,6 seviyesinde.

Mevsimsel talep zirve dönemlerinde bu durum, küresel LNG arzına olan bağımlılığı artıracaktır. Kışın beklenenden soğuk geçmesi veya diğer arz kesintileri Avrupa’yı savunmasız bırakabilir.

IEA'nın simülasyonlarına göre, eğer hava durumu mevsim normallerinden daha soğuk olursa ve Hürmüz Boğazı'ndaki LNG akışı sürerse, AB doğal gaz depoları 2027 Mart sonuna kadar, kullanılabilir depolama kapasitesinin yüzde 10'unun altına düşebilir.

Depolardaki doluluk oranı, kullanılabilir kapasitenin yüzde 30'unun altına düştüğünde, gaz çekim hızı genellikle azalır.

Avrupa'nın düşük doğal gaz stokları ve Asya ile Güney Amerika'daki sınırlı depolama kapasitesi, gelecek aylarda sınırlı esnek LNG kargoları için rekabeti artırabilir ve özellikle arz talep dengesinin bozulduğu zamanlarda spot fiyatları yükseltebilir.

Düşük depolama seviyeleri, 2027 yazında yeniden gaz enjeksiyonu ihtiyacını artırabilir ve piyasada arz sıkışıklığını gelecek yıla yayabilir.