Dünyanın önde gelen petrol üreticileri arasında yer alan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldığını açıkladı. Bu durum, piyasalarda nasıl bir etki yaratacak?

BAE, “ulusal çıkarları” doğrultusunda 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden çekileceğini duyurdu.

Resmî haber ajansı WAM aracılığıyla yapılan açıklamada, “Bu karar, BAE’nin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonunu ve dönüşen enerji profilini yansıtıyor” ifadesine yer verildi.

Açıklamada, “Örgütte bulunduğumuz süre boyunca herkesin yararına önemli katkılarda bulunduk, hatta daha büyük fedakârlıklar yaptık. Ancak artık çabalarımızı ulusal çıkarlarımız doğrultusunda yoğunlaştırmanın zamanı geldi” denildi.

İran savaşı nedeniyle 1970’lerden bu yana yaşanan en büyük petrol krizinin gölgesinde gelen bu kararın, BAE’nin komşusu ve bölgedeki rakibi Suudi Arabistan’ın liderliğindeki OPEC’i daha da zayıflatması ve piyasalarda yeni dalgalanmalara yol açması bekleniyor.

OPEC ve BAE’nin Petrol Piyasasındaki Rolü

OPEC, 1960 yılında Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt tarafından kurulmuş olup, zamanla BAE gibi diğer petrol üreticisi ülkeler de bu örgüte katılmıştır.

OPEC+, 2016 yılında OPEC üyelerine 10 petrol üreticisi ülkenin daha katılımıyla oluşturulmuştur. OPEC+, İran savaşından önce dünya petrolünün yaklaşık yarısını kontrol ediyordu.

Savaş öncesinde OPEC+ üyesi 22 ülke arasında en büyük dördüncü petrol üreticisi olan BAE, daha önce OPEC’in üretim kotalarına yönelik rahatsızlığını dile getirmişti.

OPEC+ üyeleri arasında BAE’den daha fazla petrol üreten ülkeler ise Suudi Arabistan, Rusya ve Irak’tır.

1967 yılından beri Abu Dabi Emirliği üzerinden OPEC üyesi olan BAE, 1971’de ülke olarak kurulduktan sonra da bu üyeliğini sürdürmüştür.

OPEC’ten ayrılan son ülke 2024 yılında Angola olarak kayıtlara geçmiştir.

Piyasalara Olası Etkileri

BAE’den geçen ve savaş öncesinde dünya petrolünün beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması, Körfez petrol sevkiyatını önemli ölçüde aksatmaktadır. Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının da etkisiyle petrol fiyatları, savaş öncesi döneme göre yüzde 53 oranında artış göstermiştir.

BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararının ardından petrol fiyatlarında hafif bir düşüş gözlemlenmiştir.

AFP’ye açıklamada bulunan Rystad Energy analisti Jorge Leon, Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyat yapılamadığı sürece BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının petrol piyasalarındaki etkisinin hemen hissedilmeyebileceğini dile getirdi.

Ancak BAE, artık üretimini artırma özgürlüğüne sahip olacağından, “Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda daha fazla soru işareti doğacağını” belirten Leon, bu durumun “OPEC’in arz dengesizliklerini yumuşatma kapasitesinin azalmasıyla petrol piyasasının daha fazla istikrarsızlaşabileceğine” işaret ettiğini vurguladı.

Kıbrıs merkezli Ortadoğu Ekonomik Araştırmaları’nın yöneticisi Jamie Ingram ise, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanan değerlendirmesinde BAE’nin ayrılmasıyla OPEC’in üretim kapasitesinde yüzde 13’lük bir kayıp yaşanacağını ifade etti.