Sevgili okuyucular, “bahşiş” veya “yüzde” olarak bilinen ödemeler her zaman ilgimi çekmiştir. Bu ödemeler, özellikle garsonlar gibi servis hizmeti sunan kişilerin sağladıkları hizmetten memnuniyetin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

Yurt dışında yüzde uygulaması oldukça yaygın, fakat gözlemlediğim kadarıyla Türkiye’deki kadar yüksek bahşişler verilmediği görülmektedir. Birçok yerde hesapta yer almasa da, kredi kartıyla yapılan ödemelerde bahşişin tutarı veya yüzdesi eklenerek ödenmektedir.

Son yıllarda Yunanistan’da bu konuda bazı değişimler yaşandığını düşünüyorum.

Türklerin ilginç bir özelliği var; hesapta %10-15 gibi bir oran yer aldığında bile ekstra bahşiş vermek isteyebiliyorlar. Bu durumun dikkatsizlikten mi yoksa “namım yürüsün” düşüncesinden mi kaynaklandığını anlayamıyorum. Bir kişinin bir daha asla gitmeyeceği veya gitse bile hatırlanmayacağı bir mekâna ekstra bahşiş vermesi bence mantıklı değil!

Yine ülkemizde, servisten hiç memnun kalmamışken yüksek miktarda bahşiş verenlere sıkça rastlanıyor.

Kadınların bu bahşiş olayında önemli bir rol oynadığını düşünüyorum; yoksa durum çok daha karmaşık bir hâl alabilirdi!

Bu konunun psikolojik ve sosyolojik açıdan incelenmesi oldukça faydalı olabilir.

25 yıl önce de bu konuyla ilgilenmişim ki, meslektaşım Tarık Jamali ile birlikte kaleme aldığımız ve Yaklaşım Dergisi’nin Eylül 2000 sayısında yayımlanan makalede bu meseleyi detaylı bir şekilde irdelemişiz.

Bugün bu yazıyı yazarken, konuyla neden bu kadar ilgilendiğimi anladım. İşletmelerin sundukları hizmetler karşılığında tahsil ettikleri tutarların çalışanlara aktarılıp aktarılmadığını merak ediyorum.

Bahşiş verirken, bu tutarların çalışanlara ulaşıp ulaşmadığını göz önünde bulundurmanızı öneririm.

30 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Fiyat Etiketi Yönetmeliği’ndeki değişiklik, bu konuyla yeniden ilgilenmemi sağladı.

Yayımlanan değişiklikle, 28/6/2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmi Gazete’de yer alan Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nin 8. maddesinin 6. fıkrası şu şekilde değiştirilmiştir:

“(6) Tarife ve fiyat listesinde belirtilen fiyatların haricinde başka bir isim altında herhangi bir ücret alınması durumunda, bu ücretin tarife ve fiyat listesinde belirtilmesi zorunludur. Ancak lokanta, kafe, restoran, pastane gibi yiyecek ve içecek hizmeti sunan işletmelerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 51. maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti gibi ek ücret talep edilemez.”

Bu düzenlemeye göre, İş Kanunu’nun 51. maddesi saklı kalmak kaydıyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altında ek ödeme talep edilemeyecek.

Bu düzenleme, yayımlandığı gün, yani 30 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Buna göre, İş Kanunu’na göre “yüzde” usulü uygulanan mekanlar dışındaki işletmelerden, tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti gibi ek ödeme talep edilemeyecek!

Peki, bu yasak kapsamı dışında kalan işletmeler hangileri?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre; otel, lokanta, eğlence yerleri gibi mekanlarda “yüzde” usulünün uygulandığı işletmelerde, işveren servis karşılığı ya da başka isimlerle, müşterilerin hesaplarına eklenen veya ayrı şekillerde alınan paraları çalışanlarına eksiksiz olarak ödemek zorundadır (Madde 51).

İşveren, bu paraların eksiksiz olarak işçilere dağıtıldığını kanıtlamakla yükümlüdür. Ayrıca, İş Kanunu’na göre, “yüzde” usulünün uygulandığı yerlerde işveren, her hesap pusulasının toplamını gösteren bir belgeyi işçilerin kendi aralarından seçecekleri bir temsilciye vermekle yükümlüdür. Bu belgelerin şekli ve uygulama yöntemleri iş sözleşmelerinde veya toplu iş sözleşmelerinde belirtilmektedir (Madde 52).

İş Kanunu’nun 51. maddesine dayanarak, “Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik” 28/02/2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Bu Yönetmelik, yüzdelerden toplanan paraların, işyerinde çalışan tüm işçilere, yapılan işlerin niteliğine göre hangi esaslar ve oranlar çerçevesinde dağıtılacağını düzenlemektedir.

Hangi işletmelerde “yüzde” usulünün uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için bu Yönetmelik ile düzenlenen şartların uygulanıp uygulanmadığına bakmak gerekmektedir.

Yönetmelikte dikkatimi çeken önemli noktalar şunlardır:

– Bu Yönetmelik hükümlerine göre, yüzdelerden pay verilmesi nedeniyle servis dışında çalışan işçilerin, ücret, sosyal yardım ve diğer haklarından eksiltme yapılamayacağı ve asgari ücretin yüzde payı ile tamamlanamayacağı belirtilmektedir.

– Yüzdelerden toplanan paraların dağıtılacağı işleri, unvanları, puanları ve oranlarını gösteren bir çizelge, işyerinde işçilerin kolayca görebilecekleri bir yerde ilan edilmek zorundadır.

İş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmelerine, bu Yönetmelikte öngörülen esaslara aykırı hükümler eklenememektedir.

Okuyucularım, bahşiş veya yüzde verirken, işçilere bu paraların aktarılıp aktarılmadığını sorgulamaları gerektiğini öneriyorum…

Peki, Maliye yüzdeler hakkında ne düşünüyor?

Maliye, yakın tarihli bir özelgede,

* Personele müşteriler tarafından doğrudan veya bahşiş/tip kutusuna bırakılarak verilen bahşişlerin, ücret olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu bahşişlerin çalışanların restorandan aldıkları ücretlerle birleştirilmesi ve Gelir Vergisi Kanunu’nun