CHP’li Utku Çakırözer, Nisan ayına ilişkin Basın Özgürlüğü Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Rapor, Türkiye’de basın özgürlüğü konusundaki olumsuz durumu bir kez daha gözler önüne serdi.

Rapora göre, gazeteciler Nisan ayında toplam 75 kez hakim karşısına çıkmak zorunda kaldı. Gazetecileri susturmak amacıyla, son üç yıldır sıkça başvurulan ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ suçlaması yine gündeme geldi. CHP, bu sansür aracına dönüşen maddenin kaldırılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) bir kanun teklifi sundu.

Çakırözer, “2022 yılında ‘gazetecileri etkilemeyecek’ denilerek Meclis’ten geçen sansür yasası, günümüzde gazetecilerin tutuklanmasına ve soruşturulmasına gerekçe oldu. Alican Uludağ ve İsmail Arı, bu maddeden tutuklu. Şimdi, bu ay da yeni isimler aynı maddeden yargılandı. Basın özgürlüğünün önündeki en büyük engellerden biri haline gelen bu sansür düzenlemesinin kaldırılması için teklifimizi verdik. Meclis gündemine en kısa sürede getireceğiz. Basın özgürlüğü olmadan demokrasi, demokrasi olmadan özgür basın var olamaz. Bizler, basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkının korunması için mücadelemizi sürdüreceğiz” şeklinde ifade etti.

Çakırözer’in raporuna göre, Nisan ayında basın özgürlüğü ihlalleri şu şekilde sıralandı:

• Gazeteciler, haber ve paylaşımları nedeniyle 75 kez hakim önüne çıkarıldı.
• AKP tarafından üç yıl önce dezenformasyonla mücadele amacıyla çıkarılan ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ (TCK 217/A) maddesi, soruşturma ve yargılamalarda başrolü oynadı. Şanlıurfa Kulis TV Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Yetim, bu suçlamayla ev baskını sonucu gözaltına alındı ve tutuklandı.
• 2024 yılında Halk TV programlarında ifade ettikleri sözler nedeniyle aynı madde gerekçe gösterilerek Timur Soykan 10 ay, Barış Pehlivan ve Murat Ağırel ise 1 yıl 3’er ay hapis cezasına çarptırıldı.
• Gazeteci Tolga Şardan, ‘MİT’in Cumhurbaşkanlığı’na sunduğu ‘yargı raporu’nda neler var?’ başlıklı yazısı nedeniyle 5 ay hapis cezası aldı.
• Gazeteci Zafer Arapkirli, sosyal medya paylaşımları nedeniyle 2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.

AYNI HABERE HEM BERAAT HEM TAZMİNAT

• Gazeteci Hazal Ocak, Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan “Damat işi biliyor” başlıklı haberi dolayısıyla beraat etmesine rağmen 10 bin TL manevi tazminat ödemeye mahkum edildi.
• Dicle Fırat Gazeteciler Derneği’nin eski başkanı gazeteci Hakkı Boltan’a, başkanlık döneminde yaptığı açıklamalar nedeniyle 1 yıl 2 ay 17 gün hapis cezası verildi.
• AYM’nin ihlal kararının ardından yeniden görülen davada gazeteci Neşe İdil 1 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı; gazeteci Mehmet Üçar’a ise yazıları gerekçe gösterilerek 1 yıl 6 ay 11 gün hapis cezası verildi.

ÖDÜLLÜ HABERE İKİNCİ SORUŞTURMA

• 42 gündür tutuklu olan gazeteci İsmail Arı hakkında, bir X mesajını yeniden paylaştığı gerekçesiyle yeni bir dava açıldı.
• iahaber muhabiri Can Öztürk, ödüller kazanan istismar skandalı haberi nedeniyle ikinci bir soruşturma ile karşı karşıya kaldı.
• Nefes Gazetesi muhabiri Mahir Bağış’a haberi dolayısıyla üç ayrı suçlamayla dava açıldı.
• Cumhuriyet yazarı Mine Kırıkkanat, sosyal medyada eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’na yönelik ifadeleri nedeniyle soruşturma başlatıldı.
• Gazeteci Mehmet Murat Yıldırım, Öznur Değer ile Sol Gazetesi’nden yazar Orhan Gökdemir, muhabir İrem Yıldırım ve Sorumlu Müdür Emre Alım, haberleri dolayısıyla soruşturma ve davalarla karşılaştı.
• Gazeteci Bahadır Özgür’e 4 yıl önce yayımlanan bir haberi nedeniyle soruşturma açıldı.
• Sabah muhabiri Lütfü Yalgı, Siverek’te yaşanan okul saldırısına ilişkin haberi nedeniyle gözaltına alındı.
• Eski İçişleri Bakanı ve AKP Milletvekili Süleyman Soylu, kendisine Gülistan Doku cinayetiyle ilgili soru soran Now Haber muhabirine fiziksel müdahalede bulunarak görüntü almasını engelledi.
• 1 Mayıs öncesi yapılan operasyonlarda Özgür Gelecek ve Yeni Demokrasi gazetelerinin bürolarına baskın düzenlendi.
• Ankara Emniyet Müdürlüğü, 1 Mayıs gösterilerine BirGün ve Evrensel başta olmak üzere gazete ve dergi girişini yasakladı.

TELE 1 SATIŞA ÇIKARILDI

• Merdan Yanardağ’ın gözaltına alınmasının ardından, mahkeme kararı olmadan el konulan TELE 1 kanalı TMSF tarafından 28 milyon TL bedelle satışa çıkarıldı.
• Halk TV’ye CHP’li Cemal Enginyurt’un Milli Eğitim Bakanı’na yönelik eleştirileri, SZC TV’ye ise TİP’li Sera Kadıgil’in yapılan operasyonlarda uyuşturucu baronlarının hedef alınmamasına yönelik eleştirileri dolayısıyla RTÜK tarafından para cezaları verildi.

İktidarın keyfi erişim engellemeleri, Nisan ayında da basın özgürlüğünü kısıtlayan temel unsurlardan biri oldu. Erk Acarer’in X hesabı ile ‘İstanbul Yargılanıyor’ Instagram hesabı erişime engellendi. Erişim engeli getirilen bazı haber içerikleri arasında, “En çok et ithalatının AKP’li ismin hissedar olduğu şirketten yapılmasına dair haberler, Epstein belgelerinde İhlas Holding CEO’su Ahmet Mücahid Ören’in yazışmalarının ortaya çıkması ile ilgili haberler, Sabah yazarı Hilal Kaplan hakkında 1600’den fazla içeriğe erişim engeli kararı haberleri, tartıştığı doktoru gözaltına aldıran savcı hakkındaki haberler, Çin’de faaliyet gösteren İsviçre merkezli bir firmaya saf bakır yerine kaldırım taşı gönderilerek 36 milyon dolarlık dolandırıcılık iddiası ile ilgili haberler ve AKP Antalya İl Başkanının Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait bir araziyi düşük kira bedeliyle kullandığına dair haberler” yer alıyor.

SANSÜR YASASININ KALDIRILMASI İÇİN TEKLİF SUNDU

Çakırözer, gazetecilerin mesleklerini icra edebilmelerinin önündeki en büyük engellerden biri haline gelen sansür yasasının iptali için TBMM’ye bir kanun teklifi sundu.

Teklif, “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçunu düzenleyen TCK’nın 217/A maddesinin yürürlükten kaldırılması yönünde bir düzenleme içeriyor.

Çakırözer, “2022 yılında ‘gazetecileri asla etkilemeyecek’ denilerek Meclis’ten geçen sansür yasası, günümüzde gazetecilerin tutuklanmasına ve soruşturulmasına temel bir gerekçe haline geldi. Alican Uludağ ve İsmail Arı bu maddeden tutuklu. Nisan ayında yeni isimler de aynı maddeden yargılandı, tutuklandı. Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde çağrımız net: ifade ve basın özgürlüğünün önündeki en büyük engeller