Sormak belki de gereksiz bir soru ama yine de aklımdan çıkmıyor.

Zira bugün böyle bir deneyim yaşayacağım.

BU HABERİ, iahaber ABONELERİNİN DE
SAĞLADIĞI KATKIYLA OKUYORSUNUZ.

iahaber’E ABONE OL,
BAĞIMSIZ GAZETECİLİĞİ DESTEKLE!

ABONE OL

Zaten abone misiniz?
Üye girişi yapın

Almanya’nın Bayreuth şehrinde tam 6 saat sürecek bir Wagner operası izleyeceğim.

Bu süre zarfında ise son derece rahatsız edici, katlanır bir tahta sandalyede oturmak zorunda kalacağım.

Çocukluğumdan bu yana taşıdığım omurga deformasyonum, böyle uzun süreli oturumlara karşı isyan ediyor.

Türkiye’den Berlin’e, ardından Bayreuth’a kadar uzanan bu yolculuk… Değiyor mu?

Üstelik izlemeye gideceğim opera, Nazizm, ırkçılık ve Hitler’in gölgesinde bir geçmişe sahip.

Dünyanın En Zor Bulunan Klasik Müzik Festivali

Müzik açısından oldukça şanslıyım.

Son 10 yıldır, bilet bulmanın en zor olduğu klasik müzik festivalini izleme fırsatına sahibim.

Bu imkanı ise Bild gazetesinin eski genel yayın yönetmeni ve arkadaşım Kai Diekmann sayesinde elde ettim.

Bu yıl Bayreuth Festivali’nin 150. yılı kutlanıyor.

Wagner’in “Rienzi” operası, 150 yıl aradan sonra ilk defa sahnelenecek.

Zira Wagner, bu operanın kendi yaptırdığı opera binasında sahnelenmesini yasaklamıştı.

Bu eser, Wagner’in en uzun ve aynı zamanda en tartışmalı operası olarak biliniyor.

Özellikle Hitler’in gözdesi olması nedeniyle, bu yılki festival büyük bir tartışma ortamıyla başladı.

Ortada bir karmaşa mevcut… Bu 6 saatlik operayı izlemeye gidecek olmamın sebeplerinden biri de Bayreuth’un 150. yılında bu tartışmanın içindeyken “orada olmak” isteği.

Şimdi sizi 103 yıl öncesine götüreceğim.

Tarihi Değiştiren Kutu

Yıl 1923…

Adolf Hitler, bu yıl başarısız bir darbe girişimi sonrası Landsberg Kalesi’nde hapsedildi.

Ancak Almanya’da ırkçı bir ruh doğmuş ve Hitler’in ünü hızla yayılmıştı.

Taraftarları, hapishaneye her gün hediyeler gönderiyordu.

Gelen paketlerden biri, 16 yıl sonra tarihin en büyük felaketlerinden birine giden yolun başlangıcını oluşturacaktı.

Bu paket değil, büyük bir kutuydu.

Kutunun içinde kalem, mürekkep ve yazı kâğıtları vardı…

Yani birisi ona “Al bunları ve yaz” demiş gibiydi.

Hitler, bu malzemelerle Nazi hareketinin ideolojik temelini oluşturacak olan “Mein Kampf” adlı kitabın eskizlerini yazacaktı.

Bu kitapla, milyonlarca sıradan Alman’a nefret programını ve şiddet fantezilerini aşılayacaktı.

Hitler, bu kitabın satışından büyük bir servet elde etti ve Almanya maliyesi, bu satışlardan vergi almadı.

Kutu Kime Aitti?

Peki bu kutunun “Rienzi” operasıyla ve Wagner ile ilişkisi nedir?

Cevap oldukça basit.

Çünkü 1923 yılında Landsberg’e yazı malzemelerini gönderen kişi, Richard Wagner’in gelini Winifred Wagner’dı.

Winifred, uzun yıllar Bayreuth Festivali’nin yöneticiliğini yapacaktı. Wagner ailesinin bu güçlü kadın figürü, Hitler’in yakın dostlarından biriydi. Hitler, onun yanında “Wolf” (Kurt) adıyla anılıyordu.

Winifred’in çocukları ona “Wolf Amca” diyordu.

Hitler, 1923 yılında hapse girmeden önce gittiği son yer Bayreuth şehriydi; Wagner’in evinin ve mezarının bulunduğu yer.

Bu akşam “Rienzi” operasını, Wagner’in yaptırdığı opera binasında izleyip, tarihin derinliklerine dalacağım.

Thomas Mann ve “Çadır Tiyatrosu”

Hitler, iktidara gelmeden önce Bayreuth’ta Winifred ve Wagner ailesi yanında hem toplumsal hem de duygusal destek bulmuştu.

Richard Wagner’in müziği, onun için ideolojik bir sığınaktı; morali bozulduğunda Winifred’i arar ya da Bayreuth’a giderdi.

Thomas Mann, Hitler dönemindeki Bayreuth Festivali için “Hitler’in saray tiyatrosu” ifadesini kullanmıştı; çünkü festival, 1933 sonrası Nazi Almanyası’nın kültürel vitrinlerinden biri haline gelmişti.

Ben de iyi bir Thomas Mann okuyucusu olarak, bu ifadesini “çadır tiyatrosu” olarak çevirebilirim.

“Wolf Amca”nın Ziyaretleri

Hitler’in Bayreuth’a kaç kez gittiğine dair kesin bir belge yok, ancak tarihçiler bu konuda bazı bilgiler üzerinde birleşiyor.

(*) Festival ziyaretleri: 1925’ten itibaren, özellikle 1933-1940 yılları arasında her yıl katıldığı ve en az 10-12 festival sezonuna iştirak ettiği düşünülüyor.

(*) Özel ziyaretler: Festival dışında Winifred Wagner’i görmek için yıl içinde birçok kez Bayreuth’a gittiği biliniyor.

Bu nedenle toplam Bayreuth ziyaretlerinin 20’nin üzerinde, bazı tarihçilerin tahminlerine göre 30’a yaklaşmış olabileceği düşünülüyor.

Peki, kaç opera izledi?

Bunu kesin olarak belirlemek mümkün değil. Bayreuth Fest