Belce Örü Erçin

Emeklilik sistemi, zamanla daha karmaşık bir hale gelerek vatandaşların emekliliğe yönelik yatırımlarını olumsuz etkilemeye devam ediyor. Resmi Gazete’de yayımlanan bir Cumhurbaşkanı Kararı ile Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) devlet katkı payı yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürüldü. Bu değişikliğin yürürlüğe gireceği tarih ise 1 Ocak 2026 olarak belirlendi. Bütçedeki payı yüzde 0.69 olan BES’teki devlet katkısı, 2022 yılında enflasyondaki artışla birlikte yüzde 25’ten yüzde 30’a yükseltilmişti.

NİSANDA BEKLENİYOR

Toplam büyüklüğü 2.1 trilyon liraya ulaşan ve yaklaşık 18 milyon kişinin tasarruf yaptığı BES’teki katkı payının düşürülmesi, vatandaş arasında büyük bir rahatsızlık yarattı. Uzmanlar, BES’in aşamalı olarak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne (TES) evrileceğini ifade ediyor. 2017’de hayata geçirilen BES’in, kamu politikalarına duyulan güvenin azalması ve sistemin karmaşık olması nedeniyle yeterince yaygınlaşamadığını belirten SGK Uzmanı Emin Yılmaz, “BES’in TES’e dönüşmesi için kapsamlı bir mevzuat değişikliği yürütülüyor. TES’in nisan ayında hayata geçmesi bekleniyor, ancak işverenlerin prim kesintisine karşı tutumları nedeniyle uygulama ertelenebilir” şeklinde konuştu.

Disk Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz, maaşlardan zorunlu kesintilere yol açacak olan TES’in, düşük gelirli çalışanların yaşamını daha da zorlaştıracağını vurguladı. Yavuz, “İktidar yıllardır kıdem tazminatının düşük oranlarla belirlenmesi veya kaldırılması için çaba gösteriyor. Atılan adımlar, kıdem tazminatının kaldırılacağını gösteriyor. Kıdem tazminatı bizim için hayati bir mesele. Sendikalar, bu konuda harekete geçmelidir” dedi.

BES’te devlet katkısının azalması, vatandaşların “Her şey bir gecede değişiyor, güvenimizi kaybediyoruz” şeklindeki tepkilerini artırdı ve kıdem tazminatına dair endişeleri derinleştirdi.

Yüzde 58’i Hazine’ye geri dönüyor

BES yatırımcılarının yalnızca küçük bir kısmı, aylık katkı payını asgari ücret ve üzerinde yatırarak yıllık maksimum devlet katkısını almaya hak kazanabiliyor. Dar gelirli kesim, çoğunlukla geçimlerini sağlamakta zorlandıkları için BES yatırımlarından yeterince faydalanamıyor. Devletin katkılar için ayırdığı bütçenin yüzde 58’i, Hazine’ye geri dönüyor. Ayrıca, Türkiye’de finansal okuryazarlık oranının düşük olması, BES’in yeterince değerlendirilmemesine neden oluyor.