Bulgaristan’da Seçim: Radev’in Kurtarıcı Rolü!

Bulgaristan, 2007 yılı başında Avrupa Birliği’ne katıldı. Halen bu birliğin en fakir ülkesi olmasına rağmen, 2026’nın başında Euro’ya geçiş için gerekli kriterleri sağlamayı umuyor. Neredeyse 20 yıldır AB üyesi olan Bulgaristan, Avrupalı değerleri ne ölçüde benimsedi? Demokrasi anlayışını ne kadar içselleştirdi? Bu sorular, tartışmalı konular arasında yer alıyor. Bulgaristan’ın en büyük sorunu ise yolsuzluk. Bu açıdan, AB ülkeleri arasında Macaristan ile birlikte en üst sıralarda yer alıyor. Yolsuzlukları önlemeyi vaat eden partiler, reformcu hareketler ve diğer siyasi oluşumlar, mevcut durumu değiştirmekte başarısız kaldı; bu sebeple ya hükümetler istifa etti ya da düşürüldü. Bulgaristan’da gelecek hafta yine seçimler yapılacak ve son 5 yıl içinde Bulgar seçmen, 8. kez sandık başına gidecek. 19 Nisan’daki parlamento seçimleri, siyasetçilerin bir türlü çözemediği siyasi istikrar sorununu aşacak mı? Bu kez olağanüstü bir aday, Cumhurbaşkanı Rumen Radev, seçmenlerin karşısına başbakan adayı olarak çıkıyor.

Rumen Radev

Bulgar halkı ve gençleri iki kez hükümet düşürdü

Bulgar halkı, sürekli sandık başına gitmekten yorulduğu ve siyasilere olan güvenini kaybettiği için seçimlere katılım oranı yüzde 40 civarında seyrediyor. Ancak aynı halk, yolsuzluklara karşı duyarlılığını koruyor. Siyasetçiler, kırmızı çizgileri aştıklarında gençlerin liderliğinde sokaklara dökülüyor ve hükümetleri deviriyor. 2020 ve 2025 yıllarında, geniş çaplı protestolar sonucunda hükümetlerin istifa ettiğini gördük. Geçtiğimiz yıl Z kuşağının öne çıktığı protestolar sırasında, eski Başbakan Boyko Borisov ve Türk Azınlığı’nın Partisi HÖH aracılığıyla Meclis’e giren oligark Delyan Peevski, özellikle hedef alındı. Bu iki isim, Z kuşağı için “yolsuzluk ve mafya” anlamına geliyor. 19 Nisan seçimlerinde bu iki isim ve partileri ne yapacak, merak konusu.

Boyko Borisov

İki dönem cumhurbaşkanı şimdi başbakan adayı

Rumen Radev, ülkenin eski hava kuvvetleri komutanıdır. 2016’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bağımsız aday olarak oyların yüzde 60’ını alarak göreve gelmiştir. O dönemde başbakanlık koltuğunda oturan GERB lideri Boyko Borisov’un desteklediği adayı yenerek cumhurbaşkanı seçilen Radev, Avrupa Birliği ve NATO yanlısı bir tutum sergilemekle birlikte, Rusya’ya yönelik yaptırımları desteklememekte ve iyi ilişkiler savunuculuğu yapmaktadır. Göçmen karşıtı duruşu ve yolsuzluklarla mücadele taahhüdü, seçmen nezdinde ilgi çekmiştir. 2021 yılında GERB muhalifi partilerin desteğiyle yeniden cumhurbaşkanı seçilmesi, beklenmeyen bir durum olmamıştır.

Birinci parti olacağı kesin ama hükümet kurabilecek mi?

Rumen Radev’in, cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek kurduğu Progressive Bulgaria’nın (İlerici Bulgaristan), 19 Nisan seçimlerinden birinci parti olarak çıkacağına dair şüphe yok. Ancak 240 sandalyeli Meclis’te çoğunluğu elde edip edemeyeceği kritik bir soru. Eğer çoğunluğu sağlayamazsa, istikrarlı bir hükümet kurmak için uygun koalisyon ortakları bulup bulamayacağı önemli bir nokta. Seçimlere bir hafta kala, yeni partinin kamuoyu yoklamalarında halk desteği yüzde 30 ila 35 arasında. Son 5 yılda 8 kez sandık başına giden Bulgar seçmeni, siyasetten ve siyasetçilerden bıkkın durumda. Ancak Radev’in yarattığı yeni heyecan ile katılım oranı yüzde 60’a ulaşırsa, siyasi istikrar açısından umut verici bir dönem başlayabilir.

Kulvar değiştirmek için mükemmel zamanlama

Rumen Radev’in en büyük avantajı, zamanlaması ve ülke siyasetinin mevcut durumu. Neredeyse tüm siyasetçilerin halk nezdinde puan kaybettiği bir ortamda, son aylarına giren ve bir daha seçilmesi mümkün olmayan cumhurbaşkanı Radev, Bulgar siyasetine kurtarıcı olarak girdi. “Ülkenin geleceğini koruma duygusuyla istifa ettiğini” belirten Radev, yolsuz politikacılarla mücadele edeceğini vurgulamıştır. Partisi, Moskova sempatizanlarının yanı sıra siyasetin dışında kalan popüler isimlerin de ilgisini çekmektedir. Ülkenin bugüne kadar siyasete karışmamış bazı spor simalarının İlerici Bulgaristan partisine katılması, Radev’in oylarını artırabilir.

Bulgaristan’da SSCB nostaljisi GERB yüzünden gelişti

Bulgaristan’da son 20 yılda siyaset kurumunun bu kadar gözden düşmesinin ve her 3 seçmenden birinin oy kullanmayı reddetmesinin başlıca sorumlusu, Boyko Borisov liderliğindeki GERB’dir. GERB’in iktidarını sona erdirmek amacıyla kurulan Kiril Petkov’un Değişime Devam partisi ise yanlış koalisyon ortaklıkları ve etkisiz muhalefet nedeniyle halk nezdinde itibar kaybetti. Bu iki partinin başarısızlıkları, ülkede SSCB nostaljisinin artmasına sebep oldu ve Rusya yanlısı partilerin oyları toplamda yüzde 25 civarına ulaştı. Rumen Radev’in, milliyetçi ve Rusya yanlısı partilerin oylarını toplamak, dargın seçmenleri sandığa çekmek suretiyle 19 Nisan seçimlerinden zaferle çıkması bekleniyor. Eğer hükümet kurmakta zorluk yaşarsa, Bulgar Sosyalist Partisi ve Rusçu Revival partisinden destek arayabilir. Eğer bu da yeterli olmazsa, Kiril Petkov ile masaya oturması muhtemel görünüyor.

Soydaşlarımızın Delyan Peevski desteği sebebiyle mahcubum

Bulgaristan seçimlerini, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olarak, Türklerin partisi HÖH’ün 19 Nisan’daki durumu açısından merakla takip ediyoruz. Delyan Peevski’nin partiye katılmasıyla HÖH oylarında önemli bir artış yaşandı, ancak parti bütünlüğünü kaybederek ikiye bölündü. Delyan Peevski, Bulgaristan’ın en yozlaşmış politikacılarından biri olarak gösteriliyor ve onun liderliğindeki HÖH-Yeniden Doğuş’un bu seçimlerde üçüncü veya dördüncü parti olarak çıkması bekleniyor. Ahmet Doğan’ın demokrat çizgisini koruyan orijinal HÖH’ün ise, muhtemelen yüzde 4 barajının altında kalacağı düşünülüyor. Soydaşlarımızın, Hayri Sadıkov liderliğindeki Hak ve Özgürlükler İttifakı yerine, oligarkın ele geçirdiği HÖH-Yeniden Doğuş’a destek vermeleri hem üzücü hem de mahcup edici bir durum.