Son dönemde yaşanan muhalif siyasetçi, gazeteci, akademisyen ve sendikacılara yönelik tutuklamalar, Türkiye’deki cezaevleri meselesini bir kez daha gündeme getirdi. Ülke genelindeki 403 cezaevinde, 1 Temmuz 2024 tarihi itibarıyla toplamda 342 bin 526 kişi bulunuyordu; bunun 295 bin 64’ü hükümlü, 47 bin 462’si ise tutukluydu. Ancak 3 Şubat 2025’e gelindiğinde cezaevlerindeki toplam nüfus 392 bin 456’ya yükseldi. Bu artış, 335 bin 799 hükümlü ve 56 bin 657 tutuktan oluşuyordu. Yani aradan geçen sadece altı ayda, tutuklu ve hükümlü sayısında yaklaşık 50 bin kişilik bir artış gözlemlendi.

Sağlık Harcamalarında Ciddi Artış

Bu artış beraberinde sağlık harcamalarında da büyük bir yükselişi getirdi. Tutuklu ve hükümlülere yapılan sağlık harcamaları, 3.3 kat artışla 233 milyon TL’ye ulaştı. Cezaevlerindeki aşırı yoğunluk, bütçeden ciddi kaynak transferini zorunlu hale getirdi. 2024 yılı için cezaevlerine bütçeden 98 milyar 712 milyon lira harcanırken, geçen yıl Ocak ayında bu rakam yalnızca 7.3 milyar liraydı, 2025 yılında ise 10 milyar 946 milyon liraya çıktı. Bu hızlı artış, 2025 sonuna kadar cezaevlerinin idaresi için toplamda 150 milyar TL’nin harcanacağını gösteriyor.

Cezaevlerinde Cinsiyet ve Eğitim Durumu

Cezaevlerindeki hükümlü ve tutukluların demografik dağılımı da dikkat çekici. Verilere göre, toplamda 371 bin 435 erkek, 17 bin 131 kadın ve 3 bin 890 çocuk cezaevlerinde bulunuyor. Bu çocukların 1,155’i hükümlü, 2,735’i ise tutuklu konumda. Ayrıca cezaevlerinde yaklaşık 25 bin üniversite mezunu ve 1,841 yüksek lisans mezunu bulunan tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır. Doktora derecesine sahip hükümlü ve tutuklu sayısı da 286’ya ulaşmış durumda.

Mervan Gül’ün Tespitleri ve Yeni Cezaevi Projeleri

2002 yılında Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP)’den Siirt milletvekili seçilen Mervan Gül, Siirt’te yapılması planlanan yeni cezaevini övmüştü. Gül, “Siirt Cezaevi’nin ihale bedeli 819 milyon lira olacak ve 986 kişilik kapasiteye sahip olacak. Bu cezaevi, Siirt ekonomisine ciddi katkı sağlayacak” şeklinde açıklamalarda bulunmuştu. Bu ifade, cezaevlerinin sadece hapsetme işlevini değil, aynı zamanda yerel ekonomiye de katkı sağladığını vurguluyor.

Yeni Cezaevleri İnşaatı ve Ekonomik Yükümlülükler

Adalet Bakanlığı, 2027 yılında hizmete alınacak yeni cezaevleri için bu yıl Türkiye genelinde 11 yeni cezaevinin inşaatına başlayacağını duyurdu. Bu projeler için 2025 yılı içerisinde 1.2 milyar TL harcama yapılması planlanıyor ve 2027 sonuna kadar toplamda 23.5 milyar TL’nin harcanacağı öngörülüyor. 2024 itibarıyla Türkiye’de mevcut olan 405 cezaevine, 2025’te yeni cezaevlerinin eklenmesi bekleniyor.

Ancak mevcut projeler arasında sorunlar da yaşanıyor. Önceden ihalesi yapılan Kütahya Domaniç Cezaevi henüz tamamlanamamışken, maliyetinin sekiz katına çıkması söz konusu olmuştur. Benzer şekilde, Giresun Şebinkarahisar Cezaevi