CHP’nin Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gökan Zeybek, Türkiye’de yapı güvenliği ve afetlere karşı alınan tedbirler üzerine önemli açıklamalarda bulundu. Özellikle, 8 Ocak 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ndeki değişikliklerin, hükümetin afetlere karşı daha güvenilir yapılar inşa etme konusundaki samimiyetini sorgulattığını ifade etti.

Zeybek, yaptığı açıklamada, 12 Mayıs 2023 tarihinde yürürlüğe giren Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde yer alan yapı güvenliğine dair önemli maddelerin, 28 Ocak 2025’teki yeni düzenleme ile kaldırıldığını belirtti. Bu düzenlemeler, özellikle zemin kat yüksekliği, asma kat ve kapalı çıkmalar gibi yapı güvenliği unsurlarını kapsıyordu.

“Geçtiğimiz günlerde yapılan değişiklikle, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin ‘Mevcut Yapı Ruhsatı Başvuruları’ başlıklı Geçici Madde 3’ü değiştirildi. Bu değişiklik, iktidarın ‘afetlere karşı daha dirençli yapılar için yapı güvenliğine ilişkin tedbirleri artırma’ konusundaki samimiyetsizliğini açığa çıkaracak,” dedi Zeybek.

12 Mayıs 2023 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeye göre, ticari zemin katların 4.5 metreyi geçmemesi ve perdeli sistemlerin zorunlu tutulması gibi önlemler alınmıştı. Ancak 12 Ağustos 2023 tarihli değişiklikle, ‘zemin katında dükkan olan yapılarda kapalı çıkma yapılmaması’ şartı kaldırıldı ve bu tür yapılar için zemin +4 kat sınırı yerine zemin +7 kat sınırı getirildi. Daha sonra, 13 Ocak 2024 tarihinde bu düzenlemenin uygulanması 31 Aralık 2024’e kadar ertelendi ve 28 Ocak 2025’teki yeni düzenlemeyle bu tarih 31 Aralık 2025’e kadar uzatıldı.

Gökan Zeybek, 6 Şubat 2023 tarihindeki depremde asma kat bulunan binaların, özellikle kısa kolon etkisinden dolayı yıkıldığını vurguladı. Zeybek, “Taşıyıcı sistemin tamamen perde veya perde + kolon şeklinde tasarlanması durumunda, deprem yüklerinin karşılanması açısından perde taşıyıcılar, aynı m³ beton içeren kolonlardan yaklaşık iki kat daha fazla deprem enerjisini sönümleyebilir. Ancak bu yönetmelikte yapılan erteleme, deprem direnci düşük yapıların oluşmasına sebep olacaktır,” ifadesini kullandı.

Bitişik nizam parsellerde yapılacak binalar arasında, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği gereği bırakılması gereken deprem derz boşluğunun, parsel sınırından itibaren bırakılmasının zorunlu olduğunu belirten Zeybek, bu boşlukların uygun şekilde kapatılmaması durumunda binalar arasında çarpışmalara neden olabileceğini belirtti. “Deprem sırasında bitişik binaların en büyük sorunu, salınım periyotlarının farklı olmasıdır. Bu da yapıların düzgün yapılsalar bile birbirine çarparak yıkılmalarına yol açar,” diye ekledi.

Yönetmeliğin 66. maddesi ile getirilen mimari projelerin kriterlere uygunluğunun incelenmesi ve proje değişiklik talepleri ile ilgili düzenlemelerin de ertelendiğini ifade eden Zeybek, “57. ve 66. maddeler, yapıların tecrübeli mimar ve mühendisler tarafından tasarlanmasını amaçlamaktadır. Ancak günümüzde kullanılan paket programların bazı durumlarda yetersiz kalabilmesi, bu maddelerin ertelenmesiyle daha büyük sorunlara yol açabilecektir,” ifadelerini kullandı.

Gökan Zeybek, özellikle inşaat sektörü üzerinde yapılan bu düzenlemelerin, inşa edilen yapıların deprem direncinin düşük olmasına neden olacağının altını çizdi. Z