CHP, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda onaylanan, kripto varlıkların vergilendirilmesi ile bedelli askerlik ücretinin artırılmasını içeren kanun teklifine muhalefet şerhi sundu. Şerhte, BOTAŞ’ın vergi borçlarının Hazine’den alacaklarıyla mahsuplaştırılmasını öngören düzenleme eleştirilerek, bu yöntemle 2026 yılı bütçesinde beklenen gelirlerin yaklaşık yüzde 3’ünden vazgeçileceği ifade edildi. Aynı zamanda, işlemin kesin hesaplarda yer almayacağı ve “açıklık, saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkelerine aykırı” olduğu vurgulanarak, söz konusu düzenlemenin ek bütçe teklifiyle gerçekleştirilmesi gerektiği dile getirildi.

CHP, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda geçen hafta kabul edilen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”ne dair muhalefet şerhi hazırladı. Şerhte, teklifin hazırlanma şekli, yasama tekniği, Anayasa’ya uygunluğu ve içerdiği düzenlemelere yönelik eleştiriler yer aldı.

Toplamda 13 farklı kanunda değişiklik öngören teklif, şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin vergi matrahından düşülmemesi, vakıf üniversitelerinin sağlık kurumlarının kurumlar vergisi muafiyetinin kaldırılması, bazı kıymetli taşların Özel Tüketim Vergisi kapsamına alınması, kripto varlıkların gelir vergisi kapsamına alınması ve işlem vergisiyle vergilendirilmesini, İşsizlik Sigortası Fonu’na devlet katkısının esnek bir biçimde belirlenmesini, bedelli askerlik ücretlerinin artırılmasını ve Savunma Sanayi Fonu’na aktarılmasını, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgeler için peşin ödeme indirimi uygulanmasını ve kamu kurumlarının ihtiyaç fazlası taşınmazlarının özelleştirilmesini öngörüyor.

“KANUN TEKLİFİ TORBA KANUN FORMATINDA GETİRİLMİŞTİR”

Muhalefet şerhinde, teklifin torba kanun şeklinde hazırlanması eleştirildi. Kamuoyunda “torba kanun” olarak adlandırılan düzenlemelerin istisnai durumlarda kullanılması gerektiği, son dönemlerde ise bu tür düzenlemelerin sıkça başvurulan bir norm haline geldiği ifade edildi.

Bu tür kanun hazırlama tekniklerinin, ilgili ana mevzuatla uyum açısından ciddi sorunlara yol açtığı ve uygulamada öngörülemeyen sonuçlar doğurduğu belirtilerek, “Bu tür kanun hazırlama ve yapma teknikleri, hem torba kanunda ele alınan konuların ilgili ana mevzuatıyla uyumu açısından ciddi sorunlar yaratmakta hem de uygulama aşamasında öngörülemeyen sonuçların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.” denildi.

Aynı düzenlemenin kısa süre içinde birçok kez değiştirilmek zorunda kalabileceği vurgulanarak, bu durumun vatandaşların mağduriyetine yol açabileceği ifade edildi. Ayrıca, torba kanun tekliflerinin TBMM Genel Kurulu’nda “temel kanun” olarak görüşülmesinin ciddi sakıncalar içerdiği kaydedildi.

“TEKLİF TALİ KOMİSYONLARDA GÖRÜŞÜLMEMİŞTİR”

Şerhte, kanun teklifinin TBMM’de ilgili komisyonlarda yeterince tartışılmadan yalnızca Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınması eleştirildi. Bu durumun bütüncül olmayan bir yasa yapma alışkanlığına yol açtığı belirtildi. “TBMM’nde ilgili komisyonlarda yeteri kadar tartışılmayan kanun teklifleriyle ve sadece Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan geçirilen torba yasalarla getirilen hükümlerle bütüncül olmayan yasa yapma alışkanlığı ilave problemlere neden olmakta, kod yasalardaki bazı hükümlerin sık sık değişimine sebebiyet vermektedir.” şeklinde bir değerlendirme yapıldı.

“ETKİ ANALİZİ RAPORU CİDDİ EKSİKLİKLER İÇERMEKTEDİR”

Muhalefet şerhinde, teklifin komisyondaki görüşmeleri sırasında sunulan Etki Analizi Raporu’nun yetersiz olduğu savunuldu. Raporda bazı bilgi ve mali yük hesaplamalarının yer almadığı, özellikle bazı maddelerin ekonomik etkilerine ilişkin herhangi bir projeksiyon yapılmadığı ifade edildi.

Şerhte, şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin vergi matrahından düşülmemesine yönelik düzenlemeler içeren maddelere de değinildi. “Kanun teklifinde yer alan her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin, kurumlar/gelir vergisi mükellefleri açısından vergi matrahının tespitinde indirim/gider olarak kabul edilmemesine yönelik düzenlemeleri içeren 2 ve 15. madde ilgili olarak gelir artışı veya azalışına etkileri konusunda herhangi bir projeksiyon yapılmamıştır.” denildi.

Aynı şekilde, kripto varlıkların vergilendirilmesine ilişkin maddelerde de benzer bir eksikliğin olduğu, Gelir Vergisi Kanunu’nda değişiklik öngören maddelere atıf yapılarak, bu düzenlemelerin gelir artışı veya azalışına etkisine dair herhangi bir projeksiyon yapılmadığı belirtildi.

CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ VE ANAYASA TARTIŞMASI

Şerhte, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve 2017 anayasa değişikliklerine dair değerlendirmelere de yer verildi. CHP’li üyeler, iktidarın 2017 referandumu ile kabul edilen Anayasa hükümlerine uymadığını savunarak, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin norm alanı bakımından ciddi tartışmalar yarattığını dile getirdi.

“Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, 2017 Anayasa değişikliğinin yurttaşlık, temel hak ve özgürlükler, kamu hizmetleri, kamu yararı ve yasama yetkisinin kullanımı ve devredilmezliği açılarından büyük tahribata yol açan bir norm alanıdır.” ifadelerine yer verildi.

Anayasa Mahkemesi’nin bazı iptal kararlarına da atıf yapılarak, teşkilat kanunlarının bir kısmının kanunla, bir kısmının ise Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenmesinin hukuk devletinin normlar hiyerarşisi açısından tartışmalı bir tablo yarattığı ifade edildi.

“TBMM’Yİ NİTELİKLİ YASA YAPMAKTAN ALIKOYMAKTADIR”

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne yönelik eleştirilerin de yer aldığı şerhte, 9 Temmuz 2018’de yürürlüğe giren anayasa değişikliğinin uygulamasına değinildi. Doksan bir aylık süreçte sistemin “tek adam yönetiminin sürdürülemez özelliğini teyit ettiği” aktarıldı.

Yürütmenin “tek kişi yönetimine indirgenmesi” ve Cumhurbaşkanı’nın aynı zamanda parti genel başkanı olması nedeniyle TBMM’de yasama faaliyetlerinin olumsuz etkilendiği, “Parti başkanı olması nedeniyle TBMM’de Cumhurbaşkanı’nın ön onay vermediği yasa önerisi kabul görmemektedir. Bu tutum yasa tekliflerinin yasalaşma sürecini de olumsuz yönde etkilemektedir.” denildi.

EMEKLİ BAYRAM İKRAMİYESİ ZAMMININ BULUNMAMASINA TEPKİ

Muhalefet şerhinde, kanun teklifinin emeklilerin bayram ikramiyesine ilişkin beklentileri karşılamadığı, emeklilere dini bayramlarda ödenen 4 bin lira tutarındaki ikramiyenin artırılmasına yönelik herhangi bir düzenleme içermediği belirtildi.

Şerhte, komisyonda CHP tarafından verilen ve bayram ikramiyesinin net asgari ücret tutarında ödenmesini öngören önergenin iktidar milletvekillerinin oylarıyla reddedildiği kaydedilerek, “2018 Haziranda ödenmeye başlanan 1000 lira bayram ikramiyesi tüm ekonomik parametreler karşısında sürekli erimektedir” ifadeleri yer aldı. CHP’nin önerisinin ise “en düşük emekli maaşının ve bayram ikramiyesinin asgari ücrete eşitlen