CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, OYAK’ın çalışma düzenine ilişkin Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler tarafından yanıtlanmak üzere Meclis’e bir soru önergesi sundu. Genç, “OYAK, şeffaflık ve hesap verebilirlikten uzaklaşmış, üyelerinin birikimlerini koruma yeteneğini yitirmiştir” açıklamasında bulundu. Ayrıca, OYAK’ın son yıllardaki yatırım kararlarının siyasi etkilere tabi olup olmadığını da sordu.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) hakkında hazırladığı önergesinde, kurumun nemalandırma politikaları, emekli üyelerin temsil durumu, yatırım kararlarındaki siyasi etkiler, yüksek miktarda bağışlar ve denetimsel yetersizliklerle ilgili 15 başlıkta kapsamlı değerlendirmeler yaptı.

Genç, OYAK’ın açıkladığı nema oranlarının yıllık enflasyonun gerisinde kalmasını vurgulayarak, bu durumun üyelerin birikimlerini olumsuz etkilediğini belirtti.

Genç, sunduğu yazılı önergesinde OYAK’ın nemalandırma oranlarının yıllık enflasyonu aşmamasına dikkat çekti. 2024 yılı için %55,2 olarak belirlenen nema oranının, aynı dönemde beklenen enflasyon oranı %58,5’in altında kaldığını açıkladı. 2023 senesinde OYAK’ın nema oranı %77,1 olarak belirlenirken, resmi TÜFE ise %65 seviyelerindeydi. Genç, bu tabloya rağmen reel getirinin ciddi biçimde düştüğünü ifade etti. “Son 5 yılda, nema oranları geçmişte olduğu gibi enflasyonun iki katı değil, enflasyona eşit veya altında olduğuna tanıklık ediyoruz. Bu durum, üyelerin birikimlerinin güvence altına alınmadığını gösteriyor” dedi.

Yine, üyelerin maaşlarından yapılan düzenli kesintilere rağmen nemadan yeteri kadar yararlanamadıklarını belirten Genç, “Eğer üyeler, birikimlerini OYAK yerine başka yatırım araçlarına yönlendirecek olsalar, daha fazla kazanç elde edebilirlerdi” dedi. Bu gelişmelerin OYAK’ın finansal yönetiminde belirgin soru işaretleri doğurduğunu dile getirdi.

Emekli üyelerin temsiline dikkat çekildi

Önergede, OYAK’ın yönetiminde emekli üyelerin temsil edilmemesi de önemli bir konu olarak öne çıktı. Yaklaşık 480 bin OYAK üyesinin %20’sini oluşturan emeklilerin, kurumun toplam varlıklarının %50’sine karşılık gelen birikimlerinin olduğu ifade edildi. Ancak emekli üyeler, Temsilciler Kurulu veya Genel Kurulda hiçbir biçimde temsil edilmediği için karar alma süreçlerinden dışlandığına dikkat çekildi.

Emekli üyelerin sağlık masraflarından yapılan kesintilerin de haksız olduğu belirtildi. Genç, “Bir emekli üyeden, muvazzaf bir üyeye göre ortalama 30 kat daha fazla idari masraf kesildiği görülmektedir; buna karşın sosyal desteklerde daha az pay alıyorlar. Bu durum emeklilerin mali açıdan dezavantajlı duruma düşmesine sebep oluyor” dedi.

Siyasi yönlendirme iddiaları

Genç’in önergesinde OYAK’ın yatırım kararlarının bağımsız ekonomik analizlere dayanmadığı, aksine zaman zaman siyasi yönlendirmelere tabi olduğu iddialarına da yer verildi. OYAK’ın faaliyet alanı dışında kalan bazı yatırımların rasyonel gerekçelere değil, hükümete yakın bazı çevrelerin etkisiyle yapıldığı öne sürüldü.

Ayrıca, bazı şirket varlıklarının değer tespitlerinin piyasa koşullarına uygun yapılmadığı ve düşük değerlemelerle nema tutarlarının geriye çekildiği ifade edildi. Genç, bu uygulamaların bireysel birikimlerin doğrudan etkilenmesine yol açtığını kaydetti.

Bağışlar, yetki devri anlamındaki sorunlar

Önergede OYAK’ın dış bağış politikaları da ele alındı. 2023 yılı içerisinde kurumun 748 milyon TL’lik deprem bağışı, üyelerden alınan katkı paylarıyla finanse edildi. Ancak bu bağışın hangi kuruma yapıldığı, onay süreçleri ve üyelerin bilgilendirilip bilgilendirilmediği hususları kamuoyuna açıklanmadı. Genç, bağış kararının Genel Kurul onayı olmaksızın alınmış olmasının, kurum içindeki yetki devri uygulamalarının ne denli genişletildiğini gösterdiğini söyledi.

Bunun yanında, yöneticilerin usulsüzlük veya kötü yönetim gerekçesiyle neredeyse hiç sorumlu tutulmadığına da dikkat çekildi. “Cezasızlık kültürü, kurumun genelinde hâkim durumdadır” diyen Genç, bu durumun finansal disiplin ve kurumsal itibar açısından önemli riskler barındırdığını belirtti.

OYAK üyelerinin bilgiye erişim konusundaki sınırlamaları da önergenin önemli noktalarından biri oldu. Genç, “Üyeler, şirket satışları, iştirak değerlemeleri ve büyük ölçekli yatırımlar gibi konularda bilgi alamamakta; yönetim, ‘ticari sır’ gerekçesiyle bu talepleri sürekli olarak reddetmektedir. Üyeler, kendi birikimlerinin nasıl değerlendirildiğini bilememektedir” dedi.

Temsilciler Kurulu’nun seçim yöntemi de eleştirilere neden oldu. Genç, kurul üyelerinin demokratik seçimle değil, yönetimin belirlediği adaylar üzerinden seçildiğini ve muhalif olabilecek adayların dışlandığını gündeme getirdi.

‘Ticari sır’ iddiaları

CHP’li Genç, Bakan Güler’e şu soruları yöneltti:

– OYAK’ın nema oranı nasıl belirlenmektedir ve neden enflasyon oranının gerisinde kalmaktadır?

– Emekli üyelerin yönetim organlarında temsil edilmemesinin hukuki dayanağı nedir?

– OYAK’ın son yıllardaki yatırım kararlarında siyasi yönlendirmelerin etkisi olmuş mudur?

– Kurumun iştiraklerinin değerlemesi nasıl yapılmakta ve bu değerlemeler nema hesaplarına nasıl yansımaktadır?

– 2023 yılında yapılan 748 milyon TL’lik bağış hangi kuruma yapılmış, bu karar hangi süreçle onaylanmıştır?

– OYAK üyelerinin bilgi talepleri neden sürekli ‘ticari sır’ gerekçesiyle reddedilmektedir? Hukuki midir?

– OYAK yöneticileri hakkında disiplin süreçleri ya da yargı işlemleri başlatılmış mıdır?

– Temsilciler Kurulu seçimleri neden demokratik ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmemektedir?

Önergede ayrıca, OYAK yönetiminin aldığı stratejik kararların yetki devri yoluyla sınırlı bir yönetici grubuna bırakılmasının denetimi zorlaştırdığına da değinildi.

“Hesap verebilir bir yapıya geçilmeli”

CHP’li Aşkın Genç, önergesinin sonunda OYAK’ın yeniden şeffaf, hesap verebilir ve üye odaklı bir yapıya kavuşturulmasının zorunlu olduğunu belirterek, “OYAK, siyasetin arka bahçesi olamaz. Üyelerinin birikimlerini koruyan, onlara gerçek anlamda kazanç sağlayan, demokratik ve şeffaf bir kurum haline gelmek zorundadır” ifadesini kullandı.