Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İsrail ile İran arasında yaşanan “12 Gün Savaşı” sonrasında, Milli Savunmadan Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı tarafından hazırlanan “25 maddelik yol haritası” ile MİT Millî İstihbarat Akademisi’nin (MİA) “12 gün savaşı ve Türkiye için dersler” başlıklı raporunu karşılaştırdı. Analizde, her iki raporun modern savaşın çok boyutlu doğasına yönelik Türkiye’nin güvenlik ve savunma stratejilerini yeniden gözden geçirme gerekliliğine vurgu yaptığı belirtildi.

CHP, 13-24 Haziran 2025 tarihleri arasında meydana gelen “12 Gün Savaşı” sonrasında, 25 Haziran’da kamuoyuna sunduğu “25 maddelik yol haritası” ile MİA’nın 1 Ağustos’ta yayımladığı rapor arasında bir analiz gerçekleştirdi. Analizde, her iki çalışmanın ortak noktaları şu şekilde değerlendirildi:

Modern savaşın karmaşık yapısı: Her iki rapor, 13-24 Haziran 2025 tarihleri arasında yaşanan İran-İsrail çatışmasının, hava savunma sistemleri, siber savaş, elektronik harp, insansız sistemler ve algı yönetimi gibi alanlarda yeni nesil tehditlerin ortaya çıkmasına neden olduğunu ifade ediyor.

CHP’nin yol haritası, dinamik komuta-kontrol sistemleri, siber kapasite ve yapay zeka destekli karar mekanizmaları önerirken, MİA raporu da dijital güvenlik, elektronik harp ve insansız sistemlerin önemine dikkat çekiyor.

Hava üstünlüğü: MİA raporu, İsrail’in modern hava kuvvetleri ve entegre hava savunma sistemleri ile İran’ın zayıf hava savunması karşısında elde ettiği üstünlüğü vurguluyor. CHP’nin yol haritası ise ‘Güçlü Hava Kuvveti’ hedefi doğrultusunda erken uyarı, insansız araçlar, sinyal istihbaratı ve elektronik harp kabiliyetleriyle desteklenen bir muharip hava gücü geliştirilmesini amaçlıyor.

Hava savunma ve teknolojik üstünlük: MİA raporu, İran’ın hipersonik füze kapasitesinin hava savunma sistemlerine karşı sınırlılıklarını analiz ederek Türkiye’ye alçak irtifa savunma sistemlerine yatırım yapılması gerektiğini öneriyor. CHP’nin yol haritası ise entegre hava savunması ve yerli sistemlerle dışa bağımlılığın azaltılmasını hedefliyor.

Elektronik ve siber harp: Her iki belge, modern savaşta elektronik ve siber harp kapasitesinin önemini vurguluyor ve bu alanda güçlü bir altyapı oluşturulmasını öneriyor. MİA, İsrail’in İran’ın komuta-kontrol sistemlerine yönelik siber saldırılarını örnek gösterirken, CHP yol haritası siber savunma ve taarruz yeteneklerinin geliştirilmesini, elektronik harp ve sinyal istihbaratı için sağlam bir altyapı kurulmasını öneriyor.

Dijital manipülasyon operasyonları: Her iki belge, siber tehditlere karşı yerli yazılım kullanımı ve kritik altyapıların korunması gerekliliğine dikkat çekiyor. MİA, İran’daki WhatsApp engellemelerini örnek gösterirken, CHP yol haritası iletişim ağlarındaki manipülasyonlara karşı önlemlerin barış zamanında alınması gerektiğini vurguluyor.

Sivil savunma ve kritik altyapı: MİA raporu, İran’daki sığınak ve erken uyarı sistemi yetersizliklerini vurgulayarak Türkiye’ye sivil savunma altyapısı kurma çağrısında bulunuyor. CHP’nin yol haritası da kritik tesis ve kişilerin korunması ile geri bölge emniyetini güçlendirme önerileriyle bu görüşü destekliyor.

Milli güç ve iş birliği: Her iki rapor, savunma sanayinin güçlendirilmesi, yerli sistemlerin geliştirilmesi ve kamu-özel sektör iş birliğinin artırılması gerektiğini belirtiyor. CHP’nin ‘Kabiliyetlerin Sinerji Sağlaması’ maddesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıklarının TSK ile entegrasyonunu öngörüyor. Ayrıca, tüm milli güç unsurlarının koordineli olarak kullanılması gerektiğine vurgu yapıyor.

İstihbarat ve istihbarata karşı koyma: Her iki belge, çok yönlü istihbarat kapasitesinin geliştirilmesi ve sabotaj ile sızmalara karşı karşı istihbarat önlemlerinin alınması gerektiğini vurguluyor. MİA, İsrail’in İran içindeki istihbarat ağlarının etkisiz hale getirilmesindeki başarısını örnek gösterirken, CHP yol haritası insan, elektronik, sinyal ve açık kaynak istihbaratının birleştirilmesini öneriyor.

Analizde, raporların farklı ve tamamlayıcı yönlerine dair şu değerlendirmeler yapıldı:

Kapsam ve detay seviyesi: MİA raporu, 12 Gün Savaşı’nın spesifik analizine odaklanırken, CHP’nin yol haritası daha geniş bir vizyon sunarak Türkiye’nin savunma mimarisini yeniden yapılandırmayı hedefliyor. CHP’nin “Etkin Seferberlik Sistemi” gibi birçok maddesi, MİA raporunda doğrudan ele alınmayan tamamlayıcı öneriler içeriyor.

Personel ve toplumsal boyut: CHP yol haritası, personel moral-motivasyonu ve modern eğitim modeli gibi insan odaklı unsurları öne çıkarırken, MİA raporu daha çok teknolojik boyut üzerine odaklanıyor. CHP’nin “Milli Güç Unsurlarının Etkin Kullanımı” maddesi, MİA’nın “Toplumsal Uzlaşı” önerisini siyasi, ekonomik ve demografik unsurlarla genişletiyor.

Uzay ve yenilikçi teknolojiler: CHP yol haritası, uzay gözetleme sistemleri ve yapay zeka destekli karar mekanizmalarına özel vurgu yaparak MİA raporuna göre daha yenilikçi bir yaklaşım sergiliyor. MİA, uzay boyutuna değinmezken, CHP bu alanı modern harekatın vazgeçilmez bir parçası olarak tanımlıyor.

Sınır güvenliği: CHP’nin ‘Çok Katmanlı Sınır Güvenliği’ maddesi, MİA’nın sınır güvenliği ve göç risklerine yönelik uyarılarını daha somut bir çerçeveye oturtuyor. CHP, İHA’lar ve sensör sistemleriyle entegre bir sınır koruma modeli önerirken, MİA bu konuyu daha genel bir perspektiften ele alıyor. (ANKA)