CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, çiftçilerin borç yüküne ve tarımdaki diğer sorunlara dikkat çekmek amacıyla düzenlediği basın toplantısında, şeftali ve kayısı üreticilerinin yaşadığı sıkıntılardan, kuru üzüm fiyatları ile zeytinyağı ihracatındaki olumsuzluklara kadar geniş bir yelpazede değerlendirmelerde bulundu. “Çiftçi perişan. Hem de üreterek perişan” ifadelerini kullandı.

ANKARA (İGFA) – Toplantıda, çiftçilerin karşılaştığı borç yükü, yüksek üretim maliyetleri, ürün fiyatları, Malatya’daki sel felaketi ve ABD’nin Türk zeytinyağına uyguladığı ek gümrük vergisi gibi konular gündeme geldi. Sarıbal, gıdaya erişimin temel bir hak olduğunu vurguladı ve tarımsal üretimin yalnızca çiftçileri değil, toplumun tamamını ilgilendirdiğini belirtti. İktidarın ithalatı teşvik eden politikalarının, hem üreticiyi hem de tüketiciyi yoksullaştırdığını ifade etti.

ÇİFTÇİNİN BORCU 1,4 TRİLYON LİRAYI AŞTI

Sarıbal, Haziran 2026 itibarıyla çiftçilerin bankalara olan tarımsal kredi borcunun 1 trilyon 459 milyar liraya ulaştığını açıkladı. 2004 yılında 5,3 milyar lira olan borcun 275 kat arttığını belirten Sarıbal, aynı dönemde tarımsal desteklerin de 3,1 milyar liradan 167,6 milyar liraya yükseldiğini kaydetti. Çiftçinin borcu ile tarımsal destek arasındaki farkın giderek büyüdüğüne dikkat çeken Sarıbal, 2004’te 1,7 kat olan oranın günümüzde 8,7 kata çıktığını aktardı.

Bir yılda takipteki tarım kredilerinin 7,7 milyar liradan 25,5 milyar liraya yükseldiğini belirten Sarıbal, “Çiftçi perişan. Hem de üreterek perişan” dedi.

Sarıbal, kredilerin tarımsal finansmanın merkezinden çıkarılmasını, çiftçilerin faiz yükünden kurtarılmasını ve sürdürülebilir üretim için kamusal destek sağlanmasını talep etti.

BURSA’DA ŞEFTALİ ÜRETİCİSİ MALİYETİN ALTINDA SATIYOR

Bursa, Mersin ve Denizli’deki şeftali üreticilerinin maliyet baskısıyla karşılaştığını vurgulayan Sarıbal, Bursa’da kilogram maliyeti 20-25 lira olan sanayilik şeftalinin 5 liraya kadar düştüğünü belirtti. Mersin’de maliyetin yaklaşık 15 lira olduğu sanayilik şeftalinin yine 5 liraya alınmak istendiğini, Denizli’nin Çivril ilçesinde ise maliyeti 22 lira olan sofralık şeftalinin 15 liraya gerilediğini ifade etti. Sarıbal, üreticinin ürünü satsa da dalında bıraksa da zarar ettiğini söyledi ve “Üretim yapan çiftçi adeta cezalandırılıyor” dedi.

MALATYA’DA 400 TONDAN FAZLA KAYISI TELEF OLDU

Malatya’daki sağanak ve sel felaketinin kayısı üreticilerini olumsuz etkilediğini belirten Sarıbal, CHP Malatya İl Başkanlığı’ndan edindiği bilgilere göre 168 çiftçinin selden etkilendiğini, 3 ev, 2 ahır ve 2 deponun hasar gördüğünü açıkladı. Kurutulmak üzere serilen 400 tondan fazla kayısının telef olduğunu belirten Sarıbal, zarar tespitlerinin bir an önce tamamlanmasını talep etti.

Üreticilerin yalnızca faizli borç ertelemesiyle kurtarılamayacağını savunan Sarıbal, zararların doğrudan karşılanması ve borçların faizsiz olarak yeniden yapılandırılması gerektiğini vurguladı.

“KURU ÜZÜMDE FİYAT 150 LİRANIN ALTINDA OLMAMALI”

Kuru üzüm üreticisinin yeni sezon fiyatını beklediğini belirten Sarıbal, 2026 yılı için bir kilogram kuru üzümün çıplak maliyetinin 93 lira, üreticinin emeği ve yaşam payı eklendiğinde referans fiyatın 151,50 lira olarak hesaplandığını söyledi. TMO’nun 2025 yılında 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 120 lira fiyat açıkladığını hatırlatan Sarıbal, yeni sezon fiyatının gecikmesinin üreticiyi tüccarın insafına bıraktığını savundu.

Sarıbal, TMO’nun bir an önce fiyat açıklamasını ve fiyatın 150 liranın altında olmaması gerektiğini talep etti.

ABD’NİN ZEYTİNYAĞI VERGİSİNE TEPKİ

ABD’nin Türkiye’den ithal edilen zeytin ve zeytinyağına yüzde 12,5 ek gümrük vergisi getirmesinin üretici ve ihracatçı üzerinde baskı oluşturacağını belirten Sarıbal, ABD’nin Türkiye zeytinyağı ihracatında önemli bir pazar olduğunu söyledi. 2024-2025 sezonunun ilk dokuz ayında yaklaşık 480 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatı yapıldığını, bunun 118 milyon dolarlık kısmının ABD’ye gerçekleştirildiğini aktardı. Sarıbal, Türkiye’nin kendi üreticisini koruyacak bir dış ticaret politikası oluşturması gerektiğini ifade etti.

Zeytinyağının dökme olarak düşük fiyatla ihraç edilmesi nedeniyle katma değerin başka ülkelerde kaldığını belirten Sarıbal, markalaşmaya ve üreticinin ihracat gelirinden daha fazla pay almasına yönelik politikalar geliştirilmesi çağrısında bulundu.

TURŞULUK BİBERDE DE FİYAT KRİZİ

Balıkesir’in Deliklitaş ve Yaylacık mahallelerindeki turşuluk biber üreticilerinin de sıkıntı yaşadığını belirten Sarıbal, kilogramı 35-40 liraya satılabilen ürün için üreticinin en az 70 lira fiyat beklediğini söyledi. Mazot ve gübre fiyatlarının yüzde 50-60, işçilik ve diğer bakım giderlerinin ise yüzde 40-50 arttığını belirten Sarıbal, üreticilerin az sayıda alıcının belirlediği koşullara mahkûm edildiğini savundu. Sarıbal, üretim maliyetinin altında alım yapılmasının önlenmesi ve piyasanın kamu tarafından düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.