CGTN, yaklaşan Çin-ABD zirvesinin küresel ölçekteki önemini ele alan bir makale yayımladı. Makalede, uzun süredir devam eden jeopolitik gerginlikler ve kırılgan küresel toparlanma sürecinin gölgesinde, devlet başkanları düzeyindeki diplomasinin Çin-ABD ilişkileri için bir “çapa” işlevi gördüğü vurgulanıyor. Zirvenin, giderek karmaşıklaşan uluslararası ortamda daha fazla öngörülebilirlik sağlayıp sağlayamayacağı da yazıda ele alınıyor.

GLOBE NEWSWIRE / PEKİN (İGFA) – Çin Dışişleri Bakanlığı, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in daveti üzerine ABD Başkanı Donald Trump’ın 13-15 Mayıs tarihleri arasında Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini açıkladı.

Bu dönemde, jeopolitik gerginliklerin ve kırılgan küresel toparlanmanın yaşandığı bir ortamda, dünya, iki liderin Çin-ABD ilişkilerini daha istikrarlı hale getirip uluslararası düzende gerekli öngörülebilirliği sağlayıp sağlayamayacağını dikkatle izliyor.

ÇİN-ABD İLİŞKİLERİNİ DOĞRU ROTADA TUTMAK

Birçok gözlemcinin görüşüne göre, zirve, ikili ilişkilerdeki istikrar beklentilerini yansıtıyor.

CGTN tarafından yapılan röportajlar, devlet başkanları düzeyindeki diplomasinin uzun süredir bu istikrarın temel dayanağı olduğuna dair uzmanlar arasında genel bir görüş birliği olduğunu ortaya koyuyor.

Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo, bu tür bir diplomasinin ikili ilişkilere “tonunu verip yönünü belirlediğini” ifade ediyor.

Christopher Newport Üniversitesi’nden Doç. Dr. Sun Taiyi de liderler arasındaki direkt iletişimin belirsizlikleri azaltmaya ve yanlış hesaplamaların önüne geçmeye yardımcı olduğunu belirtiyor. Bu iletişim, istikrarın hâlâ öncelikli bir unsur olduğunu vurguluyor.

Geçtiğimiz yıl, iki lider telefon görüşmeleri ve Güney Kore’nin Busan kentindeki yüz yüze buluşmalarla iletişimi sürdürerek büyük yanlış hesaplamaların önüne geçti ve ilişkilerin genel olarak istikrarlı kalmasına katkı sağladı.

Xi, Busan’da Trump’a hitaben yaptığı konuşmada, “Rüzgârlar, dalgalar ve zorluklar karşısında doğru rotada kalmalı ve Çin-ABD ilişkileri gemisinin istikrarlı şekilde ilerlemesini sağlamalıyız” şeklinde ifade etti.

“Gemiye yön verme” metaforu, somut ilerlemeleri de beraberinde getirdi.

2025 yılından itibaren, iki liderin vardığı stratejik mutabakat doğrultusunda her iki tarafın ekonomi ekipleri birçok görüşme gerçekleştirdi ve geniş çaplı gümrük tarifesi artışlarına ara verildi. Yeni bir istişare turunun, Pekin’deki zirve öncesinde 12-13 Mayıs tarihlerinde Güney Kore’de yapılması planlanıyor.

Halklar arası etkileşim de yeniden canlandı. Nisan ayında Pekin’de, Çin-ABD “Ping Pong Diplomasisi”nin 55. yıl dönümü kapsamında düzenlenen etkinliklerde yüzlerce genç Çinli ve Amerikalı spor ve kültürel değişim programlarına katıldı. Ayrıca, daha fazla ABD’li gençlik grubu, değişim ve eğitim programları çerçevesinde Çin’i ziyaret etti.

DEĞİŞEN BİR DÜNYAYA ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK KAZANDIRMAK

Dünyanın en büyük iki ekonomisi olan Çin ve ABD arasındaki ilişkiler, küresel ölçekte en önemli ikili bağlardan biri olmayı sürdürmekte. İki ülke lideri arasındaki diplomatik temasların sonuçları, yalnızca ikili ilişkilerin istikrara kavuşmasına değil, aynı zamanda küresel kalkınma ve yönetişim üzerinde daha geniş etkiler yaratmasına da katkı sağlıyor.

Peterson Enstitüsü Kıdemli Uzmanı Chad Bown, “neredeyse herkes bu sürecin sonucunda pay sahibi” derken, Cornell Üniversitesi ekonomisti Eswar Prasad ise görüşmenin küresel ticaret, jeopolitik ve “kurallara dayalı düzen” açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

CGTN’in uzmanlarla gerçekleştirdiği röportajlar da benzer tespitlerde bulunuyor.

Çin Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Araştırma Görevlisi Zhang Tengjun, daha derin işbirliğinin küresel toparlanmaya hız kazandırabileceğini ve sanayi ile tedarik zincirlerini istikrara kavuşturabileceğini ifade ediyor. İkili ilişkilerin seyrinin, dünyanın geleceğiyle yakından bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Akademisyen Sun, istikrarlı ilişkilerin tedarik zinciri aksaklıkları, finansal dalgalanmalar ve jeopolitik parçalanma risklerini azalttığını belirtiyor.

Dekan Wu, dünyanın iki büyük teknoloji gücü olan Çin ile ABD’nin pratik işbirliği yoluyla “kazan-kazan sonuçları” üretebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve bunun daha geniş küresel büyüme ile bilimsel ilerlemeyi desteklediğini dile getiriyor.

Uluslararası İşletme ve Ekonomi Üniversitesi (UIBE) Dekan Yardımcısı Cui Fan da her iki ülkenin küresel yönetişimin istikrarı konusunda ortak sorumluluk taşıdığına dikkat çekiyor.

Xi, Busan’da bu sorumluluğun önemini vurgulayarak, “Dünya bugün birçok zorlu sorunla karşı karşıya,” diyerek, “Çin ve ABD, büyük ülkeler olarak ortak sorumluluk üstlenebilir ve hem iki ülkenin hem de tüm dünyanın yararı için daha büyük ve somut başarılara birlikte imza atabilir” dedi.

Çin’in bu yıl APEC’e, ABD’nin ise G20 Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak olması, bu sorumluluğun test edilmesi açısından bir fırsat sunuyor. Her iki platform da küresel toparlanma, gıda ve enerji güvenliği, borç riskleri ve yönetişim reformu konularında eşgüdüm alanı açabilir.

Xi, Şubat ayında Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde, ileriye dönük pragmatik bir yol haritası ortaya koyarak, “İki taraf eşitlik, saygı ve karşılıklı fayda anlayışıyla aynı yönde hareket ederse, birbirlerinin endişelerini gidermenin yollarını mutlaka bulabiliriz” dedi.

Dünya, yaklaşan zirvede Pekin ile Washington’un Xi’nin “karşılıklı güveni adım adım inşa etme, doğru ilişki biçimini bulma ve 2026’yı iki büyük ülkenin karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama ve kazan-kazan işbirliği yönünde ilerlediği bir yıl hâline getirme” çağrısını nasıl hayata geçireceğini izlemeye hazırlanıyor.