AK Parti’nin Meclis’e geçen hafta sunduğu iki yasa teklifi, kamuya ait taşınmazların, doğal alanların ve tarihi bölgelerin yönetiminde önemli değişiklikler öngörüyor. “Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik” ve “Milli Parklar Kanunu Değişiklik Teklifi” adıyla gündeme gelen düzenlemeler, bugün Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda ele alınacak. Tekliflerde yer alan maddeler, yerel ve kurumsal denetimi zayıflatırken, yönetimi tek bir merkezde, Cumhurbaşkanlığı’nda toplama amacını taşıyor.

VAKIF MALLARI ARTIK MERKEZİ YÖNETİMİN ELİNDE

Daha önce Vakıflar Genel Müdürlüğü, belediyeler ve diğer kamu kurumlarının mülkiyetinde bulunan “vakıf kökenli taşınmazlar”, yeni düzenlemeyle merkezi yönetime devrediliyor. Bu yasa teklifi, söz konusu taşınmazların “mazbut vakıflara” geçişini öngörüyor. Bu değişiklikle birlikte, belediyelerin veya üniversitelerin elindeki bazı tarihi binalar, kültürel varlıklar ve gelir getirici taşınmazlar Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilebilecek. Muhalefet ise düzenlemeyi, “yerel yönetimlerin yetkilerini kısıtlayan ve tüm kültürel mirası Saray’a bağlayan bir adım” olarak değerlendiriyor.

‘DOĞRUDAN KİRALAMA’ VE YÜZDE 40 YÖNETİM PAYI TEPKİSİ

Vakıf taşınmazlarının kira süresi üç yıldan beş yıla çıkarılırken, noter zorunluluğu da kaldırılacak. En dikkat çekici madde ise, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne bağlı şirketlere rayiç bedelden doğrudan kiralama yetkisi verilmesi. Muhalefet, bu durumu “rekabeti ortadan kaldıran ve kamu kaynaklarını belirli çevrelere aktaran özel bir yetki” olarak nitelendiriyor. Ayrıca, yönetilen vakıflardan alınan pay da yüzde 20’den yüzde 40’a yükseltiliyor.

Muhalefet kaynakları, bu artışın “küçük vakıfları zayıflatıp, iktidara yakın yapıların güçlendirilmesi” anlamına geldiğini ifade ediyor.

İŞGALE AF NİTELİĞİNDE MADDE

Vakıflar teklifi içerisinde dikkat çeken bir diğer düzenleme, işgalci veya nizalı kiracılara beş yıl boyunca sözleşme hakkı tanıyan maddedir. Bu madde ile vakıf taşınmazını haksız bir şekilde işgal eden kişilere yeniden kiracı olma imkânı sunuluyor.

MİLLİ PARKLAR ARTIK CUMHURBAŞKANLIĞI DENETİMİNDE

Diğer yasa teklifi olan “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Teklifi” de benzer bir yönelime sahip. Şu anda Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı olan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, düzenleme sonrası Cumhurbaşkanlığı’na bağlı özel bütçeli bir idare haline gelecek. Bu değişiklik, parkların yönetiminde Meclis denetiminin kaldırılması anlamına geliyor. Ayrıca, park alanlarında “kamu yararı ve zaruret” gerekçesiyle enerji, ulaşım ve altyapı tesislerine izin verilebilecek. Muhalefet, bunun doğayı ticarileştirme ve rant alanı yaratma amacını taşıyan bir düzenleme olduğunu savunuyor.

DOĞAL ALANLARDA İŞLETME YETKİSİ ÖZEL SEKTÖRE AÇILIYOR

Yeni teklif, milli park sınırları içindeki tesislerin “işletilmesi veya işlettirilmesi” yetkisini genişletiyor. Bu kapsamda park içindeki kamp alanları, ziyaretçi merkezleri veya sosyal tesisler artık özel şirketler tarafından işletilebilecek. Ayrıca, Genel Müdürlüğe döner sermayeli işletmeler kurma ve Cumhurbaşkanına sermayeyi beş katına çıkarma yetkisi tanınıyor. Bu durum, mali denetimin Meclis’ten alınıp Saray’a devredilmesi olarak yorumlanıyor.

TARİHİ ALANLAR CUMHURBAŞKANLIĞI KARARIYLA GENİŞLETİLECEK

Teklifin son bölümleri, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı ve Uludağ Alan Başkanlığı gibi bölgelerdeki yetki alanlarını da etkiliyor. Artık bu alanların sınırlarını genişletme veya yeni bölgeleri “tarihi alan” ya da “bağlantı noktası” ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleştirilebilecek. Daha önce bu tür kararlar, ilgili bakanlıklar ve koruma kurulları tarafından ortaklaşa alınabiliyordu.