DEM Parti, PKK’nın lideri Abdullah Öcalan’ın koşullu salıverilmesi için “umut hakkı” kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine alınmasını talep etti.

Sözcü’den Veli Toprak’ın aktardığına göre, DEM Parti, Öcalan’ın cezaevinden koşullu salıverilmesi amacıyla hazırladığı “umut hakkı” kanun teklifinin TBMM gündemine alınmasını istedi. Bu teklif, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almış mahkumların, cezaevinde 25 yıl geçirdikten sonra koşullu salıverilme şartlarının gözden geçirilmesini öngörüyor.

Yasal Düzenleme İçin İki Aydan Fazla Beklendi

Süreç Komisyonu çalışmalarını tamamlamış olmasına rağmen, iki ayı aşkın süre zarfında yasal düzenlemeler hayata geçirilmedi. DEM Parti, Öcalan’ın cezaevinden “koşullu salıverilme” ile çıkabilmesi için önerdiği “umut hakkı” kanun teklifinin bir an önce TBMM gündemine alınmasını talep etti. Ancak bu öneri, AKP-MHP çoğunluğu tarafından reddedildi.

“Ağırlaştırılmış Müebbet, Katil Yasasıdır”

Teklifin sahibi olan DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Aslan, “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, katil yasasıdır” şeklinde bir açıklamada bulundu. Aslan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Öcalan için yapılmasını istediği yasal düzenlemeyi hatırlatarak, “Mevcut yasalar idam cezası kaldırıldığında getirildi, ancak idamın yerine ölüme zamana yayarak ağırlaştırılmış müebbet ceza düzenlemesi getirildi” dedi. DEM Partili vekiller, 25 yıl cezaevinde yatan mahkumlar için “koşullu salıverilme” yolunun açılmasını talep ediyor.

Asrın Hukuk Bürosu da Avrupa Konseyi’ne Bildirimde Bulundu

Nisan ayı başında, Asrın Hukuk Bürosu avukatları, Avrupa Konseyi (AK) Bakanlar Komitesi’ne Abdullah Öcalan için “umut hakkı” talebinde bulunmuştu.

Öcalan’a “umut hakkı” için harekete geçildi: Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne bildirimde bulunuldu.

Umut Hakkı Nedir?

Türkiye’de “umut hakkı”, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile düzenlenmektedir. Bu kanun, mahkûmların ceza sürecindeki tutumlarını değerlendirerek, belirli bir süre cezaevinde kalmış ve iyi hal gösteren kişilerin koşullu salıverilme talebinde bulunmalarına olanak tanır. Kanunun uygulamaları, suçun niteliğine, ağırlığına ve mahkûmun cezaevindeki davranışlarına göre değişiklik göstermektedir.

Umut Hakkından Kimler Yararlanabilir?

Umut hakkı, her mahkûm için geçerli değildir. Bu hak, belirli koşulları sağlayan mahkûmlar için geçerlidir. İşte o koşullar:

Ceza Süresinin Belirli Bir Kısmını Tamamlayanlar: Koşullu salıverilme talebinde bulunabilmek için mahkûmun cezasının belirli bir kısmını cezaevinde geçirmiş olması gerekmektedir. Bu süre genellikle cezanın üçte ikisi veya dörtte üçü gibi oranlara dayanmaktadır.

İyi Hal Gösterenler: Mahkûmun ceza süresi boyunca disiplin cezası almamış olması, sosyal rehabilitasyon süreçlerine katılması ve iyi davranışlar sergilemesi, koşullu salıverilme için önemli kriterlerdendir.

Ağır Suçlar Dışında Yargılananlar: Cinayet, ‘terör’ suçları ve cinsel saldırı gibi ağır suçlardan mahkûm olan kişiler, koşullu salıverilme hakkından yararlanamayabilir.

Umut Hakkının Değerlendirilme Süreci

Umut hakkı, mahkûmun ceza süresince sergilediği davranışların değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu süreç şu adımları içerir:

İyi Hal Değerlendirmesi: Cezaevi yönetimi, mahkûmun ceza süresi boyunca gösterdiği tutumu değerlendirir. Disiplin cezası almamış, sosyal rehabilitasyon programlarına katılmış ve suç işleme eğiliminde olmayan mahkûmlar iyi hal değerlendirmesine tabi tutulur.

Koşullu Salıverilme Talebi: Mahkûm veya avukatı, belirli bir süre tamamlandıktan sonra koşullu salıverilme talebinde bulunabilir. Bu talep, cezaevi yönetiminin sağladığı iyi hal raporu ile desteklenir.

Mahkeme Kararı: Koşullu salıverilme kararı, mahkeme tarafından verilir. Mahkûmun durumu, cezaevi raporları ve gelecekte tekrar suç işleyip işlemeyeceği olasılığı göz önünde bulundurularak değerlendirilir.

Umut Hakkı Hangi Durumlarda İhlal Edilebilir?

Umut hakkının ihlali, mahkûmun koşullu salıverilme hakkını elde etmesine rağmen serbest bırakılmaması durumunda ortaya çıkabilir. Bu durumlar şunlardır:

Haksız Değerlendirme: Mahkûmun iyi hal sergilemesine rağmen cezaevi yönetimi tarafından bu durumun göz ardı edilmesi.

Sürecin Geciktirilmesi: Koşullu salıverilme hakkını kazanmış bir mahkûmun yasal süreçlerde gecikmeler yaşaması.

Ağır Suçlar Nedeniyle Engellenme: Ağır suçlardan hüküm giymiş bazı mahkûmlar, umut hakkı talebinde bulunamaz. Ancak bu durumu kötüye kullanmak ve herkese uygulamak, umut hakkının işleyişine zarar verebilir.

Öcalan’ın Durumu

Türkiye’de yargılama süreci tamamlanan PKK lideri Abdullah Öcalan, “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar”, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” ve “Milli Savunmaya Karşı Suçlar” gibi suçlardan müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. Bu nedenle, cezaevinde ölünceye kadar kalması öngörülüyor ve koşullu salıverme imkânı bulunmamaktadır.

2004 yılında yürürlüğe giren 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 107. maddesinin 2. fıkrasına göre,