Adana’da bulunan Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Ali Rıza Köşker, Akdeniz’de son 20 yılda zehirli ve istilacı deniz canlılarının sayısında kayda değer bir artış olduğunu ifade ederek, özellikle kayalık alanlarda denize giren tatilcileri uyardı. Köşker, balon balığının etinin ölümcül derecede zehirli olduğunu vurgulayarak, “Tanımadığımız balıkları kesinlikle tüketmemeliyiz. Kayalık bölgelerde denize girerken aslan balığı ve uzun dikenli deniz kestanesine dikkat edilmesi gerekiyor.” dedi.

Yaz aylarında hava ve deniz suyu sıcaklıklarının artmasıyla birlikte tatilcilerin deniz kıyılarındaki yoğunluğu da arttı. Doç. Dr. Köşker, Akdeniz’deki zehirli ve istilacı deniz canlılarının sayısının son iki dekadda yükseldiğine dikkat çekerek, balon balığı ve aslan balığı gibi türlerin yanı sıra uzun dikenli deniz kestanesi, çizgili kedi yılan balığı ve kutu balığı gibi canlıların da Türkiye kıyılarında görülmeye başlandığını belirtti.

“Balon balığı pişirilse bile zehrini kaybetmez”

Balon balığının içerdiği tetrodotoksinin ısıya dayanıklı olduğunu vurgulayan Köşker, “Balon balığı pişirilse dahi zehrini kaybetmez. Toplumda yalnızca iç organlarının zehirli olduğu yönünde yanlış bir algı mevcut. Bilimsel araştırmalar, balon balığının etinin de zehirli olduğunu kanıtlamaktadır. Bu balığın tüketimi, ölümcül zehirlenmelere yol açabilir. Ayrıca balon balığının derisinde de yüksek miktarda toksin bulunmaktadır. Özellikle ellerinde açık yarası olan bireyler ve amatör balıkçılar, balon balığının derisiyle çıplak elle temas etmemelidir. Toksin, açık yaradan vücuda geçerek zehirlenmelere yol açabilir.” şeklinde konuştu.

Aslan balığı ve deniz kestanesi dikenleri tehlikeli

Aslan balığının etinin tüketilebilse de yüzgeç dikenlerinin zehirli olduğunu belirten Doç. Dr. Köşker, “Aslan balığı, genellikle kayalık alanlarda yaşayan ve fazla hareket etmeyen bir türdür. Diken batması durumunda ciddi zehirlenmelere neden olabilir. Bunun yanı sıra, Doğu Akdeniz kıyılarında yaygınlaşan uzun dikenli deniz kestanesi de kayalık bölgelerde bulunmaktadır ve bu canlıların dikenleri de zehir taşımaktadır. Kayalık alanlarda denize girerken aslan balığı ve uzun dikenli deniz kestanesine karşı dikkatli olunmalıdır.” dedi.

“Sahil bölgelerinde bilgilendirici afişler asılmalı”

Köşker, Akdeniz’e sürekli yeni türlerin girdiğini belirterek, “Artık ‘Denizden babam çıksa yerim’ anlayışını geride bırakmalıyız. Tanımadığımız balıkları tüketmemeliyiz. Kayalık bölgelerde denize girerken aslan balığı ve uzun dikenli deniz kestanesi gibi canlılarla karşılaşma riski olduğunu unutmamalıyız. Ayrıca yaz aylarında sahil bölgelerinde sağlık personelinin bu canlılarla ilgili farkındalığının artırılması ve plajlarda bilgilendirici afişlerin asılması, yeni zehirlenmelerin önüne geçilmesine yardımcı olacaktır.” şeklinde konuştu.

“Zehirli diken temasında sıcak su uygulanmalı”

Avrupa Dalış Güvenliği Ağı Derneği Eğitmeni ve Acil Tıp Uzmanı Dr. Tolga Taymaz, küresel ısınma ve insan etkisi nedeniyle denizlerde istilacı türlerin sayısının arttığını ifade ederek, aslan balığının dikenine temas durumunda şiddetli ağrı, uyuşukluk, morarma, bulantı, kusma ve kalp ritim bozukluğu gibi belirtilerin ortaya çıkabileceğini belirtti. Taymaz, “Etkilenen bölge, dayanılabilecek sıcaklıktaki yaklaşık 40-45 derecelik suya tutulmalı, yara içinde diken kalıp kalmadığı kontrol edilmeli ve sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Zehirli deniz kestanesinde de benzer tedbirler uygulanabilir. Deri bütünlüğünün bozulduğu her durumda mutlaka tetanoz aşısı yapılmalıdır.” dedi.

Balon balığı tüketmenin riskleri

Balon balığı tüketiminin ciddi sağlık riskleri taşıdığına dikkat çeken Taymaz, “Eğer balon balığı tüketildiği öğrenilirse, kişi vakit kaybetmeden tam teşekküllü bir sağlık kuruluşuna ulaşmalıdır. Ölümler genellikle ilk 6 saat içinde gerçekleşmektedir. Bu zehirlenmeye karşı özel bir antidot bulunmamaktadır. Destek tedavisi uygulanmakta ancak her zaman başarılı sonuçlar vermemektedir.” ifadelerini kullandı.