Kahramanmaraş merkezli depremlerin 6 Şubat 2023’te meydana gelmesiyle birlikte, Türkiye’de binaların dayanıklılığı ve güvenliği konusu yeniden gündeme geldi. Bu deprem felaketi, birçok insanın “Oturduğum bina depreme dayanıklı mı?” sorusunu sormasına neden oldu. Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Şenkaya, son iki yıl içerisinde kentte 300’den fazla kişinin yaşadıkları binalar için karot testi yaptırmak üzere başvuruda bulunduğunu belirtirken, bu kişilerin büyük bir kısmının aslında test yaptırmadığını ifade etti. Şenkaya, insanların deprem performans analizi yapılması gereken sürecin resmi hale geleceğini öğrendiklerinde, gerekli önlemleri alabilmek için maddi koşulların çoğu zaman yeterli olmayacağını vurguladığı için, taleplerin çoğu zaman karşılanamadığına dikkat çekti.

BAŞVURAN KALMADI

Kahramanmaraş merkezi depremlerin ardından, Türkiye genelinde bina dayanıklılık testi başvurularının sayısında artış görülmesine rağmen, zamanla bu taleplerin azaldığı gözlemlendi. “Evim depremde yıkılır mı?”, “Binam sağlam mı?” gibi sorulara yanıt arayan birçok kişi, deprem dayanıklılık testleri yapan belediyelere, lisanslı mühendislik firmalarına ve üniversitelere başvuruda bulundu. Ancak zaman geçtikçe bu talepler azalırken, 2023’ten iki yıl sonrası itibarıyla başvuran kişi sayısı sıfıra düştü. Depremin ilk dört ayı içerisinde, Bursa Uludağ Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’ne 300’ü aşkın vatandaş karot testi için başvuruda bulunmuştu; ancak bu kişilerin hiçbiri oturdukları binalarda inceleme yapılabilmesi için gereken işlemleri tamamlayamadı. Depremin dördüncü ayından sonra başvuran hiç kimse kalmadı.

‘ÖNLEM ALACAK MADDİ KOŞULLARI SAĞLAYAMIYORLAR’

Bursa’da 27 Ocak 2023’te meydana gelen 4.1 büyüklüğündeki deprem ve Ege Denizi’ndeki deprem fırtınalarının ardından, vatandaşların oturdukları binaların sağlamlığını sorgulama süreçleri yeniden başladı. Ancak, BUÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Şenkaya, karot testi başvurularının neden sonuçlanmadığını açıkladı: Ekonomik yetersizlik! Özellikle Bursa ilinde birçok karot testi talebi gelmesine rağmen, halkın süreç hakkında bilgi sahibi olması, yasal yükümlülüklerin bilincine varması sonrasında, önlemler almak için yeterli maddi koşulları bulamadığını ifade etti. Özellikle bu durum, gelen taleplerin büyük bir çoğunluğunun karşılanamamasına yol açtı. Şenkaya, “Yıl dönümlerinde değil, her zaman bu deprem konusunu ve tehlikesini aklımızda tutmalıyız” dedi.

‘HIZLI OLMAK İÇİN YERİNDE GÜÇLENDİRME YAPMALIYIZ’

Doç. Dr. Mustafa Şenkaya, yapı güvenliği konusundaki farkındalığın sürekli gündemde tutulması gerektiğini belirtti. Yerel yönetimlerin, alınması gereken önlemleri konuşmaktan ziyade, uygulamalarını hızlandırmaları gerekiyor. Zaman ve maliyet açısından kentsel dönüşümün kısa sürede yapılamayacağını söyleyen Şenkaya, yerinde dönüşüm ve güçlendirilmenin önemli bir alternatif olduğunu ifade etti. Hatırlatıcı olarak, 6 Şubat depremlerinde yerinde güçlendirme yapılan üç binadan ikisinin ayakta kaldığını belirtti. “Marmara Bölgesi’ndeki iller büyük yapı stokuna ve nüfusa sahip olduğu için kentsel dönüşüm maliyetli ve