Türkiye’de ilk kez “Dijital Eşitsizlik Isı Haritası” oluşturuluyor. TÜBİTAK destekli bilimsel bir proje ile internete erişimi benzer seviyelerde olan bireyler arasında dijital fırsatlardan yararlanma oranlarındaki farklılıklar gözler önüne serilecek. Bu araştırma, dijital eşitsizliğin pek görünmeyen boyutlarını gün yüzüne çıkaracak.

TÜBİTAK’ın desteğiyle gerçekleştirilen dijital eşitsizlik araştırmasının ilk kitabı yayımlandı.

“Birinci Dereceden Üçüncü Dereceye Dijital Eşitsizlik: Çok Boyutlu Bir Kuramsal İnceleme” başlıklı kitap, Türkiye’deki dijital eşitsizliği sadece internete erişim oranlarıyla sınırlı tutmayıp, bireylerin teknolojiyi nasıl kullandıklarına ve ne kadar fayda sağladıklarına odaklanıyor. İlk kez Türkiye’de dijital eşitsizlik ısı haritasının çıkarılacağı bu araştırma, farklı bölgelerde toplanan saha verileriyle benzer erişim düzeyine sahip bireyler arasındaki eşitsizliği detaylandıracak.

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nin yürütücülüğünde, Ege Üniversitesi ve İzmir Demokrasi Üniversitesi’nin ortaklığıyla hayata geçirilen bu TÜBİTAK destekli araştırmanın proje yürütücülüğünü Prof. Dr. Elif Korap Özel üstleniyor. Araştırma ekibinde Prof. Dr. Şadiye Deniz, Doç. Dr. Mustafa Yalçın, Doç. Dr. Bengül Kavlak, İsmail Erol, Rabia Şimşek, Gülşah Gönülşen, Zeynep Özel, Görkem Özçınar ve Ege Çınar Tosun bulunuyor.

Araştırmanın ilk bilimsel yayını Nobel Yayınevi tarafından basıldı. Çalışma, dijital dünyanın sunduğu olanaklardan herkesin eşit şekilde yararlanamadığını ortaya koyarak bu farkın sebeplerine ışık tutuyor. Kitabın ön sözünü, projenin danışmanlığını da üstlenmiş olan Avrupa Komisyonu resmi danışmanı ve tanınmış bilim insanı Jan van Dijk yazdı.

Projenin ilerleyen aşamalarında dijital teknolojilerin fayda analizi gerçekleştirilecek. Toplanan verilerle dijital eşitsizliğin hangi şehirlerde, hangi gruplar arasında ve hangi alanlarda yoğunlaştığı haritalandırılacak. Çalışmanın son aşamasında ise “Dijital Isı Haritası” genel erişime açılacak.

“İnternete erişiyor olmamız, eşit olduğumuz anlamına gelmiyor”

Proje yürütücüsü Prof. Dr. Elif Korap Özel, dijital eşitsizliğin yalnızca internet ya da cihaza erişimle sınırlı düşünülmemesi gerektiğini belirtti. Prof. Özel, “Mesele çok daha karmaşık. İlk aşamada teknolojiye erişim, ikinci aşamada bu teknolojileri kullanabilme becerisi söz konusu. Ancak en kritik aşama, üçüncü derece dijital eşitsizlik. Bu, bireylerin dijital teknolojileri ne ölçüde faydaya dönüştürebildiği ile ilgilidir” ifadelerini kullandı. Aynı teknolojiyi kullanan bireyler arasında bile büyük farklılıklar olduğunu vurgulayan Prof. Özel, “Bazı insanlar interneti sadece eğlence için kullanırken, bazıları eğitim, iş fırsatları veya toplumsal katılım için değerlendiriyor. Asıl eşitsizlik burada ortaya çıkıyor. Yani herkes çevrimiçi olabilir ama herkes aynı kazanımı elde etmiyor” dedi.

Doç. Dr. Mustafa Yalçın ise araştırmanın amacını “İnternet kullanım oranlarının yüksek olması, dijital eşitsizliğin sona erdiği anlamına gelmiyor. Bizim amacımız, üniversite öğrencilerinin dijital teknolojilerden elde ettikleri faydaları artırmaya ve karşılaştıkları riskleri azaltmaya yönelik bilimsel bir çerçeve sunmak.” sözleriyle açıkladı.