GSMA Intelligence ve Huawei işbirliğiyle hazırlanan yeni rapor, UNESCO’nun Dijital Öğrenme Haftası etkinlikleri çerçevesinde yayımlandı.

PRNewswire / PARİS (İGFA) – Dün açıklanan araştırmaya göre, her üç kişiden birinin (%38) mobil geniş bant kapsama alanı olmasına rağmen interneti kullanmadığı belirlendi. Bunun en önemli nedenlerinden biri ise dijital okuryazarlık becerilerinin yetersizliği olarak öne çıkıyor.

GSMA Intelligence tarafından hazırlanan “Uçurumu Kapatmak: Yapay Zeka Çağında Dijital Okuryazarlığın Geliştirmesi” başlıklı rapor, dijital becerilerin eksikliğinin yanı sıra kullanıcı güveni ve yapay zeka okuryazarlığı yetersizliğinden kaynaklanan 3,1 milyar kişiyi etkileyen bir dijital uçurumun varlığını gündeme getiriyor.

YAPAY ZEKA, HEM ERİŞİMİ HEM DE RİSKİ ARTIRIYOR

Mevcut tahminlere göre, yetkinlik açığının kapatılması, 2030 yılına kadar küresel GSYİH’ye yaklaşık 3,5 trilyon dolarlık bir katkı sağlayabilir. Bu kazançların %90’ından fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelere (LMIC’ler) gideceği öngörülüyor. Fiziksel mobil geniş bant kapsama alanı ise dünya genelinde nüfusun %96’sına ulaşmış durumda.

UNESCO’nun Dijital Öğrenme Haftası çerçevesinde yayımlanan rapor, yapay zekanın yeterli hizmet alamayan topluluklar için hem bir köprü hem de bir engel olabileceğini vurguluyor. Yapay zeka destekli sesli asistanlar ve görüntü, ses ile video uygulamaları, okuryazarlık düzeyi düşük kullanıcıların metin girme zorunluluğunu ortadan kaldırma potansiyeline sahip. Bununla birlikte, kullanıcıların veri gizliliğini anlamaları ve dolandırıcılık ile deepfake gibi riskleri tanıyabilmeleri gerektiği konusunda da uyarılar yapılıyor.

Araştırmada, Dünya Bankası verilerine atıfta bulunarak, GenAI okuryazarlığının en yüksek değerli beceri kategorisi oluşturduğu ve maaş farkının %36’ya kadar çıkabildiği belirtiliyor. Bu oran, hem dijital hem de geleneksel yapay zeka becerilerinden elde edilen getirilerin oldukça ötesinde.

Yazarlar, temel dijital eğitimde hedef odaklı müdahaleler gerçekleştirilmezse, yapay zekanın hızla yaygınlaşmasının mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirebileceği konusunda uyarıyorlar.

MOBİL SINIFLAR, UZAK BÖLGELERDE BECERİLERİN GELİŞTİRİLMESİNE KATKIDA BULUNUYOR

Dijital kapsayıcılık girişimleri genellikle, kırsal ve uzak bölgelerde yaşayan topluluklar, kırsal okullardaki öğrenciler ve öğretmenler, yaşlılar, kadınlar ve kız çocukları gibi dijital dışlanma riski ile karşı karşıya olan grupları hedef alıyor.

Rapor, toplum temelli hizmet sunum modellerine duyulan ihtiyacı vurgularken, Huawei’nin “Skills on Wheels” girişimini başarılı bir örnek olarak gösteriyor. Özellikle şebekeden bağımsız alanlara donanım, kırsal bağlantı ve yapay zeka okuryazarlığı dahil olmak üzere uygulamalı eğitim sunan güneş enerjisiyle çalışan DigiTruck mobil sınıfları dikkat çekiyor.

2019’dan bu yana “Skills on Wheels” projeleri kapsamında gerçekleştirilen eğitim kursları, 21 ülkede 130.000’den fazla kişiye ulaşmayı başarmış ve dolaylı olarak daha fazla birey bu projelerden faydalanmıştır. DigiTruck eğitmenleri, kursiyerleri yeni kazandıkları becerileri paylaşmaya teşvik ederken, Kenya Bilgi, İletişim ve Dijital Ekonomi Bakanlığı’nın DigiTruck hakkında hazırladığı rapora göre, kursiyerlerin %79’u edindikleri dijital becerileri aile üyelerine ve akranlarına aktardığını ortaya koymaktadır.

KARAR ALICILAR, YAPAY ZEKA OKURYAZARLIĞINI TEMEL ALTYAPI OLARAK ELE ALMAYA ÇAĞRILDI

Bu dijital uçurumu kapatmak için rapor, politika yapıcıları, telekom operatörleri ve teknoloji tedarikçilerini işbirliği yapmaya ve dört önceliğe odaklanmaya davet ediyor:

• Pratik yapay zeka farkındalığı, çevrimiçi güvenlik ve bilgi doğrulamasını temel bir ulusal yeterlilik olarak ele almak.
• Kullanıcı tarafındaki teknik engelleri azaltmak amacıyla kamu hizmetlerinde çok dilli sesli ve diyalog tabanlı arayüzlerin benimsenmesi.
• Operatörlerin bağlantı imkanlarını, tedarikçilerin teknolojisini ve yerel STK ağlarını bir araya getiren sektörler arası ortaklıklar aracılığıyla mobil öğrenim birimlerinin yaygınlaştırılması.
• Performansı, stajyer sayısından ziyade bağımsız görevlerin tamamlanması ve dolandırıcılığa karşı dayanıklılık açısından ölçmek.

“Dijital okuryazarlık artık sabit eşik değerlerle tanımlanamaz,” diyen GSMA Intelligence’ın araştırma ve danışmanlık bölüm başkanı Tim Hatt, “Sadece bağlantı yeterli değildir — yetenekler, sistem tasarımı ve güven birbiriyle uyumlu bir şekilde gelişmelidir. Bu trilyonlarca dolarlık fırsatı değerlendirebilmek için, paydaşlar güvenilir topluluk kanalları aracılığıyla katmanlı yapay zeka okuryazarlığını günlük yaşamlarına entegre etmelidir,” şeklinde ifadelerde bulundu.

“Mobil sınıflar, yeterli hizmet alamayan kesimlerin teknolojiye erişimindeki fiziksel ve psikolojik engelleri aşmalarına yardımcı olma konusunda büyük bir değer taşımaktadır,” diyen Huawei’nin Genel Yayın Yönetmeni Gavin Allen ise, “Yerel yönetimler ve sektördeki ortaklarımızla birlikte çalışarak dijital okuryazarlığı teşvik edecek ve yapay zeka ekonomisine geçiş sürecinde kimsenin geride kalmamasını sağlayacağız,” şeklinde konuştu.

Bu sonbaharda Fransa’da, Île-de-France bölgesindeki çeşitli şehirlerde düşük gelirli ve hizmetlerden yeterince yararlanamayan topluluklara dijital beceri eğitimi sunmayı amaçlayan yeni bir DigiTruck programı başlatılacak.

Raporun tam metni GSMA Intelligence araştırma portalında erişime açıktır:

https://www.gsmaintelligence.com/research/research-file-download?reportId=83651&assetId=83691