10 yıldır yayınlanan önemli bir çalışma olan “Democracy in the World” adlı yayının yeni edisyonu, “Democracy in the World 2025” başlığıyla geçtiğimiz günlerde yayımlandı. Bu yayın, demokrasinin önemi ve geleceği konusunda inanç besleyenler için çarpıcı veriler sunuyor ve okurken sarsılmamak elde değil. Özellikle ABD gibi demokrasinin beşiği kabul edilen ülkelerdeki durum, dikkat çekici bir tablo sunuyor.

Bu karanlık tabloya en çarpıcı verilerle başlayalım. “Democracy in The World 2025” raporuna göre, Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’daki insanların yararlandığı demokrasi düzeyi, son 50 yılın ortalamasının altında kalmış durumda. ABD’de yaşanan otoriterleşme eğilimi, Trump dönemiyle birlikte, ülkenin 50 yıl sonra ilk kez “liberal demokrasi” statüsünden çıktığını ortaya koyuyor.

Rapor, dünya genelinde 92 ülkenin liberal demokrasinin yerini otokrasiye bıraktığını ve bu rejimlerin, dünya nüfusunun %74’üne denk gelen yaklaşık 6 milyar insanı etkilediğini vurguluyor. Bugün gelinen noktada, dünya nüfusunun yalnızca %7’sinin demokratik rejimlerde yaşama hakkına sahip olduğu anlaşılıyor.

İfade özgürlüğünün de bu otoriterleşme dalgasından olumsuz etkilendiği belirtiliyor. 2025 yılında bu duruma kapılan 44 ülkede ifade özgürlüğünün neredeyse yok olduğu gözlemleniyor.

Dünya genelinde yapılan ortalamalara göre, halkın demokrasiden yararlanma oranı 2025 yılında 1978 seviyesine gerilemiş durumda. ABD gibi daha önce demokrasinin kalesi olarak görülen ülkelerde yaşananlar, “otokratik rejimlerin üçüncü yükselişi” olarak değerlendiriliyor.

Tüm bu gelişmeler, dünya nüfusunun dörtte üçünün (%74) otokrasiyle yönetilen ülkelerde yaşadığını, sadece %26’sının demokratik rejimlerle yönetilen ülkelerde yaşama şansına sahip olduğunu göstermektedir.

Liberal demokrasi nerede var?

Liberal demokrasinin sürdürülebildiği ülkeler arasında Danimarka, İsveç, Norveç, İsviçre, Estonya, İrlanda, Kostarika, Finlandiya, Fransa ve Belçika öne çıkıyor. Almanya 15, İngiltere 30, İtalya 37, ABD ise 51. sırada yer alıyor. Türkiye ise 140. sırada ve bu rejimin ne tür bir yönetim biçimine yol açtığını deneyimleyerek öğreniyor.

Trump’ın tek adam rejimi

Donald Trump’ın etkisinin hissedildiği ABD, 51. sırada konumlanıyor. Ancak Trump’ın kurduğu otoriter rejim, tüm yetkileri tek bir kişide toplayarak başına buyruk bir yapıya dönüşmüş durumda. “Dünyada Demokrasi Raporu”, Trump’ın tutumunun ABD tarihinde yeni bir dönemi başlattığını vurguluyor ve gelecekte yaşanacak gelişmeleri dikkatle izlemek gerektiğini ifade ediyor.