Hazine ve Maliye Bakanlığı, tapu işlemlerinde düşük satış bedeli beyanında bulunanları tespit etmek amacıyla kapsamlı bir denetim sürecini başlattı.

Belediyelerde rayiç bedelini düşürerek beyan eden vatandaşlar hakkında harekete geçildi. Vergi kayıplarının önlenmesi için geliştirilen yapay zeka destekli sistemle, son beş yıl içinde gerçekleştirilen gayrimenkul satışları detaylı bir şekilde incelendi. Şüpheli işlemlere dair yazılı tebligatlar da gönderilmeye başlandı.

Tapu işlemlerinde satış bedelinin piyasa değerinin altında gösterilmesine karşı bakanlık önlemler almaya koyuldu. Mevzuata göre, alıcı ve satıcının ortak olarak ödediği tapu harcı, satış bedelinin yüzde 4’ü üzerinden hesaplanıyor.

Ancak, birçok gayrimenkul işlemi, daha az vergi ödemek amacıyla düşük beyanlarla gerçekleştiriliyor. Son yıllarda emlak fiyatlarının astronomik rakamlara ulaşmasıyla beraber, rayiç bedel fiyatları da önemli ölçüde arttı.

Bazı vatandaşlar, ev fiyatlarının piyasa değerlerinin üzerinde olmasından dolayı rayiç bedelinde gerçeğe uygun fiyat verdiklerini savunuyor.

Bu durumu engellemek isteyen Bakanlık, Gelir İdaresi Başkanlığı ile birlikte dijital analiz altyapısını devreye soktu. Yapay zeka destekli sistem, beyan edilen satış bedellerini bölgedeki rayiç değerlerle karşılaştırarak olası farkları tespit ediyor.

GERİYE DÖNÜK İNCELEME YAPILACAK

Denetim süreci oldukça kapsamlı bir şekilde yürütülüyor. Özellikle büyükşehirlerdeki konut ve arsa satışlarına dair beyan edilen tutarlar detaylı bir incelemeye tabi tutuluyor. 2020-2025 dönemine ait tapu işlemleri gözden geçirilerek şüpheli farklar belirleniyor. Düşük beyan yapan mükelleflere yazılı uyarılar gönderiliyor ve bu kişilerin işlemlerini izah etmeleri talep ediliyor.

AĞIR CEZALAR GELECEK

Gerçek satış bedelinin altında beyan yapıldığı belgelenen durumlarda, eksik kalan tapu harcının gecikme faiziyle birlikte tahsil edileceği bildiriliyor. Bununla birlikte, vergi ziyaı cezası ve idari para cezası uygulamaları da gündeme geliyor.

RAYİÇ BEDELİ NASIL BELİRLENİR

Rayiç bedel, bir gayrimenkulün emsal nitelikteki benzerleriyle karşılaştırılarak bulunduğu bölgedeki ortalama piyasa değerini yansıtan bir ölçüdür. Alım-satım, vergi ödeme ve tapu işlemleri gibi durumlarda hem devlet hem de vatandaşlar için bir referans değeri teşkil eder.

Her ilde, valilikler bünyesinde oluşturulan özel komisyonlar rayiç bedelleri tespit etmekle yetkili kılınmışlardır. Bu komisyonlar, taşınmazın türü, konumu, çevresel etkenler ve benzer gayrimenkullerin satış fiyatlarını dikkate alarak bölgesel rayiç bedellerini belirlemektedir.

RAYİÇ BEDEL HESAPLAMA YÖNTEMİ

Örneğin, bir evin rayiç bedelinin hesaplanması için, aynı mahallede benzer özelliklere (örneğin metrekare, bina yaşı, konum vb.) sahip üç konut seçilir. Bu konutların geçmiş rayiç bedelleri ve piyasa satış değerleri dikkate alınarak analiz yapılır. Elde edilen verilerle ortalama bir değer hesaplanarak söz konusu konutun rayiç bedeli belirlenmiş olur.