iahaber Haber Merkezi

Demokrat Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, emekli aylıkları ve bayram ikramiyelerini düzenleyen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda değişiklik yapılması ve yeni maddeler eklenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na kanun teklifi sundu.

Çiçek’in TBMM Başkanlığı’na sunduğu teklif şu maddeleri içeriyor:

1. Emeklilerin aylık bağlanma oranının değiştirilerek maaşlarının artırılması,

2. Emekli aylıklarının, her ay açıklanan yoksulluk sınırının en yüksek olanının en az yarısı kadar, altı ayda bir artırılması,

3. Emekli aylığı alanlar arasında eşitliğin sağlanması ve hak kayıplarının giderilmesi,

4. Emekli aylığı alanlara yılda iki kez, maaş tutarının 3 katı kadar ek ödeme yapılması,

5. Bayram ikramiyesi tutarının, ilgili yılın asgari ücret seviyesine yükseltilmesi.

“Krizin faturası emekçiye ve emekliye çıkarılıyor”

Teklifte, “Derin ekonomik krizin en çok etkilenen kesimlerinin işçiler ve emekliler olduğu” vurgulandı. İktidarın uyguladığı piyasacı, emek karşıtı ve merkeziyetçi ekonomi politikalarının sonucunda derinleşen ekonomik krizin, özellikle asgari ücretle yaşamaya çalışan emekçiler ve açlık sınırının çok altında ücret alan emekliler gibi toplumun ezilen kesimlerini olumsuz etkilediği belirtildi. Krizin derinleşmesiyle birlikte yoksulluk, işsizlik, yüksek enflasyon ve bölgesel eşitsizliklerin emekçi sınıflar için yaşamsal bir tehdit haline geldiği ifade edildi. Araştırmalar, 2026 yılının Şubat ayı itibarıyla Türkiye’de açlık sınırının asgari ücreti aştığını ve yoksulluk sınırının 105 bin TL’yi geçtiğini ortaya koydu.

“Emekliler 2000’li yılların başından itibaren hak kayıplarını yaşamaktadır”

2008 yılında yürürlüğe giren kanunun emeklilerin durumunu kötüleştirdiği vurgulandı. “Hayatlarının en verimli dönemlerini çalışarak geçiren yurttaşların emekliliklerini huzurlu ve refah içinde geçirmelerini sağlamak, Anayasa’nın 60. maddesiyle devletin asli görevidir. Ancak günümüzde emeklilerin büyük bir kısmı, asgari ücretin altında ve açlık sınırının altında zorlu yaşam koşullarında hayatta kalmaya çalışmaktadır. Emekli maaşlarına yapılan zamlar, yüksek enflasyon ve derinleşen ekonomik kriz karşısında etkisiz kalmaktadır. Emekliler, 2000’li yılların başından itibaren hak kayıpları yaşamaktadır. Bu mağduriyetlerin temel nedeni, 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile kötüleşen emeklilik sistemidir. Emekli aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları düşürülmüş, milli gelir payı azalmıştır. Aylıkların artırılmasında yalnızca resmi enflasyon dikkate alınmaya başlanmış ve bu durum ciddi bir gerilemeye yol açmıştır. Ekonomik krizin etkisiyle emekli maaşları açlık sınırının altında kalmıştır. Emeklilerin hak arama mücadeleleri de engellenmekte, kurdukları sendikalar ise kapatma davalarıyla karşı karşıya kalmaktadır.” denildi.

“İnsan onuruna yaraşır ücret”

2024 yılının “emekliler yılı” olarak ilan edilmesine rağmen emeklilerin yaşam koşullarının iyileştirilmediği, aksine kötüleştiği ifade edildi. Teklifte, 16 milyonun üzerinde emeklinin açlık, yoksulluk ve barınma sorunlarıyla karşı karşıya olduğu; birçok emeklinin yaşlılıklarına rağmen çalışmaya zorlandığı ve iş cinayetlerinde hayatını kaybettiği belirtildi. Teklifte, “Emeklilerin en düşük emekli maaşı, sendikalar tarafından hesaplanan en yüksek yoksulluk sınırının yarısına denk gelecek şekilde altı ayda bir artırılmalı, ayrıca yılda iki kez verilen bayram ikramiyeleri de ilgili yılın asgari ücret seviyesinde ödenmelidir. Aksi takdirde emekliler adeta ölüme terk edilmiş olacaklardır. Bu nedenle emekli aylıklarının ekonomik durum göz önünde bulundurularak yeniden değerlendirilmesi ve enflasyonist ortamda periyodik olarak artırılması gereklidir.” ifadesine yer verildi.

Teklifteki değişiklik önerileri ise şu şekildedir:

SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 29’uncu maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilmiştir:

“Aylık bağlanma oranı yüzde 70’tir. 25 yılın üzerindeki sürelerde her 360 gün için yüzde 2 eklenerek uygulanır. Bu hesaplamada 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınır. Aylık bağlanma oranı ise yüzde 90’ı geçemez.”

MADDE 2- 5510 sayılı Kanuna 30 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir:

“Yaşlılık aylığının artışı

MADDE 30/A- Yaşlılık aylığı altı ayda bir, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan yoksulluk sınırı ile sendikalar tarafından açıklanan yoksulluk sınırı artış oranı arasında en yüksek olan oran baz alınarak kendiliğinden artar. Türkiye İstatistik Kurumu ve sendikalar bu yoksulluk sınırını, her ayın üçüncü günü açıklar. Bu maddenin uygulanmasında Bakanlık yetkilidir.”

MADDE 3- 5510 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir:

“GEÇİCİ MADDE 98- Bu maddeyi ihdas eden Kanunun 1’inci maddesi, hâlihazırda emekli aylığı bağlanmış olanlar için de uygulanarak bunların aylıkları yeniden hesaplanır. Bu kişilere bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlük tarihinden itibaren yeni belirlenen tutar üzerinden aylık ödenir.”

MADDE 4- 5510 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir:

“GEÇİCİ MADDE 99- Bu Kanun kapsamında kendisine emeklilik aylığı bağlanmış olanlara yılda iki defaya mahsus olmak üzere, geçici 98’inci madde uyarınca belirlenen maaş tutarının 3 katı tutarında ek ödeme yapılır.”

MADDE 5- 5510 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara, bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alma şartıyla, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramında ilgili yılın asgari ücret tutarında bayram ikramiyesi ödenir.”

MADDE 6- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 7- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.