ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırısının, Ortadoğu’da geniş çaplı bir savaş ihtimalini artırdığı ve bunun petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkileyeceği değerlendiriliyor. Türkiye’nin enerji ithalatı için 2024 yılı itibarıyla 65 milyar dolar seviyesinde öngörülen faturası, bu gelişmelerle birlikte daha da yükselebilir. Son on gün içinde motorine yapılan zam oranının yüzde 18.2’ye ulaşması, yüksek enflasyon nedeniyle alım gücü azalan vatandaşları ve enerji fiyatlarının düşeceği beklentisiyle 2025 planlarını yapan ekonomi yönetimini ve işletmeleri doğrudan etkileyecek. Ekonomistlerin görüşlerine göre, İran’ın ABD’ye vereceği muhtemel cevabın enerji fiyatları üzerinde belirleyici bir rol oynayacağı ifade ediliyor.

‘EN KÖTÜ SENARYO’

Petrol ve doğalgazın yüzde 20’sinin geçiş yaptığı Hürmüz Boğazı’nın durumu, küresel enerji fiyatlarının yönünü belirleyecek kritik bir faktör. ING ve JPMorgan gibi uluslararası bankalar, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ihtimalini ‘en kötü senaryo’ olarak değerlendirmekte ve bu durumda brent petrolün varil fiyatının 150 doları aşabileceğini öngörüyor. Bloomberg ekonomistleri, aynı senaryonun gerçekleşmesi durumunda petrol fiyatlarının varil başına 130 doları geçebileceğini tahmin ediyor. Avustralya merkezli enerji analisti Saul Kovanic, İran’ın ABD’ye tehdit ettiği şekilde bir yanıt vermesi durumunda, brent petrolün mevcut 77 dolarlık seviyesinin 100 dolara yükselebileceğini söyledi. Veri analitik şirketi Kpler, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılma riskinin düşük olduğunu belirtse de, petrol fiyatlarındaki artışın bugün itibarıyla yüzde 10’a ulaşabileceğini tahmin ediyor. İran ve İsrail arasındaki gerilimler sebebiyle Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayısında düşüş gözlemlenirken, ham petrol tankerlerinin navlun fiyatında yüzde 61 oranında artış yaşandı.

‘Fiyatlardaki yükseliş geçici’

Enerji arzının yaklaşık dörtte üçünü ithalatla karşılayan Türkiye, küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı savunmasız bir konumda bulunuyor. Türkiye Merkez Bankası’nın verilerine göre, brent petrol fiyatlarındaki yüzde 10’luk artış, benzin ve mazot fiyatlarını yüzde 7; LPG fiyatlarını ise yüzde 2.5 oranında artırma etkisi yaratıyor. İlaveten, Türkiye’nin İran’dan doğalgaz alımı ve LNG ithalatına yönelmesi, fiyatlardaki artış riskini daha da artırıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerji fiyatlarının “geçici” bir artışın ardından dengeleneceğini belirtmekte.

İran’ın uluslararası ticaretin önemli bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nı mayınlama veya tamamen kapatma ihtimali, gündemdeki yerini korumaya devam ediyor.