Belce ÖRÜ

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik yapılan operasyonlar, ekonomik istikrarı olumsuz etkiledi. Borsa düşüş yaşarken, döviz kurları yükseldi, Merkez Bankası’nın rezervleri azaldı ve faiz arttırımına sebep oldu. Bunun yanı sıra, enflasyon hedefinin altında kalmak adına yapılan tüm çabalara rağmen, nisan ayında yaşanan gerçekler hoş bir tablo çizmiyor. Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) verilerine göre, enflasyon nisan ayında aylık bazda yüzde 4.46 artış gösterirken, yıllık enflasyon yüzde 73.88 olarak kaydedildi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ise, enflasyonun aylık yüzde 3, yıllık ise yüzde 37.86 olduğunu ortaya koyuyor.

Mart ayında, aylık enflasyonun yüzde 2.46, yıllık enflasyonun ise yüzde 38.10 düzeyinde olduğu görülmüştü. İstanbul’da ise nisan ayı itibarıyla aylık enflasyon yüzde 3.21, yıllık enflasyon ise yüzde 47.21 olarak açıklandı. Bu veriler, yıllık enflasyonda baz etkisinin azalmış olsa da aylık enflasyonun yeniden yükseldiğini gösteriyor. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ise yıllık bazda yüzde 22.50, aylık bazda ise yüzde 2.76 artış yaşadı.

GİYİM VE AYAKKABI SEKTÖRÜNDE ARTIŞ

Tüketici Fiyat Endeksi’nde yer alan 143 temel maddeden 12’sinde artış gözlemlenirken, yıllık bazda enflasyona en fazla katkı sağlayan alan konut oldu ve bu grubun katkısı 9.98 puana ulaştı. Gıda ve alkolsüz içeceklerden ise 9.21 puan gelirken, ulaşım 3.84 puanla onu takip etti. Yıllık enflasyonda en belirgin fiyat artışları, eğitimde yüzde 79.20, konutta yüzde 74.07 ve sağlıkta yüzde 41.99 oranında gerçekleşti. Aylık enflasyonda ise giyim ve ayakkabı yüzde 6.5, konut yüzde 4.66, ulaşım ise yüzde 3.80 ile en üst sıralarda yer aldı.

Don Olayının Etkisi Mayıs Verisine Yansıyacak

Mayıs ayı gıda enflasyonunun artması bekleniyor. Ülke genelinde etkili olan don olayı, çeşitli tarım ürünlerine zarar vererek, kayısıdan üzüme, elmadan cevize birçok ürünü etkiledi. Bu durum, hem halk hem de gözlemciler tarafından mayıs ayı için gıda enflasyonu konusunda olumsuz tahminler ortaya koyulmasına neden oluyor. Nisan ayında gıda ve alkolsüz içecekler enflasyonu yüzde 36.09 olarak belirlenmişti. Taze meyvelerde ise aylık fiyat artışı yüzde 19.84 olarak kaydedildi.

Yaşam Maliyeti 90 Bin TL’Yİ Geçti

İstanbul Planlama Ajansı, Nisan 2025 dönemi itibarıyla yaşam maliyeti araştırmasının sonuçlarını yayımladı. Sonuçlara göre, İstanbul’daki yaşam maliyeti bir önceki aya göre yüzde 2.91 oranında artarken, son bir yılda artış oranı yüzde 51.74 olmuş durumda. Rapora göre, İstanbul’da yaşayan dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyetinin 90 bin 32 TL olduğu hesaplandı. Bu hesaplama, gıda, barınma, ulaşım ve sağlık gibi 10 temel başlıktaki 321 ürün ve hizmetin fiyatları temel alınarak yapılmıştır.

Kira Artış Oranı %48.73

TÜİK, mayıs ayı kira artış oranını da açıklamış bulunuyor. Verilere göre, kira artışlarını doğrudan etkileyen 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, TÜFE artışı yüzde 48.73 olarak hesaplandı. Mevcut yasal düzenleme gereği, konut kiralarındaki artış oranı, sözleşme yenileme dönemlerinde 12 aylık ortalama TÜFE oranını aşamıyor.

Ekonomistlerin Görüşleri

‘Düşen Arz ve Artan Faiz Etkisi’

İktisatçı Prof. Dr. Ensar Yılmaz, sosyal medya üzerinde enflasyonla ilgili açıklama yaparak, “Üretici fiyatlarındaki düşüş, ülkedeki enflasyonun niteliğinin değiştiğini net bir şekilde gösteriyor. Döviz kuru ve ücret geçişkenliği durdu gibi; şu anki durum, düşen arz ve artan faiz etkileşimi. Yani, üretimde azalma ve bu azalamanın fiyatlara yansıması söz konusu.” ifadelerini kullandı.

‘Başarıyla Mücadele Ediyoruz Diyemezsiniz’

Doç. Dr. Cem Çakmaklı, alt gelir gruplarının tüketim tercihlerine baktıklarında, bu kesimlerin karşılaştığı enflasyon oranının yüzde 50-60 civarında olduğunu belirtti. Merkez Bankası’nın duyurduğu yüzde 30’luk oran, bu kesimlerin mutfak masraflarına iki katı daha fazla yansımaktadır. Bu şartlar altında insanlara ‘enflasyonla mücadelede başarılıyız’ demek mümkün değildir.” dedi.

‘En İyi İhtimal Yüzde 31’

Ekonomist Haluk Bürümcekçi ise, döviz kurunda, ücretlerde, hükümet tarafından belirlenen fiyatlar ve emtia fiyatlarındaki olası şoklar yaşanmadığı takdirde, enflasyonun yılı yüzde 31 civarında kapatabileceğini ve Merkez Bankası’nın yıl sonu enflasyon tahmininin tepe noktasının yüzde 29 olduğunu ifade etti.