Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile perşembe günü Beyaz Saray’da bir araya gelecek. Görüşme öncesinde, 2018 yılında mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde uygulamaya koyduğu ilave gümrük vergilerini kaldıran Türkiye, ABD’den de bazı beklentiler içerisinde.

CAATSA GÖLGESİ

Trump, yeni dönemde farklı ülkelere ilave gümrük vergileri getirmiş olsa da, Türkiye bu vergilerden düşük seviyede etkilenmiştir. Ancak iki ülke arasındaki ilişkilerde CAATSA yaptırımları önemli bir engel teşkil etmekte. ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası olarak bilinen CAATSA, Türkiye’nin 2019 yılında Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından gündeme gelmişti. Trump’ın ilk döneminin sona erdiği 2020 yılında CAATSA yaptırımları açıklanmış, bu yaptırımlar Joe Biden döneminde 2021’in başında uygulanmaya başlanmıştır. Türkiye, S-400 nedeniyle ürettiği 5. nesil savaş uçağı F-35 programından çıkarılmış ve modernize edilmiş F-16 savaş uçaklarına yönelmiştir.

FARKLI YAKLAŞIMLAR

ABD medyasında Trump’ın Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarını kaldırmaya sıcak baktığı ve F-35 satışına onay verme arzusunun olduğu sıkça dile getirilmektedir. ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Haziran ayında yaptığı açıklamada, “Bana göre Başkan Trump ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bakan Rubio ile Dışişleri Bakanı Fidan’a, ‘Bunu bitirin, bir yolunu bulun’ diyecek. Kongre mantıklı bir sonucu destekleyecektir. Yıl sonuna kadar bir çözüme kavuşma imkanı olduğuna inanıyorum” ifadelerini kullanmıştı. Ancak Ağustos ayında Temsilciler Meclisi’nden 40 kişilik bir grup, Türkiye’nin S-400’lere sahip olduğunu hatırlatarak CAATSA yaptırımlarının kaldırılmaması ve F-35’lerin verilmemesi yönünde talepte bulundu. ABD Dışişleri Bakanlığı ise bu mektubu, ABD’nin tutumunda değişiklik olmadığı açıklamasıyla yanıtladı. Aynı dönemde Türkiye’nin S-400’leri üçüncü ülkelere satabileceği ya da Rusya’ya iade edebileceği de gündeme gelmişti. Ancak geçtiğimiz hafta Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, “S-400 Hava Savunma Sistemleri envanterimizdedir. S-400 konusundaki duruşumuzda bir değişiklik bulunmamaktadır” açıklamasında bulundu.

F-35 VE F-16 İÇİN AYRI YAKLAŞIMLAR

Trump, Erdoğan ile görüşeceğini duyurduğu mesajında, “Cumhurbaşkanı ile Boeing uçaklarının büyük ölçekli satın alımı, önemli bir F-16 anlaşması ve olumlu sonuçlanmasını beklediğimiz F-35 görüşmelerinin devamı dahil birçok ticaret ve askeri anlaşma üzerinde çalışıyoruz. Erdoğan ile her zaman çok iyi ilişkilerimiz oldu” ifadelerine yer verdi. Bu mesajda F-16 konusunun anlaşma düzeyinde bahsedilmesi, F-35’in ise ‘görüşme’ olarak anılması dikkat çekti. Trump’ın CAATSA yaptırımlarını tek başına kaldırma yetkisi bulunmamakta; bu konuda Kongre’nin onayı ve işbirliği gerekmektedir. Askeri uzmanlar, Türkiye’nin S-400’lere sahip olduğu sürece F-35 ve CAATSA konularında ilerleme sağlanamayacağı görüşündedir. Yine de perşembe günü, bu konulara dair yeni gelişmelerin olup olmayacağı merakla beklenmektedir.