Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ekibi, olağanüstü bir çaba göstererek ateşkesin yürürlüğe girmesini sağladı. Şimdi dikkatler, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da kurulacak olan masaya çevrildi.

Kırılgan bir ateşkes sürecine girmiş bulunuyoruz. Trump ve ekibi “zafer naraları” atsa da, İran’a diz çökertemedikleri aşikar.

Bunun yanı sıra, Amerika ve İsrail, İran’ın kara ve demir yollarını hedef alarak, enerji santrallerinin bazılarının yok edilmesine ve köprüler ile su arıtma tesislerinin yerle bir edilmesine neden oldu.

Aynı zamanda, askeri ve siyasi hedefleri bakımından birbirinden ayrılan iki ülke söz konusu.

***

Amerika-İsrail ikilisinin hedef aldığı İran, yaşadığı onca kayba rağmen ayakta kalmayı başardı. Savaş öncesi protestolara katılanlar bile şu an İran’da Amerika-İsrail ikilisine karşı sokaklara dökülmüş durumda.

İsrail, ateşkes kararını geç duymakla şikayet ederken, Amerika tarafı ise iç kamuoyuna yönelik “zafer anlatıları” peşinde koşuyor.

***

Peki, bu sürece nasıl gelindi? Arka planda yürütülen diplomasi ve nihayet ateşkes kararının alınma süreci nasıl yaşandı?

ERDOĞAN’IN LİDER DİPLOMASİSİ YİNE ETKİ GÖSTERDİ

Öncelikle, dün akşam saatlerinde Pakistan Başbakanı Şerif, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a Türkçe bir tweet atarak teşekkür etti. Şerif, “Bölgesel barış için Pakistan’ın mütevazı ve samimi çabalarına yönelik destekleyici nazik sözlerinden dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan’a müteşekkirim.” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, önce Amerika Başkanı Trump ile ardından Pakistan Başbakanı Şerif ile bir araya geldi. Görüşmeler sonrasında Şerif’in yaptığı açıklama, Türkiye’nin ve lideri Erdoğan’ın olağanüstü çabasını gözler önüne serdi.

Ateşkesin sağlanması için yürütülen diplomasi süreci dikkat çekici bir gerçeklikti.

***

40 gün süren savaş boyunca Türkiye, tüm tehditlere rağmen savaştan uzak kalmayı başardı ve aynı zamanda arabulucu rol üstlendi. Bu süreçte Amerika, Çin, Rusya, Almanya, Fransa, İspanya, Azerbaycan, Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi birçok ülkeyle iletişim kuruldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ekibi, barışın yeniden tesis edilmesi ve ateşkesin sağlanması için gece gündüz çalıştı. Erdoğan’ın devlet ve hükümet başkanlarıyla; Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın kurduğu ilişkilerin bir sonucu olarak, Pakistan’ın çağrısı ve Çin’in Amerika’yı ikna etmesiyle şu anda kırılgan bir ateşkes sürecine girmiş bulunuyoruz.

Amerika ile İran’ın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da masaya oturacak olması önemli bir gelişme. Ancak Türkiye’nin de masada yer alması, bizim için daha da kritik bir durum. Tıpkı Gazze ateşkes anlaşmasının yapıldığı Şarm El Şeyh’te yer aldığımız gibi.

***

Savaş hakkında birkaç önemli tespit de yapmakta fayda var. İran, ateşkesin Lübnan’ı da kapsayacağını bildirdi. Ancak henüz bir metin veya imza yok; bu durum meseleyi belirsiz kılıyor.

İkinci bir husus, Amerika ile İran arasındaki ateşkes anlaşmasının İsrail tarafından ne kadar uyulacağına dair endişelerin oldukça yüksek olması. Zira, dün gün boyunca Lübnan’da sivil hedeflere yönelik saldırılarını sürdüren İsrail, ateşkes kurallarına uymayacağı izlenimini veriyor.

***

Burada bir hatırlatma yapmakta fayda var. Gazze’de 70 bin insanı acımasızca katleden İsrail’i durduran ateşkes anlaşmasının garantörü, Amerika Başkanı Trump olmuştu. Trump, Şarm El Şeyh’te Türkiye’nin de katıldığı bir masada ateşkesi sağlamak için kendisini bağlayıcı metinlere imza atmıştı.

O tarihten sonra İsrail’in ateşkesi her ihlal ettiğinde Trump’a müdahale çağrıları yapıldı ve Trump, İsrail’i Gazze’de durduran önemli bir aktör olarak öne çıktı.

Bugün ise yeni bir ateşkes süreci yaşanıyor. “İran medeniyeti bu gece yok olacak” diyen Trump, verdiği sürenin dolmasına az bir zaman kala “İran geri adım attı, biz zafer kazandık” diyerek Pakistan’ın iki haftalık ateşkes çağrısına “evet” dedi.

Dolayısıyla, bugünden itibaren ateşkesin garantörü Amerika Başkanı Trump’tır. Ateşkesi ihlal etme ihtimali olan İsrail’in tutumunu denetleyecek olan da Trump olacaktır; tıpkı Gazze ateşkesinin kalıcı olmasındaki rolü gibi.

***

Artık İslamabad’da kurulacak masanın akıbetine odaklanmış durumdayız. Oradan kalıcı bir barış anlaşması çıkması zor görünüyor, ancak en azından uzun süreli bir ateşkesin devam etmesini umuyoruz.

Ateşkesin bozulmaması için gerekli şartlar ise net bir şekilde belirlenmiş durumda. İzlemekteyiz, bakalım yakın gelecek neler getirecek?