Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Cavide Ali, menopoz yaşının sadece genetik faktörlerle değil, aynı zamanda yaşam tarzı ile de doğrudan ilişkili olduğunu ifade etti. Erken menopoza sebep olabilen değiştirilebilir risk faktörlerine dikkat çekti.

İSTANBUL (İGFA) – Menopoz, kadınlarda bir yıl boyunca adet kanamasının olmaması olarak tanımlanmaktadır. Dünya genelinde ortalama menopoz yaşı 50-51 iken, Türkiye’de bu yaş aralığı 47-49 olarak görülmektedir. Ancak bazı çevresel ve yaşam tarzı etkenleri, menopoz sürecini birkaç yıl erkene alabilir.

Dr. Cavide Ali, aile geçmişi, genetik faktörler, kanser tedavileri, belli cerrahi işlemler ve otoimmün hastalıkların değiştirilemez risk faktörleri olduğunu vurguladı. Bununla birlikte, sigara içimi, stres, uyku düzeni ve beslenme alışkanlıklarının kontrol edilebilir olduğuna dikkat çekti.

Dr. Ali, erken menopoz riskini azaltmak için sigaranın bırakılmasının, dengeli beslenmenin, sağlıklı bir kilo aralığının korunmasının, stres yönetiminin ve düzenli uykunun önem taşıdığını belirtti. “Yaşam tarzındaki doğru adımlar, menopoz sürecinin doğal zamanında gerçekleşmesine katkı sağlayabilir” diyerek bu risk faktörlerinin altını çizdi.

SİGARA MENOPOZU 2 YIL ERKENE ÇEKEBİLİYOR

Sigaranın, yumurtalıklardaki foliküllerin daha hızlı tükenmesine neden olduğunu belirten Dr. Ali, nikotin ve diğer toksik maddelerin yumurtalık dokusuna zarar verdiğini ifade etti. 2018 yılında yayımlanan geniş kapsamlı bir meta-analiz, sigara içen kadınların menopoza ortalama 2 yıl daha erken girdiğini ortaya koyuyor.

AŞIRI ZAYIFLIK RİSK OLUŞTURUYOR

Yağ dokusunun östrojen üretiminde önemli bir rol oynadığını belirten Dr. Ali, düşük vücut kitle indeksine sahip kadınların menopoz yaşının daha erken olabileceğini söyledi. Uzun süreli kalori kısıtlamasının yumurtalık fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceği ifade ediliyor.

KRONİK STRES HORMON DENGESİNİ BOZUYOR

Yüksek stres seviyesinin üreme hormonları üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirten Dr. Ali, sürekli yüksek seyreden kortizol hormonunun yumurta rezervini daha hızlı tüketebileceğine dikkat çekti. Araştırmalar, yoğun stres yaşayan kadınların menopoz riskinin daha erken yaşta ortaya çıkabileceğini gösteriyor.

UYKUSUZLUK BİYOLOJİK SAATİ ETKİLİYOR

Kaliteli uykunun hormon dengesi açısından kritik bir rol oynadığını dile getiren Dr. Ali, özellikle gece salgılanan melatonin hormonunun üreme sistemi üzerinde düzenleyici etkisi olduğunu vurguladı. Kronik uykusuzluğun melatonin azalmasına, oksidatif stres artışına ve hormonal dengesizliklere yol açarak menopoz sürecini hızlandırabileceği belirtiliyor.

BESLENME ALIŞKANLIKLARI BELİRLEYİCİ

Araştırmalar, yağlı balık ve baklagil tüketiminin menopoz yaşını geciktirebileceğini, rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin ise süreci öne çekebileceğini göstermektedir. Bitkisel protein, D vitamini ve antioksidan açısından zengin sebze-meyve tüketiminin koruyucu etki gösterdiği, yüksek şekerli ve işlenmiş gıdaların ise hormonal dengeyi olumsuz etkileyebileceği ifade ediliyor.

PLASTİKLERDEKİ KİMYASALLARA DİKKAT

BPA ve ftalat gibi endokrin bozucu kimyasalların östrojen benzeri etkiler göstererek hormonal dengeyi bozabileceği belirtiliyor. Yüksek çevresel toksin seviyelerinin erken menopoz ile ilişkili olabileceğine dair çalışmalar mevcut. Uzmanlar, plastik kullanımını azaltmayı ve cam ürünleri tercih etmeyi öneriyor.