27 Nisan 2026 15:54

Güncelleme: 27 Nisan 2026 16:31

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, feminist hafıza, arşiv ve tanıklık pratiklerini bir araya getiren e-bülteni Arşivlik’in dördüncü sayısını yayımladı. Üç ayda bir çıkan bu e-bülten, feminist bilgi üretiminin çeşitli biçimlerini sunarken, arşivin yalnızca geçmişi saklamakla kalmayıp, bugünü inşa eden ve geleceği şekillendiren bir alan olduğuna dikkat çekiyor.

Dördüncü sayıda, feminist hafızanın canlılığını ve tanıklığın dönüştürücü gücünü ön plana çıkarıyor. 8 Mart’ın tarihsel ve politik bağlamından beslenen içerikler, kadınların emek, eşitlik ve özgürlük mücadelesinin kuşaklar boyunca nasıl aktarıldığını ele alarak, arşiv çalışmalarının da politik bir tanıklık alanı olduğunu vurguluyor.

Bu sayının kapak çizimi, çizer Ayşen Baloğlu’na ait. Baloğlu’nun çizgisi, sayının bültenine yayılan feminist hafıza ve tanıklık temasını görsel bir anlatımla destekliyor.

Sayının dikkat çeken başlıkları arasında, feminist dijital yayıncılığın önemli örneklerinden Çatlak Zemin’in 10 yıllık hikâyesini ele alan Selime Büyükgöze’nin yazısı yer alıyor. Bu deneyim, feminist sözün üretim ve dolaşım alanlarını genişleterek, dijital arşivlerin ve kolektif hafızanın önemini gözler önüne seriyor.

Kamusal alandaki görünürlük yeniden ele alınıyor

Alev Özkazanç’ın yazısı, 19 Mart 2025’teki toplumsal hareketliliği kadın hareketinin birikimi üzerinden değerlendiriyor. Feminist mücadelenin çeşitli toplumsal itiraz anlarındaki kurucu rolü tartışarak, kadınların, feministlerin ve LGBTİ+’ların kamusal alandaki görünürlüğü ve etkisini yeniden irdeliyor.

Feminist mücadelenin dönüşümü

Bültende, Nilgün Kıvırcık’ın gerçekleştirdiği röportajda feminist aktivist Cemre Baytok’un deneyimleri üzerinden sivil toplum, dijital alan ve feminist örgütlenme pratikleri ele alınıyor. Röportaj, feminist mücadelenin kurumsal ve dijital dönüşümüne dair önemli bir bakış açısı sunuyor.

“Tarihe Not” bölümünde Işıl Kandolu’nun erken Cumhuriyet dönemindeki güzellik yarışmalarını feminist bir bakış açısıyla ele aldığı yazı yer alırken; Tülin Tankut’un Fransa’da kurulması planlanan “Feminizmler Müzesi”ne dair değerlendirmesi, feminist mirasın korunmasına yönelik güncel tartışmaları gündeme taşıyor.

E-bültenin “Kitap Sırtı” bölümünde Ece Durmuş, Aleksandra Kollontay’ın düşüncesini yeniden ele alan bir çalışmayı değerlendiriyor. “Güncele Bakış” bölümünde ise Füsun Ertuğ, kütüphanenin görsel arşivine 2025 yılı içinde yapılan katkıları ve özellikle foto muhabiri Ahmet Kaan Sağanak’ın bağışını aktarıyor.

Bu sayıda ayrıca, Birleşmiş Milletler’in 1995 Pekin 4. Dünya Kadın Konferansı’na dair yürütülen arşiv çalışmaları ve dijitalleştirme süreci Nilgün Kıvırcık tarafından ele alınırken; UN Women Türkiye iş birliğiyle yürütülen projeler kapsamında önemli arşivlerin erişime açılacağı duyuruluyor.

Yeni girişimler var

Dijital çağın yeni arşiv pratiklerine odaklanan yazısında Aslı Davaz, “Hashtag Belleği” kavramı üzerinden sosyal medya etiketlerinin feminist hareket için nasıl bir hafıza ve bilgi üretim alanına dönüştüğünü tartışıyor. Kadın Eserleri Kütüphanesi’nin bu alandaki yeni girişimi, feminist arşivciliğin dijital boyutunu görünür kılıyor.

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, Arşivlik’in dördüncü sayısıyla birlikte feminist hafızayı çoğul tanıklıklar aracılığıyla yeniden düşünmeye davet ederken; arşiv çalışmalarının yalnızca geçmişi korumakla kalmayıp, bugünün mücadelelerini güçlendiren bir araç olduğuna vurgu yapıyor.