Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde Silivri’den konuşan Alican Uludağ, Türkiye’de gazeteciliği, “mayın tarlasında hakikat aramak” ifadesiyle tanımladı. Uludağ, ülkede yaşanan baskı, sansür ve ceza tehdidi altında gazetecilik yapmanın zorluklarına dikkat çekti.

Yetmiş üç gündür tutuklu bulunan Alican Uludağ, 26 Şubat’tan bu yana Silivri’deki Marmara Kapalı Cezaevi’nde tek kişilik hücrede yer aldığını belirtti. Hücresinin kapısının, Merdan Yanardağ’ın avlusuna açıldığını ifade eden Uludağ, burada her gün bir gazetecinin tutsaklığına tanıklık ettiğini vurguladı. Yanardağ’ın durumu, Türkiye’de basın özgürlüğünün nasıl zayıflatıldığının somut bir örneği olarak öne çıkıyor. Uludağ, Merdan Yanardağ’ın cezaevine konulmasının yanı sıra, onun kurduğu Tele 1’in de gasp edilmek istendiğine dikkat çekti.

Bir gazetecinin neden tutuklandığını sorgulayan Uludağ, bunun suç işlemekten ziyade korkulmasından kaynaklandığını ifade etti. Gazetecilerin “tehlikeli” olarak görüldükleri için yargı sopasıyla hapsedildiğini belirten Uludağ, iktidarın hesap sorulmayan bir düzen kurma isteği doğrultusunda, eleştiren ve sorgulayan gazeteciliği cezalandırma çabalarının devam ettiğini vurguladı.

Türkiye’de gazeteciliğin, mevcut iktidar döneminde biata zorlanarak halkla ilişkiler faaliyetine dönüştüğünü belirten Uludağ, soru sorma, araştırma ve eleştirme gibi gazeteciliğin temel unsurlarının baskı altında rafa kaldırıldığını ifade etti. İktidarın neyin yazılacağını belirleme noktasına geldiğini ve bunun “bilgi notu gazeteciliği” olarak tanımlandığını söyleyen Uludağ, basın kuruluşlarının, kendilerine verilen bilgi notlarını yayımlamayı gazetecilik olarak görmelerinin, halkın bilgiye erişimini doğrudan etkilediğini belirtti.

Ancak Türkiye’de bu bilgi notu düzenine teslim olmayan gazetecilerin hâlâ var olduğunu vurgulayan Uludağ, iktidarın bu durumu sansür yasasıyla engellemeye çalıştığını ifade etti.

2022 yılında Türk Ceza Kanunu’na eklenen “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçunun, gazetecilerin iktidarın sınırlarını aşmasını engellemek için yeni bir araç haline geldiğini belirten Uludağ, iktidarın amacının sadece “doğru bilgi” üzerinde tekel kurmak olmadığını, aynı zamanda gazetecilerin ve yurttaşların düşüncelerini kontrol altına almak olduğunu ifade etti. Eleştirinin, sansür yasası ile karşı karşıya kaldığını ve bunun sonucunda cezaeviyle sonuçlandığını belirtti.

Sansür yasasının uygulamada haberlerden çok eleştirel görüşleri hedef aldığına dikkat çeken Uludağ, basın özgürlüğünü engellemenin bir başka yolunun da gazetecileri haber kaynaklarından uzak tutmak olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve diğer bakanların yıllardır gerçek anlamda basın toplantısı düzenlemediğini, düzenlense bile gazetecilerin soru sormalarının yasaklandığını vurguladı. Bu durumun, gazetecilerin iktidarı halk adına denetleme ve gerçek bilgiye ulaşma çabalarını engellediğini ifade etti. Akreditasyonlar ve idari cezaların da eklenmesiyle, iktidarın denetlenmesi ve halkın haber alma hakkının büyük ölçüde işlevsizleştiğini belirtti.

Bu iki kavramın önemini vurgulayan Uludağ, basın özgürlüğünün amacının, halk adına iktidarı denetlemek, yurttaşların gerçeklerden haberdar olmasını sağlamak ve demokratik tercihlerini sağlıklı bilgiyle oluşturabilmelerine imkân tanımak olduğunu ifade etti. Siyasi iktidarın bu bilincin farkında olduğunu ve medyada tekelleşme yaratarak, halkın gerçeklerden uzaklaştırıldığını dile getirdi. Bugün Türkiye’deki gazeteciliğin, mayın tarlasında hakikat aramak gibi olduğunu ekledi.

Ancak umutsuzluğa yer olmadığını belirten Uludağ, korku iklimine karşı cesareti büyütmek ve gazetecilikte ısrar etmenin önemine dikkat çekti. Dışarıda birçok gazetecinin, halkın haber alma hakkı için ağır baskılara rağmen mücadele ettiğini ifade eden Uludağ, Uğur Mumcu’nun da dediği gibi, “İktidarlara ve güç odaklarına karşı savaşmayı göze alandır gazeteci.” diyerek, Uğur Mumcu ve bu uğurda hayatını kaybeden diğer gazetecilerin hâlâ ilham kaynağı olduğunu vurguladı.