Yüksek Enflasyon ve Gıda Fiyatlarındaki Artış
Son üç yıldır, yüksek enflasyon oranları gıda fiyatlarını rekor seviyelere çıkarmış, bu durum da vatandaşların harcama bütçesinin büyük bir kısmını gıda alımına yönlendirmiştir. Geçen yıl resmi olarak açıklanan gıda enflasyonu oranı %41.76 olarak kaydedilirken, 2024 yılındaki market alışverişlerinden kaynaklanan hızlı tüketim ürünleri harcaması %67 oranında artış gösterdi. Tüketicilerin alışverişte yaptığı toplam harcamanın %83’ü gıda ve içecek alımına, %9’u kişisel bakım ürünlerine, %8’i ise ev bakım ürünlerine ayrılmıştır.

Tüketici İndirim Marketlerine Yöneldi
Son üç yıl içerisinde, alışveriş sepetlerinin ortalaması da önemli bir yükseliş gösterdi. Ipsos tarafından yayınlanan ‘Hızlı Tüketim Ürünleri’ raporuna göre, 2022 yılında ortalama sepet büyüklüğü 88 TL iken, 2023 yılında bu oran %72 artarak 152 TL’ye yükseldi. 2024 yılı itibarıyla ise bir tüketicinin ortalama alışveriş harcaması 229 TL olarak belirlendi. Bu verilere göre, 2022 yılına kıyasla geçen yıl tüketiciler, alışveriş yaptıktan sonra %160 daha fazla harcama yapmış oldular. Pandemiden sonra ilk etapta düşen alışveriş sıklığı, 2024 yılında yeniden artış göstererek hanelerin haftada ortalama 4, yılda ise 219 kez alışverişe gittiği gözlemlendi. Haneler geçen yılın verilerine göre 17 kez daha fazla alışveriş yapmış olup, harcamaların üçte birinden fazlası indirim marketleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. İndirim marketlerinin ciro payı ise %34.7’den %36’ya çıkarak, alışveriş davranışlarının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. 2024 yılındaki dönemde indirim marketlerinin toplam cirosu %72, ulusal market zincirlerinin cirosu ise %69 oranında artış göstermiştir.

Tüketici Sıralaması ve Harcama Tercihleri

Tüketici Markalı Ürünlere Yöneliyor
Ortalama bir hane halkı, yaptığı her 100 TL’lik harcamasının yaklaşık 54 TL’sini markalı ürünlere, 24 TL’sini açık ürünlere, 22 TL’sini ise market markalı ürünlere ayırmaktadır. Gerçekleşen bu harcama sistematiği ile birlikte, hane halkının en yüksek erişime sahip olduğu ilk 20 kategori arasında kırmızı etin yer almadığı gözlemlenmiştir. 2023 yılında beyaz et alışverişinde %3, yoğurt alışverişinde %2, kağıt ürünleri alışverişinde ise %8.3’lük bir düşüş yaşanmıştır. 2024 yılı itibarıyla gıda ve içecek alışverişlerinde, cironun %66 oranında artması beklenmekte, kişisel bakımda %60 ve ev bakımında ise %84’lük bir artış yaşanacağı öngörülmektedir.

Sonuç
Yüksek enflasyon ve gıda fiyatlarının sürekli artışı, tüketici davranışlarını önemli ölçüde etkilemiş ve bu durum indirim marketlerine yönelmeyi artırmıştır. Tüketicilerin harcama alışkanlıkları değişirken, markalı ürünlere olan talep de artış göstermektedir. Ayrıca, hanelerin alışveriş sıklığındaki artış, yaşam standartlarının etkilenmesi durumunda daha dikkatli harcama yapma gerekliliğinin bir sonucu olarak yorumlanabilir. Bu süreçte, tüketicilerin bütçelerinin büyük bir kısmını gıda ve içecek harcamalarına ayırması, market markalı ve açık ürünlere yönelik tercihlerini de değiştirmiştir. 2024 yılında yaşanacak değişimler ve alışveriş trendleri,