Türkiye’de Tarımsal Durum ve Enflasyon Raporu

Yazar: Belce ÖRÜ

Son dönemde, Türkiye’de enflasyon hedefleri sürekli olarak güncellenirken, vatandaşların mutfakları da büyük bir baskı altına girmiş durumda. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bu yılın ilk enflasyon raporu sunumu sırasında gıda enflasyonu konusuna dikkat çekti. Konuyla ilgili yapılan sunumda ifadelere yer verildi; Türkiye’de işlenmemiş gıda grubu fiyatlarının seyri, enflasyon tahminleri üzerinde ciddi bir risk oluşturmaktadır.

Sunumda taze meyve ve sebze gruplarının yılın son çeyreğinde kaydedilen güçlü artışları, tüketici enflasyonundaki olumlu görünümün engellenmesinde ana faktör olarak gösterildi. Ocak ayında gıda fiyatlarında %5.19 oranında bir artış yaşanması, işlenmemiş gıda ve sebze-meyve ürünlerinin geniş etkisiyle son üç aydır süre gelen enflasyon artışlarının temel belirleyicisi haline geldi. TCMB, gıda enflasyonunu iklim değişikliği ve mevsimsel etkiler gibi dışsal faktörlere atfederken, aslında temel sebep olarak yanlış ekonomi politikaları ve plansız üretim sonucu mağdur olan tarım sektörünü işaret etmektedir.

İstihdam Düşüşü ve Tarımsal Sorunlar

Tarımsal istihdamdaki düşüş, girdi maliyetlerinin artması, teşviklerden yeterince faydalanamayan çiftçilerin emeğinin karşılığını alamaması gibi faktörler yüzünden bir süreklilik arz ediyor. Bu durum, çiftçilerin tarımsal üretimden çekilmesine ve zamanla tarlalarını satmasına yol açarak, Türkiye’de gıda fiyatlarının yükselmesine sebep olan arz sorununu derinleştiriyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, 2014 yılında tarımsal istihdamda bulunan kişi sayısı 5 milyon 180 bin iken, bu sayı 2023 yılında 4 milyon 695 bin kişiye gerilemiş durumda.

Bu düşüş üzerine iktidar, “Tarımda çalıştıracak işçi bulamıyoruz.” diyerek, Afgan ve Suriyeli mültecileri istihdam etmeye yönelmiştir. Ancak bu durum, ulusal istihdam eylem planının devreye girmesine neden oldu. Ulusal İstihdam Stratejisi 2025 raporuna göre, 2014 yılında %20.3 seviyesinde bulunan tarımsal istihdam oranı, 2023 yılı itibariyle %14.8’e düşmüştür. Bu veriler, sürdürülebilir bir tarım politikası izlenmediği sürece tarımsal istihdamın daha da gerileyeceğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

TCMB Gıda Tahminlerini Güncelledi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, gıda fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkilerini yeniden değerlendirmiştir. 2024 ve 2025 yıllarına ilişkin gıda fiyatları enflasyonu tahmininin güncellenmiş hali sırasıyla %41.8 ve %22.5 olarak belirlenmiştir. Ancak son raporda, 2025 yılına yönelik işlenmemiş gıda ürünleri kaynaklı varsayımlar %24.5 seviyesine güncellenmiştir. Ayrıca, 2026 yılı için gıda fiyatları enflasyonu tahmini %13.5 olarak belirlenmiştir. TCMB’nin yayımladığı yılın ilk enflasyon raporunda, gıda grubunun yıllık enflasyonu 2024 yılını %43.6 ile tamamlayacağı öngörülmüştür.

Sonuç olarak, Türkiye’deki tarım sektörünün karşı karşıya olduğu zorluklar ve enflasyon baskıları, ekonomik dengeleri tehdit ederken, aynı zamanda vatandaşların yaşam kalitesini