Teknoloji devleri olan Apple, Google ve Microsoft, cihaz içi (on-device) yapay zekâ modellerine olan yatırımlarını artırırken, Google Chrome tarayıcısına entegre edilen “Gemini Nano” modelinin kullanıcıların bilgisi olmadan cihazlara indirildiği ortaya çıktı. Siber güvenlik araştırmacısı Alexander Hanff, Chrome’un arka planda yaklaşık 4 GB büyüklüğünde bir dosyayı otomatik olarak sisteme yüklediğini bildirdi.

Hanff’ın yayımladığı rapora göre, “weights.bin” adındaki dosya, Gemini Nano modelinin parametrelerini içermekte ve kullanıcı onayı alınmadan cihaza kaydedilmektedir. Yapılan testlerde, kullanıcıların bu dosyayı manuel olarak silmesine rağmen, tarayıcının belirli koşullar altında dosyayı yeniden yüklediği tespit edilmiştir. Hanff, yeni oluşturulan bir kullanıcı profilinde yapay zekâ özelliklerinin devreye girmemesi ve tarayıcının kullanılmamasına rağmen, birkaç gün içinde 4 GB boyutundaki dosyanın profil klasöründe tekrar oluştuğunu ifade etti.

İşlemler yerel model yerine bulut üzerinden yürütülüyor

Araştırmada yer alan teknik detaylara göre, indirme işlemi tarayıcının donanım uygunluk değerlendirmesinin ardından arka planda sistemli bir şekilde gerçekleşiyor. Ana modelin yanı sıra, metin güvenliği ve yönlendirme gibi yardımcı yapay zekâ bileşenlerinin de 10-15 dakikalık bir süre içinde kurulduğu belirtilmektedir.

Ancak, rapora göre bu geniş yer kaplayan yerel model, tarayıcıdaki tüm yapay zekâ işlevlerinde aktif olarak kullanılmamaktadır. Chrome’un adres çubuğundaki “AI Mode” gibi özelliklerin büyük ölçüde bulut tabanlı sunucular üzerinden çalıştığı, bu durumun da cihaza indirilen yerel modelin gerekliliği konusunda soru işaretleri oluşturduğu ifade edilmektedir.

Çevresel etki ve mevzuata uyum tartışmaları

Araştırmada, söz konusu arka plan indirmelerinin çevresel etkilerine de dikkat çekilmiştir. İşlem başına yaklaşık 0,24 kWh enerji tüketimi ve 0,06 kg karbondioksit (CO2) salınımının gerçekleştiği hesaplanmıştır. Dünyada milyarlarca Chrome kullanıcısının varlığı göz önüne alındığında, bu durumun küresel ölçekte on binlerce ton karbon emisyonuna yol açabileceği vurgulanmaktadır.

Uygulamanın hukuki boyutu ise Avrupa Birliği (AB) mevzuatı çerçevesinde tartışma konusu olmuştur. AB’nin ePrivacy Direktifi ve Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında, kullanıcı cihazlarına veri yazılması için açık rıza alınması zorunludur. Önceden alınmış genel bir izinle ve bildirim yapılmaksızın gerçekleştirilen bu işlemlerin hukuki geçerliliği sorgulanırken, Google’ın konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadığı belirtildi.