İstanbul Kadir Has Üniversitesi’nde Ayrımcılık İddiası

İstanbul Kadir Has Üniversitesi’nden bir ayrımcılık vakası: Görme engelli bir doktora öğrencisi, Kadir Has Caddesi’nde yolun karşısına geçmek için trafik ışıklarını kullanmak zorunda olduğunu belirtti. Ancak, yaya geçidinin önünde kaldırımların bulunmadığını ve bu geçidin önüne araçların park edildiğini ifade ederek İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) başvurdu.

Öğrenci, İBB’den aldığı yanıt sonrasında “düzenleme çalışmaları yapılacak” ifadesini duydu. Ancak, bu yanıt üzerine geçen süre içerisinde herhangi bir çalışma yapılmaması karşısında, “ayrımcılık” iddiası ile Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na (TİHEK) başvuruda bulunmaya karar verdi.

TİHEK, yapılan incelemelerin ardından, yaya geçidi ve ışıklandırmanın engellilere erişilebilirlik standartlarını karşılamadığını belirtip, İBB’nin engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine kanaat getirerek, 204 bin 285 lira idari para cezası kesti.

KARARIN GEREKÇESİ

TİHEK’in kararında, Anayasa’nın 10. maddesinde herkesin kanun önünde eşit olduğunun belirtildiği ifade edilmekte. Ayrıca, yasal düzenlemeler arasında “Herkes, hukukun tanıdığı hak ve özgürlüklerden yararlanma konusunda eşittir.” hükmü de yer almaktadır.

Kararda, “Ayrımcılık yasağı, uluslararası insan hakları hukuku açısından temel bir prensip olarak öne çıkmakta ve Numerous international human rights treaties specifically address it.” ifadesiyle, erişilebilirlik konusunda engellilere yönelik ayrımcılık yasağının, uluslararası ve ulusal düzeyde koruma altına alındığına işaret edilmektedir.

Kamusal makamların, engelli bireylerin ekonomik ve toplumsal açıdan belirli bir yaşam standardına erişimlerini sağlamak için gerekli tedbirleri alması gerektiği vurgulanan kararda, “Devletin engelli bireylerin özel ihtiyaçlarının dikkate alındığı bir yaşam sürmelerine yönelik pozitif yükümlülüğü vardır.” denilmekte. Ayrıca, ulusal ve uluslararası düzenlemelerde engelli bireylerin ayrımcı muameleye karşı korunması konusunda genel bir mutabakat olduğu açıklanmaktadır.

Kararda, başvuruya konu olan bölgenin, İstanbul Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından oluşturulan Erişilebilirlik İzleme ve Değerlendirme Komisyonu’nun denetiminde “erişilebilirlik standartlarına aykırılık gösterdiği” belirtilerek, İBB’nin gerekli düzenlemeleri gerçekleştirmediği aktarılmaktadır.

Sonuç olarak, İBB’nin kamu makamlarına yüklenen “pozitif yükümlülüğü” yerine getirmediği tespit edilerek, görme engelli başvurucunun dezavantajlı bir konumda olduğu vurgulanmakta ve “Engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır.