6 Mart 2026 00:00

Güncelleme: 6 Mart 2026 01:29

MADRİD

Yazının gelmesini bekliyorum. Ancak henüz ortada bir şey yok. Orhan Taylan’ı anımsıyorum. “Resim de öyledir, bazen gelmez, sabret biraz gelir” derdi. Ben de savaşa lanet okuyorum, yazı bir türlü gelmiyor. Minab katliamı… Amerikan ve İsrail füzelerinin insanlığa karşı işlediği suç… Günlerdir aklımdan çıkmıyor. İçim yanıyor günlerdir. Nihayet Madrid’de yazı geldi, yıllar sonra Picasso’nun Guernica’sını görünce…

HC Guernica’yla… Foto: Ayşe Cemal

Büyük sanatçıların eserleri, acıların ne demek olduğunu bana hep hissettirmiştir. Bunların en önemlisi, Picasso’nun ölümsüz Guernica’sıdır. Yirminci yüzyılın belki de en çok konuşulan bu başyapıtını ilk kez 1985 yılında Madrid’de gördüm. O zamanlar Prado Müzesi’ne ait müstakil bir binada sergileniyordu. Olağanüstü güvenlik kordonlarını aşarak, kurşun geçirmez bir camekânın içindeki tabloya ulaşmayı başardım. Sonrasında Raina Sofia Sanat Merkezi’ne taşındı. 1998’de Madrid’e gittiğimde bir kez daha Guernica’nın karşısında kendimi buldum. Güvenlik teknolojisinin yıllar içinde geliştiği anlaşılıyordu; ona ulaşmak bu kez daha kolaydı. O kurşun geçirmez camekân yoktu, ancak dev tablonun etrafında dört silahlı koruma vardı.

Guernica denince akla bir diktatör, Franco ve İspanya İç Savaşı geliyor; yani bir cehennem… Guernica, 1937’de Franco’nun onayıyla, Hitler ve Mussolini’nin savaş uçaklarıyla bombalanarak yerle bir edilmişti. Faşist diktatörler, insanlığa karşı büyük bir suç daha işlemişlerdi. Guernica kıyımı yaşandığında Picasso Paris’te sürgünde bulunuyordu. Tablosunun Franco’nun diktası sona erene kadar İspanya’ya girişine izin verilmemişti. Guernica da Picasso gibi yarım yüzyıl boyunca vatanından uzakta sürgünde yaşamıştı.

Guernica tablosunda Picasso, acının, dehşetin, zulmün, korkunun ve öfkenin resmini yapmıştır. Renkler sadece siyah, beyaz ve gridir. Kurşuni havasıyla büyük bir ağırlık çöküyor insana, hatta soluksuz bırakıyor. Bu, acının ve dehşetin ağırlığıdır. Ancak aynı zamanda direnişin izleri de vardır Guernica’da; geleceğe dair umut ve özgürlüğün ışığı da. O kadar korkunç acı ve yıkımın, kapkaranlığın içinde bir sap çiçek dikkat çeker; o da umudu temsil eder. Picasso’nun Guernica’sı barış ve özgürlüğün simgesidir. Hitler işgali altındaki Paris’te, Guernica eskizlerini göstererek Picasso’ya, “Bunları siz mi yaptınız?” diye soran Nazi subayına büyük ressam, “Hayır, siz yaptınız” yanıtını verir. Geçen gün bir kez daha Picasso’ya, Guernica’yı görmeye gittim. Aklımda hep Minab katliamı vardı; 165 yavrunun acısı içimdeydi.

ABD-İsrail ortak saldırısında, Minab’ta hayatını kaybedenlerden şu ana kadar 165 kişinin kimliği tespit edilebildi.

Trump Amerikası ve Netanyahu İsraili’nin insanlığa karşı işledikleri bu rezil suçun resmini kim çizecek sorusu aklımı kemiriyordu. Savaşlara lanet okudum.

Minab’a düzenlenen saldırı sonrasında ölen kız çocukları İran sokaklarında anıldı.

Trump Amerikası’nın ve Netanyahu İsraili’nin haydutluğuna lanet okuyordum. İran’ı bu hale getiren Humeynicilere, karanlık molla rejimine lanet ediyordum. ABD’nin geçmişteki dış müdahaleleri aklımdan geçiyordu. İran’da Musaddık rejiminin 1953’te bir CIA darbesiyle devrilmesi… Devrilmişti ama bu durum, 1979’da gelen Humeyni’nin İslamcı diktasına da zemin hazırlamıştı. ABD, Afganistan’a müdahale etti ama Taliban çağdışı rejimiyle hala oradaydı. ABD’nin Irak savaşında, evet Saddam Hüseyin devrildi, ama tüm bölge altüst oldu. Şimdi de İran’da savaş… Trump-Netanyahu haydutluğu, hukuk tanımazlığı sadece Ortadoğu için değil, tüm dünyada büyük tehlikelere ve belirsizliklere kapı açıyor. Yazımı bitirirken son olarak, bölge Kürtlerine yönelik bir çift sözüm var. Kürtler, ABD ve İsrail’i göz ardı edemezler; etmemişlerdir de. Bu açıdan haklı oldukları noktalar vardır. Ancak, bir noktayı unuttuklarına da ihtimal vermiyorum. Washington, birden fazla kez, işine geldiğinde, kimsenin gözünün yaşına bakmadan Kürtleri yüzüstü bırakmıştır. Evet, dünyanın bu bölgesinde oyun çok acımasız oynanıyor; aman dikkat!