Köşe yazısını okumak için buraya tıklayın.

Bazı coğrafyalar vardır; yalnızca haritalarda yer almazlar, insanlığın hafızasında da yer edinirler.

Güneydoğu Anadolu işte böyle bir yerdir.

Ne yazık ki son yüzyılda bu kadim topraklar çoğu zaman terörle, çatışmayla, yoksullukla, gerilimlerle ve terörle anıldı. Oysa bir coğrafyayı yalnızca acılarıyla tanımlamak, ona yapılabilecek en büyük haksızlıklardan biridir. Çünkü insanlık tarihinin en eski medeniyet havzalarından birini yalnızca son yüzyılın krizlerine hapsetmek, binlerce yıllık hafızayı görmezden gelmektir.

Oysa bu topraklar, peygamberlerin yürüdüğü yolların, bilgelerin nefes verdiği medreselerin, şairlerin ve alimlerin iz bıraktığı büyük bir medeniyet coğrafyasıdır.

Urfa'dan Harran'a...

Diyarbakır'dan Mardin' e...

Bitlis' ten Van' a...

Ahlat' tan Cizre'ye kadar uzanan bu geniş havza yalnızca şehirlerden oluşmaz. Burası Anadolu ile Mezopotamya' nın buluştuğu, doğuyla batının birbirine dokunduğu, farklı dillerin, inançların ve kültürlerin yüzyıllar boyunca aynı göğün altında yaşadığı büyük bir insanlık mirasıdır.

Göbeklitepe' nin suskun taşlarında insanlığın ilk sorularını görürüz.

Harran'ın ilim halkalarında aklın yürüyüşünü...

Diyarbakır surlarında devlet tecrübesini...

Mardin'in taş sokaklarında farklılıkların birlikte yaşayabilme iradesini...

Bu eserler yalnızca bir bölgenin mirası değildir. Onlar bütün insanlığın ortak hafızasına düşülmüş önemli notlardır.

Çünkü medeniyetler herhangi bir kavmin mülkü değildir.

Medeniyet; ortak emektir.

Ortak hafızadır.

Ortak yürüyüştür.

Ve bu topraklarda yaşayan herkesin pay sahibi olduğu büyük bir hikâyedir.

Yalnızca şehir kurmakla medeniyet olunmaz.  Asıl mesele insan yetiştirmektir.

Bir medeniyetin büyüklüğü saraylarının yüksekliğiyle değil; yetiştirdiği insanların ufkuyla ölçülür.

İrfan da tam burada başlar.

İrfan, yalnızca bilgi sahibi olmak değildir.

Kendini tanımaktır.

İnsanı anlamaktır.

Adaleti gözetmektir.

Hakikatin peşinden gitmektir.

Bilgiyi ahlakla buluşturabilmektir.

Bilgiyi hikmete dönüştürebilmektir.

Bu yüzden Güneydoğu Anadolu'nun yetiştirdiği isimler yalnızca kendi çağlarının değil, insanlığın ortak mirasının da bir parçasıdır.

Ehmedê Xanî aşkın diliyle toplumun ve kimliğin meselelerini anlattı.

Melayê Cizîrî varoluşun sırlarını şiire dönüştürdü.

Feqiyê Teyran tabiatla insan arasındaki bağın peşine düştü.

İdris-i Bitlisî devlet aklıyla tarih bilincini buluşturdu.

Bediüzzaman Said Nursî ilim ile imanın arasına yeni köprüler kurmaya çalıştı.

Aynı kültür nehri içinde Yusuf Nabi, Erzurumlu İbrahim Hakkı, Nef'î, Ziya Gökalp, Cahit Sıtkı, Necip Fazıl, Ahmet Arif, Sezai Karakoç, Erdem Bayazıt, Akif İnan ve Nuri Pakdil de kendi seslerini bu büyük koroya kattılar.

Düşünceleri farklıydı.

Üslupları farklıydı.

Fakat hepsinin beslendiği kaynak aynıydı:

Bu büyük medeniyet havzası.

Bu nedenle mesele etnik köken meselesi değildir.

Mesele hafıza meselesidir.

Mesele medeniyet meselesidir.

Mesele birlikte yaşama iradesidir.

Nitekim Harran'ın yıldızları altında yetişen alimler yalnızca İslam dünyasına değil, insanlığın ortak bilgi birikimine katkıda bulundular.

Astronomiden matematiğe...

Tıptan felsefeye kadar...

Bu topraklardan yükselen ilim ışığı asırlar boyunca doğudan batıya ulaştı.

Böylece tarih bize unutulmaması gereken büyük bir hakikati tekrar hatırlattı:

Medeniyetin gerçek gücü silahta değil, bilgidedir.

Hakimiyet zorla kurulabilir.

Fakat kalıcılık ancak hikmetle sağlanır.

Şehirler fethedilebilir.

Ama gönüller ancak ilim, adalet ve ahlakla kazanılır.

Çünkü medeniyetleri ayakta tutan surlar değil, değerlerdir.

İşte bu yüzden dil de bir medeniyet meselesidir.

Dil yalnızca konuşmak için kullanılan bir araç değildir.

Dil, hafızanın evidir.

Bir milletin sevinçlerini, acılarını, türkülerini, dualarını ve tecrübelerini taşıyan görünmez bir köprüdür.

Bir dili yok saymak, bir hafızayı yok saymaktır.

Bir hafızayı yok saymak ise insanın kendisine yabancılaşmasıdır.

Kürtçe de bu coğrafyanın asırlardır taşıdığı büyük kültür damarlarından biridir.

Şiirin dili olmuştur.

Tasavvufun dili olmuştur.

Sözlü kültürün dili olmuştur.

Türkçe, Arapça ve Farsçayla birlikte aynı medeniyet ikliminde gelişmiş; farklı topluluklar arasında köprü vazifesi görmüştür.

Çünkü büyük medeniyetler dillerin savaşıyla değil, dillerin buluşmasıyla doğar.

Kardeşlik dayatmadan beslenir.

Adaletten güç alır.

Karşılıklı saygıyla büyür.

Ötekileştirme, inkâr ve dayatma ise ancak ayrılığı derinleştirir.

Bugün "Terörsüz Türkiye" hedefi konuşuluyorsa, bunun yolu yalnızca güvenlik politikalarından geçmez.

Asıl ihtiyaç duyulan şey; adaletin güçlenmesi, eşit vatandaşlığın kökleşmesi, hukukun herkese aynı mesafede durması ve ortak hafızanın yeniden inşa edilmesidir.

Çünkü Türklerin, Kürtlerin ve Arapların tarihine dikkatle bakıldığında görülen manzara çatışma değil; büyük ölçüde kader ortaklığıdır.

Aynı sofraya oturanlar...

Aynı cephede savaşanlar...

Aynı acıları paylaşanlar...

Kız alıp verenler...

Akraba olanlar...

Bir lokma ekmeği ve bir bardak suyu bölüşenler...

Bu milletin çocuklarıdır.

Bugün yapılması gereken şey yeni ayrılıklar üretmek değil, eski kardeşlikleri yeniden hatırlamaktır.

Bir binanın taşları nasıl birbirine yaslanarak ayakta kalıyorsa, bu ülkenin insanları da ancak birbirine dayanarak yükselebilir.

Büyük idealler ancak büyük birlikteliklerle gerçekleşir.

Barışın kök saldığı, hukukun güven verdiği, kültürlerin kendini özgürce ifade ettiği bir Türkiye; yalnızca bugünün değil, yarının da teminatı olacaktır.

Ve belki o gün geldiğinde...

Göbeklitepe' nin taşlarından Harran'ın ilim halkalarına, Diyarbakır surlarından Mardin'in sokaklarına kadar uzanan o kadim hafıza yeniden konuşacaktır:

Bu toprakların gerçek hikayesi çatışmanın değil, kardeşliğin, huzurun ve barışın hikâyesidir. Öyle idi ve öyle kalmalıdır.

Arif Altunbaş, Haber 7